Trước đó, Viện Công tố đã được thành lập từ năm 1946, nằm trong Toà án, sau đó trực thuộc Bộ Tư pháp (từ năm 1958). Hoạt động công tố thời kỳ này gồm: Chỉ đạo điều tra, trực tiếp điều tra một số loại tội phạm; quyết định việc truy tố; buộc tội bị cáo trước tòa; kháng nghị bản án, quyết định của tòa án và giám sát việc chấp hành pháp luật trong hoạt động điều tra, xét xử, giam giữ, cải tạo và thi hành án; tham gia trong một số loại việc dân sự quan trọng để bảo vệ lợi ích của Nhà nước và lợi ích xã hội.
Xác định chức năng nhiệm vụ, Hiến pháp năm 1959 và Luật tổ chức Viện KSND năm 1960 quy định: “Viện KSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật, thực hành quyền công tố (THQCT) Nhà nước, bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất”. Trong hoàn cảnh cả nước có chiến tranh, ngành KSND đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức, cán bộ thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đến Hiến pháp năm 1992 và Luật tổ chức Viện KSND năm 2002, đã sửa đổi, bổ sung: “Viện KSND thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp”, thôi không thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội và thôi không tổ chức Cơ quan điều tra của Viện KSND tại các Viện kiểm sát cấp tỉnh.
Sau khi Hiến pháp năm 2013 có hiệu lực, Quốc hội ban hành Luật Tổ chức Viện KSND năm 2014 quy định: Viện KSND là cơ quan có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có nhiệm vụ bảo vệ hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.
Cùng sự phát triển của ngành KSND, ngày 12/12/1962, Viện trưởng Viện KSND tối cao ra quyết định thành lập Viện KSND tỉnh Lai Châu và bổ nhiệm đồng chí Trần Hoạt làm Viện trưởng. Sau khi được thành lập, ngành Kiểm sát tỉnh Lai Châu đã nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, cán bộ, triển khai thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành ở địa phương. Trải qua nhiều chặng đường phát triển, ngành KSND tỉnh luôn phát huy truyền thống đoàn kết, nỗ lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Các cá nhân điển hình tiên tiến được ngành Kiểm sát Nhân dân tỉnh tặng Giấy khen.

Trong cuộc chiến tranh phá hoại của Đế quốc Mỹ ở 2 miền Nam, Bắc, ngành KSND Lai Châu tập trung thực hiện công tác kiểm sát phục vụ các nhiệm vụ bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa (XHCN), xử lý các hành vi chống phá chế độ; chống tội xâm phạm chế độ, chính sách, tài sản XHCN, chính sách hậu phương, quân đội, nghĩa vụ quân sự, lao động phục vụ tốt cho các nhu cầu chiến đấu. Sau khi giải phóng Miền nam, ngành KSND Lai Châu hướng công tác vào phục vụ nhiệm vụ sản xuất lương thực, hàng tiêu dùng, bảo vệ tài sản và chế độ quản lý kinh tế XHCN, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ các vùng biên giới. Đặc biệt, từ năm 1986 đến 1990, nhất là từ năm 2002 đến nay, thực hiện quan điểm đổi mới của Đảng, ngành KSND Lai Châu đã có những đổi mới mạnh mẽ về tổ chức hoạt động và thực hiện chức năng, nhiệm vụ.
Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về chia tách, thành lập tỉnh Lai Châu mới, ngày 12/01/2004 Viện trưởng KSND tối cao đã ký quyết định thành lập Viện KSND tỉnh Lai Châu, đồng chí Ngô Văn Mạc, được bổ nhiệm làm Viện trưởng. Từ khi chia tách và thành lập đến nay, vượt lên trên những khó khăn, với tinh thần đoàn kết, năng động, sáng tạo trong lãnh chỉ đạo, ngành KSND Lai Châu đã thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị mà Đảng, Nhà nước, tỉnh giao phó.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, qua nhiều thời kỳ và giai đoạn khác nhau, nhưng với truyền thống đoàn kết, khắc phục mọi khó khăn, ngành KSND nói chung, Viện kiểm sát Nhân dân tỉnh Lai Châu nói riêng đã đạt được nhiều kết quả đáng tự hào: Với chức năng, nhiệm vụ là thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, ngành KSND đã không ngừng nỗ lực phấn đấu vươn lên hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ được giao. Thực hiện tốt công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết án hình sự. Không ngừng nâng cao năng lực hoạt động Cơ quan điều tra của Viện KSND tối cao, thực hiện tốt hơn công tác kiểm sát hoạt động tư pháp.
Bộ máy tổ chức, đội ngũ cán bộ được củng cố, tăng cường, gắn công tác xây dựng đảng với xây dựng ngành, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị, chuyên môn trong tình hình mới. Năm 2004, khi mới thành lập chỉ có 18 cán bộ được điều động từ Viện KSND tỉnh Lai Châu cũ sang, đến nay, toàn ngành đã có 127 cán bộ. Đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất và năng lực đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ, trong đó, 100% có trình độ cử nhân luật; 15 đồng chí có trình độ Thạc sỹ luật; cao cấp chính trị 26 đồng chí, trung cấp chính trị 40 đồng chí. Chức danh tư pháp 01 kiểm sát viên (KSV) cao cấp; 27 KSV trung cấp và 49 KSV sơ cấp.
Triển khai thực hiện nghiêm túc các quan điểm của Đảng, Quốc hội về cải cách tư pháp, xây dựng pháp luật, tham gia đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, ngành đã đóng góp nhiều kiến nghị xây dựng hệ thống tư pháp trong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý quyền con người, quyền công dân; bảo vệ chế độ XHCN, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế, tương trợ tư pháp với Viện kiểm sát, Viện công tố, cơ quan tư pháp các nước và các tổ chức quốc tế trong xây dựng, thực thi pháp luật. Tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng. Thực hiện nhiều đề án đầu tư các nguồn lực cho toàn ngành, từng bước bảo đảm trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác cho các đơn vị.
Ghi nhận những thành tích đạt được, ngành KSND đã vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương Hồ Chí Minh, 1 Huân chương Sao vàng, 01 Huân chương Độc lập hạng Nhất... Riêng ngành KSND Lai Châu có 11 tập thể, 7 cá nhân được tặng thưởng Huân chương lao động các hạng Ba, nhì; 10 tập thể, 10 cá nhân được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 35 lượt tập thể được tặng Bằng khen của Viện Kiểm sát tối cao, UBND tỉnh và nhiều cá nhân được tặng danh hiệu Chiến sỹ thi đua toàn quốc, toàn ngành…
Phát huy những kết quả đạt được, ngành KSND tỉnh Lai Châu tiếp tục quán triệt, vận dụng đúng đắn, đầy đủ các quan điểm của Đảng, Quốc hội và Tỉnh ủy về cải cách tư pháp, thực hiện đồng bộ các biện pháp nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. Xây dựng đội ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, dũng cảm đấu tranh bảo vệ công lý và pháp luật, có tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với ngành, gắn công tác xây dựng Đảng với công tác xây dựng ngành KSND vững mạnh toàn diện. Phối hợp với các cơ quan Nhà nước, nhất là các cơ quan bảo vệ pháp luật trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm sát theo yêu cầu của cải cách tư pháp...
Nhìn lại chặng đường 60 năm xây dựng và phát triển của ngành KSND, 58 năm Ngày truyền thống ngành KSND Lai Châu, đặc biệt là sau 16 năm chia tách và thành lập, những kết quả đạt được thật đáng trân trọng và tự hào. Với vai trò, vị trí của mình, cán bộ, đảng viên và ngành KSND Lai Châu nguyện trung thành với Đảng, tận tụy với Nhân dân, luôn tu dưỡng, rèn luyện đạo đức lối sống, tích cực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nỗ lực phấn đấu hoàn thành xuất sắc chức trách, nhiệm vụ được giao. Qua đó, góp phần đảm bảo pháp luật được thực thi, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được bảo vệ, đảm bảo ổn định chính trị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Xứng đáng với vị trí vai trò là một thiết chế hiến định quan trọng của bộ mày Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam.