Người Dao hôm nay

(BLC) - Được Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương quan tâm, triển khai nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số nói chung, dân tộc Dao huyện Tam Đường nói riêng có nhiều đổi thay.

Dân tộc Dao sinh sống ở huyện Tam Đường từ hàng trăm năm qua với sinh kế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp và các nghề thủ côngtruyền thống khác như rèn, mộc, đan lát, thêu thùa... Người Dao nơi đây thuộc nhóm Dao đầu bằng, sống ở các xã trong huyện với 1.207 hộ, 6.217 nhân khẩu. Từ các chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, đầu tư hạ tầng cơ sở của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên, bà con có cuộc sống ngày càng khấm khá; đời sống tinh thần phong phú. 

Thiếu nữ dân tộc Dao dệt vải.

Người Dao quan niệm, rừng là nơi linh thiêng, nơi các thần linh trú ngụ, chặt phá rừng sẽ làm cho thần linh nổi giận, giáng tai họa cho con người. Do vậy, trong quy ước của bản, công tác bảo vệ rừng được quy định cụ thể, trong đó trường hợp tự ý chặt cây có đường kính từ 2cm trở lên đều bị phạt. Đồng thời quy định rõ thời gian cố định trong năm người dân được vào rừng khai thác củi khô. Cũng từ việc bảo vệ rừng, đồng bào Dao không còn vào rừng chặt gỗ về dựng nhà thay vào đó là làm nhà đất, nhà xây kiên cố. Khi bản có việc muốn chặt gỗ làm các công trình công cộng, ngoài xin ý kiến cơ quan kiểm lâm, chính quyền địa phương còn phải có sự đồng ý của những người lớn tuổi trong bản và làm lễ xin thần linh.

Những năm gần đây, người Dao trên địa bàn huyện còn tích cực triển khai trồng rừng. Ngoài cây thân gỗ, những loại cây đa hiệu quả như: sơn tra, đào, lê, mận được chọn lựa trồng ở vùng đất ven rừng, rừng phòng hộ, đất nương hoang hóa, vườn nhà vừa phủ xanh đất trống, đồi núi trọc còn đem lại giá trị kinh tế cao. Ngoài thu nhập từ các loại cây này, từ tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng, mỗi hộ cũng có thêm khoảng 2 triệu đồng/năm. Việc chăm sóc bảo vệ, trồng rừng của người Dao góp phần nâng độ che phủ rừng toàn huyện lên 44,3% (năm 2017).

Khí hậu ở vùng người Dao sinh sống được chia thanh 2 mùa khô và mùa mưa rõ rệt, vì thế trước đây việc sản xuất nông nghiệp của họ cũng tập trung vào mùa mưa. Lúa, ngô gieo trồng một vụ, thời gian còn lại trong năm đất để hoang hóa. Ngày nay, từ nguồn vốn đầu tư của các chương trình, dự án, hệ thống thủy lợi đem nước về phục vụ sản xuất, thâm canh tăng vụ. Các loại giống mới có năng suất cao, khả năng chịu hạn tốt cũng được đưa vào thử nghiệm và nhân rộng. Lúa 1 vụ tăng lên 2 vụ/năm hoặc 1 vụ lúa + 1 vụ ngô. Nương ngô có thể trồng đến 3 vụ/năm. Dòng ngô lai năng suấtcao được đưa vào trồng đại trà (năng suất 3,5 - 5 tấn/ha), ngô nếp trồng để bán bắp, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông Quách Tá Thiện - Chủ tịch UBND xã Hồ Thầu cho biết: “Xã Hồ Thầu có số lượng người Dao sinh sống đông nhất huyện (chiếm 88,2%). Những năm qua, Đảng, Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách dành cho miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nói chung, dân dộc Dao nói riêng; sự quan tâm lãnh, chỉ đạo sát sao của huyện; phối hợp, giúp đỡ có hiệu quả của các phòng, banchuyên môn, đoàn thể huyện trong triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất, bà con người Dao trong xã có nhiều điều kiện vươn lên. Đã chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật, đưa nhiều giống mới, chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng đa dạng, đáp ứng nhu cầu của thị trường, tăng năng suất, chất lượng cây trồng, nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách”.

Đồng bào Dao trên địa bàn còn hướng tới các ngành nghề mới như phát triển mô hình du lịch cộng đồng. Điển hình cho mô hình này là bản Sì Thâu Chải (xã Hồ Thầu). Nằm ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, bản không chỉ có cảnh quan tự nhiên đẹp mà du khách còn bị mê hoặc bởi nét văn hóa đặc trưng trong đời sống sinh hoạt thường nhật của bà con và nét đẹp của những ngôi nhà trình tường. Trong khuôn viên sân vườn, hàng rào địa lan cùng các loài hoa khoe sắc thắm khiến du khách một lần đến lại thêm vấn vương. Trưởng bản Sì Thâu Chải - Lù A Nghi hồ hởi khoe: “Từ khi huyện triển khai xây dựng bản thành điểm du lịch, chúng tôi gắn việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống với phát triển du lịch cộng đồng, giữ gìn vệ sinh môi trường. Bà con cũng tích cực học thêm cách phát triển kinh tế mới làm giàu trên đồng đất quê hương mình. Chương trình xây dựng nông thôn mới với sự hỗ trợ của Nhà nước và sự chung sức của Nhân dân đã rút ngắn khoảng cách địa lý của du khách khi đến thăm bản”.

Cùng với giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống, người Dao hôm nay cũng đã bỏ những hủ tục lạc hậu trong đời sống, đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa mới. Trong quy ước của bản các nội dung về xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, bài trừ các hủ tục lạc hậu, xây dựng làng bản văn hóa được quy định cụ thể. Không còn tình trạng thách cưới, ăn cưới linh đình; việc ma chay không tổ chức và để người mất trong nhà dài ngày. Các bản xây dựng, duy trì hoạt động của đội văn nghệ, phục dựng những điệu múa, bài hát cổ, tổ chức luyện tập, trao truyền cho thế hệ trẻ.

Kinh tế phát triển, giá trị văn hóa được gìn giữ, phát huy, dân tộc Dao của huyện Tam Đường thật xứng đáng với nguồn cội định cư lâu đời ở nơi đây.

Kim Oanh

Các tin tức khác