Nguy cơ ô nhiễm môi trường từ bao bì thuốc bảo vệ thực vật

(BLC) - Bao lâu nay người nông dân vẫn có thói quen tùy tiện vứt bỏ vỏ các loại bao bì thuốc bảo vệ thực vật ngay tại đồng ruộng, nương chè sau khi sử dụng. Ít ai biết rằng đây là những loại chất thải rắn độc hại, gây ra những tác động xấu đối với môi trường, không khí và sức khỏe con người.

Đến bất kỳ ruộng lúa, nương chè, nương rau nào ở các cánh đồng, triền đồi ở các địa phương trong tỉnh cũng có thể bắt gặp những loại vỏ thuốc bảo vệ thực vật bị người dân vứt bừa bãi sau khi sử dụng. Tình trạng bao bì, chai lọ đựng thuốc bảo vệ thực vật nằm rải rác khắp bờ ruộng, lối đi, dưới kênh mương khá phổ biến. Chúng tôi đã có cuộc khảo sát tại cánh đồng xã Phúc Than, Mường Than của huyện Than Uyên nơi có diện tích sản xuất nông nghiệp khá lớn của tỉnh. Dọc theo con đường vào các bản Én Nọi (Mường Than), Sam Sẩu (Phúc Than) bên những kênh mương hay rãnh nước, chúng tôi dễ dàng nhìn thấy những vỏ bao, chai thuốc trừ sâu vứt lại. Có vỏ thì đã cũ, bạc màu, nhiều vỏ còn mới nguyên vẫn còn nồng nặc mùi thuốc.

Sau khi sử dụng, trên khắp con đường, kênh mương, rãnh nước đều có bao bì thuốc bảo vệ thực vật để lại (tại cánh đồng nhân dân bản Sam Sẩu, xã Phúc Than, huyện Than Uyên).

Loay hoay cầm một gói thuốc trừ sâu bỏ vào bình để đổ nước, ông Lùng Văn Mít, bản Én Luông, xã Mường Than tiện tay ném ngay xuống kênh mương đang có nước chảy. Chúng tôi hỏi: “Tại sao ông lại vứt ở đây?”, ông cho biết: “Mình tiện thì vứt ở đây thôi. Nhiều gia đình cũng làm thế mà. Vẫn biết là có tác hại đến môi trường nhưng không biết để ở đâu nữa. Nếu ở đây có hố hoặc thùng chứa rác loại này thì tôi cũng sẽ mang đến đó”.

Việc xả thải này dường như đã trở thành thói quen cố hữu của người nông dân. Điều đáng lo ngại là những bao bì hay lọ thuốc bảo vệ thực vật này được người dân sau khi sử dụng thì tiện tay “xả” luôn tại mỗi đầu thửa ruộng. Nước trong các vỏ thuốc ngấm rồi lại hòa theo nước ở kênh mương chảy tiếp. Vì đây là loại chất thải rắn có hàm lượng độc tố cao nên sau khi bị rửa trôi thì một phần ngấm trong lòng đất và vỏ bao bì thì không thể phân hủy được.

Vỏ thuốc bảo vệ thực vật sau khi được sử dụng thì được xả ngay ở các cánh đồng.

Theo báo cáo của UBND huyện Than Uyên, vụ mùa này toàn huyện gieo cấy 2.374ha lúa vượt 124ha so với kế hoạch, trong đó Phúc Than (540ha), Mường Kim (443ha), Mường Than (410ha). Do thời tiết diễn biết phức tạp nắng nóng xen kẽ mưa nhiều nên một số cánh đồng xuất hiện các loại sâu gây bệnh. Sau khi được ngành chức năng khuyến cáo nhân dân mua thuốc về phun phòng trừ sâu bệnh hại lúa. Tuy nhiên, sau khi sử dụng lượng thuốc bảo vệ thực vật, nhiều người dân trên địa bàn đã trực tiếp bỏ lại những vỏ thuốc tại ngay cánh đồng. Việc này đã diễn ra thường xuyên ở nhiều vụ sản xuất không chỉ ở Than Uyên mà nhiều địa phương khác của tỉnh.

Chỉ làm một phép tính đơn giản, toàn xã Mường Than gieo cấy 410ha, diện tích này nếu được phun thuốc hết sẽ tiêu tốn lượng thuốc bảo vệ thực vật khá lớn. Đi đôi với điều này, ý thức người dân không cao thì lượng chất thải từ vỏ bao bì, lọ thuốc sẽ tràn lan khắp cánh đồng gây tác hại không nhỏ đến môi trường. Về vấn đề này, ông Lê Văn Chất – Chủ tịch UBND xã Mường Than chia sẻ: “Việc này không phải xã không nắm được, tuy nhiên thực tế trong nhiều năm về xử lý môi trường đối với vỏ thuốc bảo vệ thực vật chưa giải quyết được. Xã cũng chỉ có những khuyến cáo, vận động bà con nên phun xong thì thu gom vỏ lại cho vào túi mang về để xử lý. Nhưng trên địa bàn lại chưa có nơi xử lý. Về  giải pháp thời gian tới, xã cũng xây dựng kế hoạch và có hướng đề nghị huyện cấp một phần kinh phí xây dựng bể hoặc đào hố xử lý. Đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao dần ý thức người dân”.

Vài năm trở lại đây, tình trạng sâu bệnh nhiều diễn ra trên cây trồng, hoa màu, một bộ phận không nhỏ bà con sau khi sử dụng thuốc xong vứt ngay tại chân ruộng, nương. Nhiều người dân đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số chưa nắm rõ trong các loại vỏ thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng vẫn còn tồn dư một lượng thuốc là hóa chất độc hại, khi thải ra đồng ruộng sẽ gây ô nhiễm môi trường của đất, nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cộng đồng dân cư và chính bà con nông dân.

Hiện nay, việc xử lý vỏ bao bì chưa được cơ quan quản lý, chính quyền, nhà sản xuất, cơ sở kinh doanh và nông dân quan tâm thực sự trong khâu xử lý. Do đó, nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ sẽ dẫn đến vấn đề ô nhiễm chất thải do thuốc bảo vệ thực vật và về lâu dài sẽ tác động xấu đến môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Để có biện pháp khắc phục tình trạng trên, cần tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức để người nông dân hiểu sự độc hại của bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Từ đó nâng cao ý thức trong việc thu gom và xử lý sau khi sử dụng; đặc biệt là không xả ra đồng ruộng, trên nương đồi. Cùng với đó các địa phương, các cấp ngành cũng cần xem xét đầu tư các điểm thu gom tập trung bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại đồng ruộng, nương chè. Đồng thời vận động bà con thu gom vỏ thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng để xử lý và có biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường.

Phương Ly

Các tin tức khác