Thách thức xây dựng nông thôn mới ở Tam Đường

(BLC) - Tam Đường là huyện đi đầu của tỉnh trong thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới (NTM) khi đến nay có 4 xã đạt chuẩn NTM. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện và đối chiếu với Bộ tiêu chí Quốc gia về xã NTM mới giai đoạn 2016 - 2020 nhiều xã đang đối mặt với thách thức trong giữ chuẩn cũng như phấn đấu về đích NTM như kế hoạch.

Có thể nói sau 7 năm bắt tay xây dựng NTM giống như “luồng gió mới” tạo động lực, sinh khí để huyện Tam Đường bứt phá. Từ sự chung tay, đồng lòng của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân các dân tộc địa phương đã mang lại cho Tam Đường diện mạo mới, sự đổi thay vượt bậc trong phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng. Đến nay, 95,5% số bản có đường tới bản được cứng hóa, đi lại thuận tiện trong 4 mùa,  96,8% số bản có điện lưới Quốc gia. Thu nhập bình quân đầu người đạt 22 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 35,38%.

Nhân dân bản Sin Câu (xã Thèn Sin, huyện Tam Đường) làm đường giao thông nông thôn.

Chúng tôi còn nhớ tại Hội nghị tổng kết 5 năm xây dựng NTM, đồng chí Hoàng Thọ Trung - Bí thư Huyện ủy Tam Đường đã nhấn mạnh: “NTM mang lại đổi thay với những gam màu tươi sáng cho cuộc sống của người dân. Bà con dần thay đổi tư duy sản xuất, đẩy mạnh thâm canh 1 vụ lên 2 vụ, 2 vụ lên 3 vụ. Xây dựng mô hình trang trại với quy mô lớn, tập trung”. Minh chứng rõ nét nhất là các xã hình thành một số vùng sản xuất hàng hóa tập trung như: lúa hàng hóa tại xã Thèn Sin, Bản Bo, Bình Lư, thị trấn Tam Đường; chè chất lượng cao tại các xã Bản Bo, Sơn Bình, Nà Tăm; cây ăn quả ôn đới tại xã Giang Ma, Hồ Thầu, Nùng Nàng. Đặc biệt, phong trào “Chung tay xây dựng NTM” được nhân rộng, lan tỏa đến các bản làng xa xôi và hôm nay phong trào này vẫn được bà con hưởng ứng nhiệt tình bằng việc góp công, sức, hiến đất làm đường giao thông nông thôn. Đến nay, Nhân dân tham gia hiến được 21.356 m2 đất, 28.249 ngày công lao động, lắp đặt 43,84km điện chiếu sáng nông thôn, đóng góp được 1.062 triệu đồng. Toàn huyện có 4 xã đạt chuẩn NTM, bình quân đạt 12,77 tiêu chí/xã, đạt 78,8% kế hoạch.

Bên cạnh những kết quả đạt được việc duy trì, giữ vững và phát triển những tiêu chí đã đạt là vấn đề rất khó đối với huyện Tam Đường. Nhất là khi huyện tiến hành rà soát, đánh giá thực hiện các tiêu chí NTM theo Quyết định 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020 thì các xã đã “cán đích” NTM của huyện như: Bản Hon, Bản Giang, Bình Lư, Bản Bo có nhiều tiêu chí không đạt như: tỷ lệ hộ nghèo, thu nhập, trường học… Nếu không khắc phục kịp thời thì đến năm 2020 khi tiến hành xét và công nhận lại nguy cơ  mất chuẩn rất dễ xảy ra.

Trao đổi với chúng tôi, anh Nguyễn Bá Kiện - Chủ tịch UBND xã Bản Giang cho biết: “Nếu áp dụng theo Bộ tiêu chí Quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020 thì nhiều tiêu chí xã khó có thể giữ vững như: nhà ở dân cư, thu nhập, hộ nghèo, văn hóa. Khó nhất đối với xã là tiêu chí hộ nghèo và thu nhập. Tính đến hết năm 2017 thu nhập bình quân đầu người của xã Bản Giang đạt 18 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 26,9% nhưng theo Bộ tiêu chí mới mà Chính phủ ban hành thì đến năm 2020, tỷ lệ hộ nghèo của xã chuẩn NTM dưới 12%, mức thu nhập bình quân mỗi người phải đạt 36 triệu đồng. Đây đúng là thách thức đối với xã còn nhiều khó khăn như Bản Giang. Vì vậy, để giữ vững xã đạt chuẩn NTM, hiện chúng tôi tập trung khai thác thế mạnh của xã phát triển vùng cây ăn quả, trồng mía, chăn nuôi tập trung và nuôi trồng thủy sản nhằm tạo ra nông sản hàng hóa chất lượng, nâng cao thu nhập cho người dân. Đồng thời, tận dụng nguồn lực đầu tư của các chương trình mục tiêu, sự tham gia đóng góp tích cực của người dân nhằm nâng cao tiêu chí đạt thấp”.

Được biết, tiêu chí hộ nghèo và thu nhập đang là bài toán khó giải đối với huyện Tam Đường. Theo quy định tỷ lệ hộ nghèo đạt dưới 12% thì các xã trên địa bàn huyện khó đạt yêu cầu vì tỷ lệ hộ nghèo rất cao. Đơn cử như xã Tả Lèng có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất với 65,44%, Nà Tăm chiếm 57,89%, Thèn Sin 51,83%; xã thấp nhất là Bình Lư: 16,97%. Trong khi đó để đạt chuẩn xã NTM yêu cầu thu nhập bình quân phải đạt 29 triệu đồng/người/ năm. Hiện nay, các xã có kinh tế phát triển khá của huyện như Bình Lư thu nhập cũng mới chỉ đạt 23 triệu đồng, Bản Bo 22 triệu đồng. Trước mắt, để giải quyết bài toán giảm nghèo, nâng cao thu nhập trên cơ sở điều kiện thực tế của từng vùng, huyện đã quy hoạch, lập đề án theo hướng đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, tập trung thâm canh, tăng vụ, khai thác triệt để quỹ đất có khả năng đưa vào sản xuất, tích cực đưa giống cây trồng mới, chất lượng cao vào nuôi trồng thử nghiệm và nhân rộng. Năm 2017, huyện đã trồng thử nghiệm mô hình dứa Queen tại xã Nà Tăm, diện tích 2ha; Dự án phát triển cây ăn quả ôn đới tại xã Hồ Thầu, Nùng Nàng, diện tích 19ha; hỗ trợ trồng cây mắc ca, diện tích 72ha tại xã Bản Bo, Bản Hon, Nùng Nàng; tiếp tục chỉ đạo thực hiện phát triển vùng chè tại xã Bản Bo, Nà Tăm và Sơn Bình.

Bên cạnh đó, thực hiện tiêu chí về môi trường, nhất việc thu gom rác thải, chất thải sinh hoạt tập trung rất gian nan. Đến nay, trên địa bàn toàn huyện chỉ có 1 Hợp tác xã vệ sinh môi trường hoạt động phạm vi thu gom tập trung trên địa bàn thị trấn và một số xã lân cận của huyện. Đối với khu vực nông thôn chưa có đội vệ sinh môi trường, chưa bố trí được khu vực tập kết chất thải. Hiện tại, việc thu gom và xử lý do người dân tự xử lý bằng phương pháp chôn lấp kết hợp với đốt thủ công. Chất thải phát sinh trong quá trình sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật (bao bì, vỏ chai lọ thuốc bảo vệ thực vật...) chưa được thu gom triệt để. Việc quy hoạch và thực hiện quy hoạch nghĩa trang tại các bản rất khó khăn, người dân không thực hiện theo quy hoạch, nguyên nhân chính do phong tục tập quán. Ngoài ra, huy động nguồn lực, nhất là nguồn lực xã hội hóa để thực hiện một số nội dung của Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM trên địa bàn huyện còn hạn chế như: làm đường giao thông nông thôn, xóa nhà tạm, nhà dột nát..., chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, vốn trực tiếp từ Chương trình.

Quyết tâm vượt qua trở ngại, năm 2018, huyện Tam Đường đặt mục tiêu công nhận mới 1 xã đạt chuẩn NTM, bình quân tiêu chí đạt 13,54 tiêu chí/xã. Để đạt được mục tiêu này, huyện đã giao cụ thể từng chỉ tiêu cho các xã phấn đấu. Riêng đối với xã Nùng Nàng xã phấn đấu về đích NTM trong năm nay. Theo đánh giá của đồng chí Ma Cang Dinh - Chủ tịch UBND xã Nùng Nàng thì hiện nay xã mới chỉ đạt 11/19 tiêu chí. Các tiêu chí chưa đạt đều là những tiêu chí khó: hộ nghèo, thu nhập, môi trường, trường học, hệ thống tổ chức chính trị, nhà ở dân cư, y tế, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và bà con trên địa bàn.

Giúp các xã đã đạt chuẩn NTM giữ vững và phát triển các tiêu chí cũng như các xã đang nỗ lực “cán đích” NTM, huyện Tam Đường rất mong các bộ, ngành Trung ương xem xét điều chỉnh cơ chế thực hiện Chương trình theo hướng phân cấp cho cấp huyện phê duyệt chủ trương đầu tư để chủ động trong triển khai thực hiện. Quan tâm đầu tư hỗ trợ các chương trình sản xuất, phát triển kinh tế. Đặc biệt, cần sự chung tay góp sức của Nhân dân các dân tộc địa phương.

Hà Tĩnh

Các tin tức khác