Thực hiện Đề án 1956 - Nhìn lại một chặng đường

(BLC) - Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT) đến năm 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1956/QĐ-TTG ngày 27/11/2009 (gọi tắt là Đề án 1956) đến nay đã cán mốc gần 10 năm triển khai thực hiện. Đối với Lai Châu, Đề án có thể coi là “cứu cánh”, tạo cơ hội giải quyết việc làm cho LĐNT, song nhìn về phía trước vẫn còn nhiều khó khăn.

Cán bộ Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Tân Uyên hướng dẫn Nhân dân xã Pắc Ta kỹ thuật trồng chè.

Đạt mục tiêu đề ra

Với chức năng là đơn vị thường trực tổ chức thực hiện Đề án 1956, hàng năm Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ - TB & XH) chỉ đạo các đơn vị phổ biến sâu rộng chủ trương, chính sách liên quan đến đào tạo nghề LĐNT; tăng cường công tác tuyên truyền thông qua cơ quan thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương về hiệu quả thực hiện Đề án 1956 và tình hình thực hiện đào tạo gắn với giải quyết việc làm sau đào tạo cho LĐNT; nêu những điển hình với những cách làm hay, có hiệu quả trong công tác đào tạo nghề cũng như các đơn vị làm chưa tốt…

Sở cũng tham mưu cho tỉnh ban hành chủ trương, chính sách đối với công tác đào tạo nhân lực có tay nghề cao; quy định chính sách hỗ trợ học nghề nội trú đối với học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh; quy định mức chi phí hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng; kế hoạch đào tạo nghề cho LĐNT trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016 - 2020; kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án “Đào tạo nghề cho LĐNT đến năm 2020”... Riêng đối với Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án 1956 tỉnh, hàng năm đều ban hành văn bản hướng dẫn triển khai thực hiện công tác đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng cho LĐNT; kế hoạch kiểm tra, giám sát, đánh giá công tác đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên cho LĐNT trên địa bàn tỉnh. Trong quá trình thực hiện, Sở phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức kiểm tra, giám sát việc tổ chức, thực hiện kế hoạch đào tạo cho LĐNT tại các huyện, thành phố và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Đồng chí Lương Thị Tuyến - Phó Giám đốc Sở LĐ - TB & XH khẳng định: Công tác đào tạo nghề cho LĐNT trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011 - 2017 cơ bản đáp ứng yêu cầu và đạt mục tiêu đề ra. 6 năm qua đã đào tạo cho 41.611/40.850 người (đạt 101,86% kế hoạch tỉnh giao). Nếu năm 2011 đào tạo được 6.545 người thì đến năm 2017 con số đã lên tới 7.112 người (trong đó thực hiện theo Đề án 1956 là 5.813 người). Tính riêng 6 tháng đầu năm nay, các địa phương đã đào tạo nghề cho 2.000 LĐNT. Qua rà soát, trong tổng số LĐNT được đào tạo có trên 80% số người có việc làm mới hoặc tiếp tục làm nghề cũ nhưng có năng suất, thu nhập cao hơn. Kết quả này góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật của tỉnh từ 21,3% (năm 2008) lên 44,46% (năm 2017), trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề tăng từ 12,8% lên 32,5%. Tỷ lệ lao động theo lĩnh vực: nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 66,84%; công nghiệp - xây dựng 8,56%; dịch vụ 24,6%.

Là 1 trong 13 đơn vị đào tạo nghề của tỉnh, Trung tâm Dạy nghề và Hỗ trợ nông dân (Hội Nông dân tỉnh) được các ngành chức năng, cơ quan chuyên môn đánh giá đào tạo có uy tín và chất lượng. Chỉ tính từ năm 2013 - 2018, đơn vị tổ chức được 30 hội nghị tuyên truyền tư vấn nghề nghiệp, việc làm cho 2.392 LĐNT; mở 116 lớp dạy nghề cho 3.568 LĐNT thuộc 98 bản của 59 xã, phường, thị trấn/8 huyện, thành phố trong tỉnh. Sau khi học xong, học viên có thể áp dụng tốt kiến thức đã học vào sản xuất; có cách nhìn mới, mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất, hạn chế tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước.

Có thể thấy, thực hiện Đề án 1956 đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cấp tỉnh đến huyện; được tỉnh phân bổ và cấp kinh phí đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi để cấp huyện chủ động trong công tác xây dựng kế hoạch, ký hợp đồng đào tạo với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chủ động trong công tác kiểm tra, giám sát. Sau mỗi khóa đào tạo, người lao động biết ứng dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Trên 80% số lao động sau đào tạo có việc làm mới ở các cơ sở (như công ty, thủy điện, doanh nghiệp...) hoặc tiếp tục làm nghề cũ nhưng năng suất, hiệu quả lao động được tăng lên. Ngoài ra còn mở rộng mô hình với quy mô lớn hơn như: V.A.C, V.A.C.R... đã góp phần quan trọng giải quyết việc làm cho bản thân và thu hút các lao động địa phương tham gia.

Cần giải pháp đột phá

Dù vậy, theo nhận định của Sở LĐ - TB & XH, công tác tuyên truyền về đào tạo, gắn đào tạo với giải quyết việc làm sau đào tạo cho người lao động vẫn chưa thường xuyên, rộng khắp. Việc tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch và dự toán kinh phí đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên còn chậm dẫn đến khó khăn trong tổ chức mở các lớp đào tạo theo mùa vụ và tiến độ thời gian. Trong khi đó, định mức chi phí đào tạo thấp (bình quân chỉ từ 1,6 triệu đồng/học viên/khóa học 2 - 3 tháng). Kinh phí hoạt động tổ chức điều tra, khảo sát và dự báo nhu cầu đào tạo cho LĐNT cũng như kiểm tra, giám sát ở cấp huyện, cấp xã không có nên các đơn vị không mặn mà.

Công tác phối hợp, thẩm định một số mô hình thực hành nghề nông nghiệp, nghề phi nông nghiệp còn chung chung, chưa cụ thể rõ định mức kinh tế kỹ thuật, số lượng các vật dụng cần thiết cho mô hình. Việc xây dựng kế hoạch đào tạo một số ngành, nghề chưa xuất phát từ nhu cầu của cơ sở; kiểm tra, giám sát công tác đào tạo cho LĐNT chưa thường xuyên; chưa lập danh sách theo dõi, thống kê số người có việc làm theo từng hình thức sau đào tạo; chưa lập sổ theo dõi, quản lý tình trạng việc làm, thu nhập của người lao động sau học nghề.

Đáng nói là Phòng LĐ - TB & XH cấp huyện chưa có cán bộ chuyên trách làm công tác quản lý lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, chủ yếu là công tác kiêm nhiệm, thiếu thường xuyên kiểm tra, giám sát trong quá trình tổ chức, thực hiện. Trên địa bàn tỉnh hiện chưa có các khu công nghiệp, các làng nghề truyền thống, chưa có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm nông nghiệp nên sau học nghề người học mới chỉ dừng ở quy mô sản xuất nhỏ, lẻ (hộ gia đình); sản phẩm hàng hóa sản xuất thấp, hiệu quả kinh tế chưa cao, chưa thu hút được nhiều người lao động tham gia.

Nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng nguồn lao động có tay nghề cao và tăng cường công tác đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh, thời gian tới ngành LĐ - TB & XH tỉnh đã xác định một số nhiệm vụ, giải pháp mang tính trọng tâm. Đầu tiên vẫn là tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các tổ chức, cá nhân và xã hội về giáo dục nghề nghiệp; tăng cường truyền thông giáo dục nghề nghiệp. Tinh gọn lại cơ sở giáo dục nghề nghiệp bằng hình thức sáp nhập 2 trường: Trung cấp Nghề và Trung cấp Y tế vào Trường Cao đẳng Cộng đồng Lai Châu.

Song song với đó, rà soát lại danh mục ngành/nghề đào tạo cho phù hợp với nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp và nhu cầu thị trường lao động hiện nay để đồng bộ với quy hoạch xây dựng nông thôn mới, đáp ứng nhiệm vụ tái cơ cấu ngành, lĩnh vực và giảm nghèo bền vững. Thực hiện tốt công tác định hướng, tư vấn để người lao động lựa chọn ngành/nghề phù hợp.

Các địa phương thực hiện theo phương châm: “Chỉ đào tạo ngành/nghề khi xác định được việc làm và thu nhập sau đào tạo”, “Đẩy mạnh quy mô tuyển sinh, nâng cao chất lượng đào tạo”. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp tục chỉnh sửa, đổi mới chương trình, giáo trình đào tạo sát với thực tiễn trên cơ sở bám sát chương trình khung đã được ban hành theo hướng chuẩn hoá, đáp ứng tốt nhất đòi hỏi của các doanh nghiệp và thị trường lao động trong thời kỳ công nghệ 4.0 với các hình thức đào tạo linh hoạt, phù hợp.

Một giải pháp mang tính thực tế nữa đó là chú trọng nâng cao trình độ người truyền đạt kiến thức cho học viên và các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo để đáp ứng sự thay đổi của công nghệ sản xuất. Tập trung đào tạo cho LĐNT theo các mô hình thí điểm có hiệu quả; đào tạo tại doanh nghiệp, vùng chuyên canh, thôn, bản, xã; gắn đào tạo với liên kết sản xuất, hỗ trợ vốn sản xuất, tạo việc làm cho LĐNT và xây dựng nông thôn mới… Công tác đào tạo nghề phải gắn với thanh, kiểm tra, giám sát kết quả thực công tác đào tạo cho LĐNT.

Với những kết quả từ công tác đào tạo nghề cho LĐNT thời gian qua cũng như giải pháp cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm khắc phục tồn tại, hạn chế trong công tác tổ chức triển khai thực hiện công tác đào tạo nghề cho LĐNT của các cơ quan chuyên môn, Đề án 1956 sẽ góp phần đắc lực vào việc hoàn thành chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội XIII của tỉnh với tỷ lệ lao động qua đào tạo, tập huấn đạt 50,65%.

Hồng Thắm - Thu Trang

Các tin tức khác