Đại biểu thống nhất cao với việc Quốc hội sớm xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình MTQG về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Việc hợp nhất 3 chương trình mục tiêu quốc gia hiện hành thành một chương trình thống nhất sẽ giúp tập trung nguồn lực đầu tư, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, thực chất, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, đại biểu đề nghị:

Thứ nhất, về nguyên tắc phân bổ vốn ngân sách trung ương hỗ trợ thực hiện Chương trình, đại biểu thống nhất với định hướng thiết kế theo nguyên tắc tập trung, không dàn trải, ưu tiên cho các địa phương còn nhiều khó khăn nhằm giải quyết dứt điểm các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, tạo chuyển biến rõ nét và bền vững. Việc phân bổ nguồn lực cần căn cứ đầy đủ vào mức độ thiếu hụt, nhu cầu thực tiễn và khả năng hấp thụ của từng địa phương, bảo đảm đầu tư đúng trọng tâm, trọng điểm, tránh tình trạng phân bổ dàn trải sẽ không tạo được kết quả đột phá, không giải quyết được những nút thắt căn cơ trong khi nguồn lực có hạn. Đặc biệt, tính chất của Chương trình MTQG đòi hỏi sự đầu tư tập trung để xử lý các vấn đề nghèo đa chiều, thiếu hụt hạ tầng thiết yếu, cũng như những đặc thù của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đại biểu nhấn mạnh: “Thực tiễn triển khai 3 chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy: địa phương nào được bố trí vốn tập trung, đủ lớn thì kết quả đạt được rất rõ ràng, tiến độ và chất lượng đều được cải thiện.” Do đó, theo đại biểu tiêu chí phân bổ vốn đề nghị cần được thiết kế dựa trên các yếu tố: mức độ khó khăn của địa phương, tỷ lệ hộ nghèo, tiến độ và số lượng tiêu chí chưa đạt của chương trình. Đây sẽ là cơ sở khách quan để bảo đảm công bằng, hiệu quả và tạo động lực thúc đẩy các địa phương vươn lên.

Đồng chí Hoàng Quốc Khánh - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu phát biểu thảo luận tại Hội trường.

Thứ hai, về mục tiêu cụ thể đến năm 2030, đại biểu cơ bản thống nhất với 6 mục tiêu đề ra, tuy nhiên từ thực tiễn cơ sở, đại biểu đề nghị Quốc hội quan tâm hơn một số vấn đề sau:   

Trước diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu trong thời gian qua, nhiều tỉnh miền núi chịu thiệt hại lớn về lũ quét, sạt lở đất, thiệt hại nặng nề về người và tài sản, hạ tầng thiết yếu sản xuất nông nghiệp bị phá hủy nghiêm trọng. Theo chủ trương của Đảng và trong Chương trình MTQG về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn trước đã đề cập đến nhưng kết quả thực hiện còn rất hạn chế, số điểm, khu vực nguy cơ sạt lở cao còn rất lớn. Đây là nhiệm vụ rất cấp bách cần ưu tiên bố trí nguồn lực để thực hiện đồng bộ các giải pháp di dời khẩn cấp thôn, bản nguy cơ cao về sạt lở đất, bố trí đủ kinh phí xây dựng khu tái định cư an toàn, hạ tầng thiết yếu sinh kế bền vững cho người dân, chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại ngay từ gốc. Do đó, đại biểu đề nghị “Quy định cụ thể hơn mục tiêu về tỷ lệ thôn, bản ở vùng nguy cơ sạt lở cao được quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư”, đó sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng để bố trí nguồn lực tập trung thực hiện hiệu quả.  

Đối với mục tiêu thứ 6 có xác định “Đảm bảo đủ hạ tầng thiết yếu, đặc biệt là cơ sở vật chất của hệ thống cơ sở giáo dục và đào tạo đạt chuẩn để đáp ứng mục tiêu dạy và học; 100% người dân tộc thiểu số, người nghèo có bảo hiểm y tế và được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản miễn phí”. Theo đại biểu, đây là các nội dung thuộc lĩnh vực giáo dục và y tế, trong khi theo chương trình kỳ họp thứ 10, Quốc hội sẽ thông qua 2 Chương trình mục tiêu quốc gia đó là: Chương trình MTQG hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035 và Chương trình MTQG về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Trên cơ sở đó, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát một số nhiệm vụ cụ thể để tránh chồng chéo, trùng lặp với các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình khác thực hiện trên cùng địa bàn.