Nan giải trong xử lý rác thải xây dựng

(BLC) - Do nhu cầu sửa chữa, nâng cấp, xây mới nhà ở trên địa bàn thành phố Lai Châu ngày càng cao, trong khi đó chưa có bãi thải tập trung nên tình trạng đổ loại rác này dường như không có dấu hiệu dừng lại trên một số tuyến đường dân cư cũng như bãi đất trống.

Tiện đâu, đổ đấy

Rác thải xây dựng là loại rác không thể phân hủy hoặc đốt; được thải ra do phá dỡ, cải tạo các hạng mục, công trình xây dựng cũ hoặc từ quá trình xây dựng các hạng mục, công trình mới như: nhà, cầu cống, đường giao thông; vôi vữa, gạch ngói vỡ, bê tông, ống dẫn nước bằng sành sứ, tấm lợp, thạch cao … và các vật liệu khác.

Mặc dù đã có biển cấm đổ đất, rác thải, phế thải dưới mọi hình thức trên tuyến tỉnh lộ 129 nhưng các chủ phương tiện vẫn “vô tư” xả.

Theo thống kê, từ đầu năm 2018 đến nay, trên địa bàn thành phố có 158 công trình xây dựng đã và đang được thi công, trong đó 137 công trình nhà ở riêng lẻ do Nhân dân xây dựng và 21 công trình do nhà nước đầu tư. Đây là tín hiệu vui trên hành trình xây dựng thành phố đạt tiêu chuẩn đô thị loại II. Song hệ lụy chính là khối lượng rác thải xây dựng lớn, trong khi dịch vụ thu gom cũng như quy hoạch bãi đổ thải tập trung chưa có. Thêm vào đó, một bộ phận người dân ý thức kém hoặc khoán trắng cho chủ phương tiện được thuê đi đổ rác dẫn đến tình trạng xả rác thải xây dựng, chất thải rắn bừa bãi trên các tuyến đường nội thị lẫn ngoại thành và khu vực công cộng, ít dân cư.

Chúng tôi có dịp khảo sát tuyến tỉnh lộ 129 đoạn thành phố Lai Châu - Sìn Hồ vào chiều muộn và được nghe nhiều người dân sinh sống xung quanh cho biết, đây là thời điểm nhiều xe tải xả đất, đá, gạch vỡ được phá dỡ từ những ngôi nhà đang cải tạo, nâng cấp, không tận dụng được phải đổ đi. Tuy nhiên thật khó để chúng tôi có thể chụp ảnh trực diện những chiếc xe tải vì các chủ xe luôn cảnh giác, thường đổ vào những giờ vắng người qua lại hoặc tối, sáng sớm. Có những xe do đổ vội để tránh sự để ý của nhiều người đã gạt xuống ngay ven đường đi. Mặc dù thành phố giao cơ quan chuyên môn làm rào chắn, cắm biển cấm đổ đất, rác thải, phế thải trên tuyến đường và các bãi đất trống nhưng vẫn không ngăn chặn được.

Tình trạng trên UBND thành phố đã nắm được và thường xuyên chỉ đạo các cơ quan, UBND xã, phường tăng cường kiểm tra, xử lý theo quy định. Tuy nhiên, việc đổ trộm rác thải xây dựng, chất thải rắn chủ yếu diễn ra vào những khung giờ “khó ai nhìn thấy” gây không ít khó khăn cho việc phát hiện và xử lý vi phạm. Đổ trộm các loại rác thải xây dựng trở thành vấn đề nổi cộm về ô nhiễm môi trường cách đây 2 - 3 năm, nhưng mức độ tinh vi và liều lĩnh của những chủ xe chở rác đang là thách thức đối với thành phố.

Theo thống kê, từ đầu năm đến nay, phường Tân Phong có gần 50 công trình nhà ở đang thi công, nâng cấp, sửa chữa, do đó nhu cầu xả các loại thải rắn, rác thải xây dựng cũng tăng lên. Mặc dù phường đã thực hiện nhiều biện pháp tuyên truyền, vận động các hộ dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, song song với đó là xử lý nghiêm các gia đình, cá nhân đổ, xả rác bừa bãi nhưng việc xả rác đặc biệt là rác thải rắn vẫn diễn ra. Trăn trở với chúng tôi về vấn đề này, anh Ngô Văn Giang - Chủ tịch UBND phường cho hay, việc người dân chưa tuân thủ các quy định về đảm bảo môi trường là vi phạm quy chế quản lý đô thị đã rõ. Song theo tôi, nếu thành phố quy hoạch xây dựng bãi rác thải rắn sẽ được coi là giải pháp hữu hiệu nhất để chấm dứt hiện trạng đổ trộm rác thải của người dân trên địa bàn thời gian qua.

Còn với phường Đông Phong (chia tách, thành lập năm 2012), cùng với các loại hình dịch vụ thương mại, trường học, hệ thống cơ sở hạ tầng được đầu tư với tốc độ chóng mặt, nhu cầu xây dựng nhà ở của người dân cũng phát triển rất nhanh. Đây cũng là địa bàn được xem là “điểm nóng” về vi phạm xây dựng trong quy hoạch đô thị. Chính do quá trình xây dựng nhiều, hệ thống xử lý rác thải rắn chưa có dẫn đến tình trạng người dân cố tình đổ rác thải cứng, rác thải xây dựng không đúng nơi quy định, đặc biệt tập trung ven tuyến đường San Thàng - Đông Pao (nơi có nhiều bãi đất trống và ít hộ dân sinh sống). Dù vậy, chính quyền địa phương cũng chưa thể tìm ra biện pháp hữu hiệu để răn đe, xử lý.

Mạnh ở đâu, nơi đó làm

Anh Đoàn Văn Toàn - Chủ tịch UBND phường Quyết Thắng cho hay, phường cũng đang trong tình trạng tương tự, do đó sẽ cử ra một đội chuyên giám sát để bắt quả tang những chủ xe đổ rác không đúng nơi quy định. Nhưng thật khó để xử lý bởi chức năng, quyền hạn của cán bộ cấp phường không đủ để làm việc này, trong khi đó, phường đề xuất với lực lượng thanh tra giao thông, cảnh sát giao thông phối hợp thực hiện nhưng không mấy đơn vị hào hứng vì nhiệm vụ chính của lực lượng này không phải việc đó. Thành ra, nếu có bắt “ngay tại trận” chắc cũng không có hình thức xử lý nào khả thi ngoài nhắc nhở, vận động, tuyên truyền. Thậm chí nếu ứng xử không khéo léo sẽ dẫn đến xô xát gây nguy hiểm cho lực lượng đi làm nhiệm vụ.

Theo thống kê, lượng chất thải xây dựng trên địa bàn thành phố chiếm khoảng 20 - 25% chất thải sinh hoạt. Trong khi chưa được phê duyệt quy hoạch xây dựng bãi rác thải rắn, thành phố khuyến khích người dân đổ chung nguồn rác thải xây dựng với rác thải sinh hoạt và hình thức xử lý là chôn lấp. Tuy nhiên, rác thải xây dựng không thể phân hủy nên đòi hỏi bãi chứa lớn, khá tốn diện tích. Quãng đường vận chuyển từ trung tâm thành phố đến bãi rác tập trung tại bản Phan Lìn (xã San Thàng) khoảng 10km, chi phí vận chuyển tốn kém nên mới có tình trạng “gặp đâu, đổ đấy”. Việc xử lý các loại rác thải rắn, rác thải xây dựng đang là bài toán mà chính quyền thành phố Lai Châu trăn trở tìm lời giải trong suốt thời gian qua.

Về giải pháp trước mắt, theo ý kiến của các đồng chí lãnh đạo chính quyền thành phố, sẽ tập trung chỉ đạo UBND các xã, phường và các cơ quan chuyên môn tổ chức hoạt động tuyên truyền quy định về vệ sinh môi trường trong khu dân cư; yêu cầu các tổ chức, cá nhân có công trình xây dựng cam kết chấp hành các quy định về đổ chất thải rắn, chất thải xây dựng khi thi công công trình. Tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm trường hợp vi phạm.

Giải pháp như vậy song quả không dễ thực hiện và cũng không thể triệt để khi ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân còn thấp, thậm chí khi bị lực lượng chức năng phát hiện thì bất hợp tác, chống đối. Do vậy, theo anh Đoàn Văn Toàn - Chủ tịch UBND phường Quyết Thắng, mạnh ở đâu, nơi đó làm, miễn sao việc kiểm soát đổ rác thải ra môi trường đạt hiệu quả. Anh Toàn xác định, ngọn nguồn của tình trạng này là do ý thức của ông chủ nguồn thải, nếu có trách nhiệm hợp đồng, thuê phương tiện vận tải và chịu phí vận chuyển rác để các chủ xe vận chuyển đến tận bãi rác thì sẽ hạn chế tối đa tình trạng tùy tiện nêu trên. Trong công tác quản lý xây dựng phải tiến hành kiểm soát chặt chẽ, gia đình nào đăng ký cấp phép xây dựng phải đi đôi với đăng ký việc xử lý nguồn thải để gắn trách nhiệm. Đối với những chủ cơ sở kinh doanh cơ khí, lắp đặt nhôm kính, hàng tháng, quý thu gom rác, kính vỡ phải khai báo địa điểm xả rác ở đâu để chính quyền cơ sở nắm được và quản lý. Khi cử cán bộ đi tuần tra, theo dõi việc đổ trộm rác thải của các chủ phương tiện phải được trang bị phương tiện bảo hộ an toàn, tránh gây nguy hiểm đến tính mạng…

Xác định trong quá trình phát triển đi lên, thành phố cần cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới các công trình sẽ không thể tránh một số trường hợp vi phạm. Nhưng thi công như thế nào, xử lý rác thải làm sao cho hợp lý lại cần có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn và tìm ra giải pháp mang tính lâu dài.

Thu Trang

Các tin tức khác