Trăn trở Thành Lập

Đất sản xuất ít, tư duy chậm đổi mới, đời sống lạc hậu… hơn 10 năm qua, cấp ủy, chính quyền phường Đoàn Kết (thành phố Lai Châu) luôn trăn trở: Khi nào con đường đi đến no ấm ở bản Thành Lập ngắn lại? 

Di cư xuống núi

Nhập nhoạng tối, chúng tôi có cuộc trò chuyện với ông Chang A Chía - Trưởng bản Thành Lập trong ngôi nhà trình tường được vợ chồng ông dựng lên đã gần 30 năm nay nhưng vẫn vững chãi như tấm lưng trần của chàng trai Mông. Chúng tôi gặp ông vào khung giờ này bởi 3 lần lỡ hẹn vì chủ nhà đi vắng. Dưới ánh điện compac, dãy số 8 - 12 - 1989 khắc trên cây cột giữa nhà, hiện lên rõ nét. Như hiểu ánh mắt tò mò của tôi, ông Chía hồi tưởng: Trước đây, dân bản sinh sống tận bản Suối Thầu (xã Sùng Phài, huyện Tam Đường). “Gần nhà, xa ngõ”, đường về trung tâm huyện đến 30km song về trung tâm của tỉnh (nay là thành phố Lai Châu) chỉ chừng 2km. Từ bản tới chợ trung tâm thành phố bây giờ, bà con phải ngược đường dốc núi. Mùa khô còn bám gốc cây đi được, mùa mưa thì chỉ hợp với những ai có sở thích du lịch mạo hiểm. Vậy là vợ chồng tôi bàn bạc, thống nhất “xuống núi” tìm nơi đất bằng dựng nhà. Con số khắc trên cột nhà là ngày vợ chồng tôi được làm chủ ngôi nhà mới. Sau gia đình tôi, các ông: Giàng Dình Sinh, Hảng A Phừ cũng lần lượt đưa vợ con xuống. Dần dần, toàn bộ bà con bản cũ di cư, tìm nơi “đất lành” để lập nghiệp. Đồng bào Mông thường ở lưng chừng núi, nay định cư theo những sườn đồi là một cuộc cách mạng trong tư duy. Bà con đoàn kết, đồng sức gây dựng cuộc sống nơi quê mới. “Thành Lập” - tên bản ra đời từ đó.

Ông Giàng A Páo chăm sóc cây đào từ dự án cây ăn quả do thành phố hỗ trợ năm 2016.  

Tính thêm 10 hộ tách ra, đến nay bản có 39 hộ. Khi chúng tôi hỏi ông Chía, so với trước đây, đời sống bà con ra sao, giọng ông sang sảng: “Có thể ví như một “cuộc cách mạng” trong nhận thức vì bây giờ dân bản được gặp gỡ, tiếp cận với đời sống văn minh, hiện đại của thành thị. Xưa ở bản cũ, bà con chỉ biết trồng cây lúa, ngô, đến vụ thu hoạch thì đưa về nhà. Dăm bữa nửa tháng gùi xuống chợ bán có thêm tiền mua nhu yếu phẩm, còn đời sống tinh thần thì gần như không có. Nay các hộ biết thâm canh tăng vụ, trồng rau màu không chỉ phục vụ nhu cầu gia đình mà còn trở thành hàng hóa. Bên cạnh đó, nhờ được các cấp vào cuộc tuyên truyền, vận động, giúp đỡ, hỗ trợ vốn, công sức nên bản có thêm nhiều ngôi nhà xây kiên cố, bớt cảnh tạm bợ. Hiện, bản còn 7 hộ nghèo, 2 hộ cận nghèo và phấn đấu giảm 4 hộ nghèo trong năm nay.

Thành Lập vẫn nghèo

Bức tranh đời sống trên dường như chỉ đẹp một cách chủ quan qua lăng kính của ông Chang A Chía bởi với ông, so với ngày xưa, đó là cả thành tích lớn lao rồi. Nhưng mọi sự so sánh đều khập khiễng bởi cùng với sự thay đổi nhanh chóng của thành phố trẻ thì Thành Lập phải bắt nhịp với guồng quay ấy. Đó còn chưa kể, Thành Lập thuộc phường Đoàn Kết - địa bàn trung tâm, có sự phát triển kinh tế lớn nhất so với các xã, phường của thành phố. 

Tôi nhiều lần đến bản Thành Lập nhưng lần nào cũng vậy, đoạn đường từ quốc lộ 4D dài chưa đầy 1km đưa tôi vào bản chỉ là sự vắng vẻ, đìu hiu, trái ngược hoàn toàn với sự tấp nập ở các nẻo đường dẫn về khu chợ trung tâm Đoàn Kết. 

Lần đầu tôi đến bản vào giữa buổi chiều. Thật khó tìm được một người trò chuyện, hỏi han để biết về tình hình ở bản. May thay, chúng tôi gặp ông Giàng A Páo - Tổ trưởng Tổ bảo vệ dân phố bản Thành Lập, người đàn ông duy nhất có mặt ở nhà. Theo ông Páo, với gần 1.000m2 đất sản xuất, mỗi vụ gia đình ông (4 nhân khẩu) thu được 30 bao ngô, 20 bao thóc song vẫn thiếu ăn 2 tháng giáp hạt. Nguồn chi tiêu trong gia đình chỉ trông chờ vào 120.000 đồng/ngày từ tiền hái chè thuê của vợ (nếu thời tiết thuận lợi) và 400.000 đồng/tháng tiền trợ cấp tổ trưởng Tổ bảo vệ dân phố bản Thanh Lập. Gia đình ông nuôi 2 con trâu lấy sức cày kéo; không nuôi gà, lợn vì theo tính toán thì thường phải bù lỗ do chi phí con giống cao và nguyên nhân chính là do dịch bệnh. Trả lời câu hỏi của chúng tôi về việc tại sao gia đình ông không vay vốn đầu tư phát triển kinh tế, ông nói: “Phải thuộc diện hộ nghèo mới được vay vốn có hỗ trợ lãi suất. Năm ngoái gia đình tôi trả hết 25 triệu đồng nợ ngân hàng, phường cho thoát nghèo rồi”. Câu nói thật thà, chất phác của ông tưởng như vô lý những ngẫm kỹ lại thấy hợp lý vì “Nếu là hộ nghèo mới được hỗ trợ, chứ thoát nghèo thì phải tự làm mà ăn”.

Không phải thiếu căn cứ để nói bản Thành Lập còn nghèo, vì tính trung bình, 39 hộ với trên 160 nhân khẩu nhưng toàn bản chỉ có 7,43ha lúa 1 vụ, 24,4ha ngô, 4ha rau màu và 0,4ha mặt nước. Rõ ràng, đất sản xuất thiếu trầm trọng, trong khi nguồn nước không dồi dào nên diện tích thâm canh khan hiếm. Dẫu người dân có giỏi canh tác đến mấy cũng không thể sống bằng nông nghiệp, huống chi một bộ phận bà con vẫn còn thụ động, ỷ lại, thậm chí trông chờ vào nguồn hỗ trợ của Đảng, nhà nước, các tổ chức, cá nhân. Mặc dù nhà nào cũng có đất vườn nhưng không phải hộ nào cũng biết khai thác để đem lại giá trị kinh tế. Nguồn thu nhập chính của người dân phụ thuộc vào những ngày công làm thuê từ hái chè, phụ hồ hoặc làm những công việc nặng nhọc khác, thậm chí, nhặt ve chai kiếm tiền sinh sống qua ngày. Đó là những ngày bình thường, còn mùa mưa, ngày đông giá rét, những công việc đó bất đắc dĩ phải dừng lại, đồng nghĩa với việc thất thu. 

Ai đã một lần đến Thành Lập, không khó để nhìn thấy hình ảnh rác thải, phân gia súc… vương vãi trên đường đi. Nhiều người đặt câu hỏi: Tại sao bà con không tận dụng chất thải, rác thải làm phân bón cho ruộng, vườn, hoa màu, góp phần tăng năng suất, hiệu quả cây trồng? Được phân công giúp đỡ bản Thành Lập theo Nghị quyết số 10 của Ban Chấp hành (BCH) Đảng bộ thành phố, Chi bộ Phòng Giáo dục - Đào tạo (GD - ĐT) thành phố Lai Châu đã làm hết sức có thể nhằm vực dậy phong trào, nâng cao ý thức dân bản, song “Nhân dân chuyển đổi nhận thức còn chậm; khi chúng tôi đến tuyên truyền, vận động thì bà con làm, nếu để người dân tự giác thì còn rất khó” - đồng chí Nghiêm Kim Huê, Bí thư Chi bộ, Trưởng Phòng GD - ĐT thành phố Lai Châu chia sẻ. 

Cần nhiều giải pháp

Theo đồng chí Đoàn Minh Tuấn - Bí thư Đảng ủy phường Đoàn Kết, Ban Chấp hành (BCH) Đảng bộ phường đã ban hành một nghị quyết chuyên đề về xóa đói giảm nghèo tại bản Thành Lập; phối hợp với Chi bộ Phòng GD - ĐT thành phố giúp đỡ Thành Lập thoát đói nghèo. Qua đó, công tác xóa đói giảm nghèo đạt được một số thành tích đáng kể. Năm 2016, bản giảm được 4 hộ nghèo; ngói hóa được 8 nhà. Song so với các tổ dân phố khác trong toàn phường, Thành Lập vẫn là bản khiến cấp ủy, chính quyền trăn trở, nhất là tìm hướng đi phù hợp trong công tác xóa nghèo bền vững. 

Theo ông Tuấn, vấn đề đầu tiên và cũng đóng vai trò mấu chốt là phải nâng cao tư duy cho người dân trong việc linh hoạt tìm hướng phát triển kinh tế, đặc biệt là chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; sử dụng hiệu quả các nguồn hỗ trợ của các cấp; nâng cao hiệu quả hoạt động của cấp ủy chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố và các đoàn thể bản. Để giúp Nhân dân giảm nghèo bền vững, xã vận động Nhân dân tham gia các lớp tập huấn về trồng trọt, chăn nuôi, tổ chức cho bà con đi tham quan học hỏi cách làm kinh tế ở các địa bàn khác. 

Mặt khác, BCH Đảng bộ phường Đoàn Kết đã đề ra nghị quyết về đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, thâm canh tăng vụ, góp phần giảm nghèo bền vững tại bản Thành Lập giai đoạn 2016 - 2020. Theo đó, xác định một số giải pháp như: cơ cấu lại sản xuất để tăng hiệu quả, giá trị, ổn định diện tích gieo trồng, phấn đấu tăng vụ từ 8 - 10ha/năm. Tuyên truyền, vận động Nhân dân làm tốt công tác vệ sinh môi trường, không thả rông gia súc, tập trung đẩy mạnh chăn nuôi theo phương thức bán công nghiệp gắn với tăng cường công tác thú y, phòng chống dịch bệnh. Duy trì diện tích mặt nước; cải tạo nâng cấp hệ thống thủy lợi và cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản. Vận động bà con trồng rừng mới và phát triển diện tích rừng hiện có; triển khai trồng cây lâm nghiệp và khuyến khích hỗ trợ phát triển rừng….

Hy vọng những giải pháp này cùng với sự tự vươn lên từ nội lực của dân bản là đáp án đúng, hiệu quả nhất đối với con đường xóa đói giảm nghèo bền vững ở bản Thành Lập.

Thu Trang

Các tin tức khác