Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập trên Quảng trường Ba Đình. Ảnh tư liệu

Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới lần thứ hai bước vào giai đoạn cuối. Hồng quân Liên Xô liên tiếp giành thắng lợi, phát xít Đức đầu hàng ngày 9/5/1945. Ngày 8/8, Liên Xô tiến công quân Nhật; ngày 14/8, Nhật tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, Chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc.

Tại Đông Dương, mâu thuẫn Pháp - Nhật ngày càng gay gắt. Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính hất cẳng Pháp. Ngay trong đêm, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp, chủ trương phát động cao trào kháng Nhật cứu nước. Ngày 12/3, Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, xác định đây là thời cơ tốt để nhân dân vùng lên giành độc lập.

Khi thời cơ cách mạng chín muồi, ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập và ra Quân lệnh số 1, hiệu triệu toàn dân tổng khởi nghĩa. Ngày 16/8, Quốc dân đại hội tại Tân Trào thông qua Lệnh tổng khởi nghĩa, thành lập Ủy ban giải phóng Dân tộc Việt Nam, tức Chính phủ Lâm thời do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Người kêu gọi đồng bào cả nước: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”. Từ ngày 14 đến 18/8, khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở nhiều địa phương. Ngày 19/8, Hà Nội giành chính quyền. Chỉ trong 15 ngày cuối tháng 8/1945, tổng khởi nghĩa thắng lợi trong cả nước. Ngày 30/8, vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị, chế độ phong kiến chấm dứt.

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước thế giới quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là trang vàng chói lọi nhất trong lịch sử của dân tộc ta, dấu mốc lớn trên con đường phát triển trong suốt chiều dài mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước; là một trong những thắng lợi nổi bật vĩ đại nhất của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh; là thắng lợi của ý chí độc lập tự chủ, tự lực, tự cường của dân tộc Việt Nam và là thắng lợi vĩ đại của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Thắng lợi đó, đã cổ vũ nhân dân ta kiên cường đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, bằng Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975. Đất nước hoàn toàn độc lập, người dân được hoàn toàn tự do, hạnh phúc, vững bước đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Hòa chung với khí thế cách mạng sục sôi của cả dân tộc, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ cứu nước, Đảng bộ tỉnh đã lãnh đạo nhân dân các dân tộc vừa sản xuất, vừa chiến đấu; đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, trong sản xuất, nêu cao khẩu hiệu “tất cả cho tiền tuyến, tất cả cho chiến thắng”; cố gắng hết sức mình, nỗ lực tăng gia sản xuất, đóng góp nhiều công sức, vật lực cho kháng chiến, giúp đỡ cán bộ, bộ đội, góp phần cùng với quân, dân cả nước làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử “Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” và giải phóng hoàn toàn miền nam thống nhất Tổ quốc.

Một góc Lai Châu hôm nay.

Kết thúc cuộc chiến tranh chống ngoại xâm, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc Lai Châu đã phát huy ý chí tự lực, tự cường, khơi dậy khát vọng vươn lên thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu; khắc phục hậu quả chiến tranh, ra sức tăng gia sản xuất, tiết kiệm, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng quê hương ổn định và phát triển.

Từ xuất phát điểm là tỉnh đặc biệt khó khăn, sau khi chia tách, thành lập tỉnh Lai Châu (mới) năm 2004, trong điều kiện của tỉnh nghèo nhất cả nước, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc Lai Châu tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, giữ vững niềm tin theo Đảng, khơi dậy khát vọng vươn lên. Đến năm 2024, Lai Châu đã ra khỏi tình trạng kém phát triển. Kinh tế phát triển khá, tốc độ tăng trưởng bình quân trong 20 năm đạt trên 9%/năm.

Năm 2025, tổ chức thành công đại hội đảng bộ các cấp và Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV nhiệm kỳ 2025 - 2030. Hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính; chính quyền địa phương 2 cấp sau 1 năm đi vào hoạt động được vận hành ổn định, hiệu quả và thông suốt theo hướng gần dân, sát dân, phát huy dân chủ gắn với xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

Ngày 15/3/2026, cùng với cả nước, tỉnh Lai Châu đã tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, thực sự là ngày hội lớn của toàn dân. Tỷ lệ cử tri toàn tỉnh đi bầu đạt 99,93% cao nhất từ trước đến nay, có 32/38 xã, 827/854 tổ bầu cử có cử tri đi bầu đạt 100%.

Kinh tế - xã hội tiếp tục phát triển; hầu hết các chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế đạt và vượt kế hoạch đề ra, tăng so với năm trước; tổng sản phẩm bình quân đầu người năm 2025 đạt 79 triệu đồng. Văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực; chất lượng giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân được nâng lên; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95%, các chính sách an sinh xã hội được quan tâm triển khai thực hiện gắn với “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí cho người dân… Những kết quả đạt được trên tất cả các lĩnh vực góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới của Tổ quốc.

Phát huy tinh thần thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu đang ra sức đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, triển khai thực hiện nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030; tập trung phát triển kinh tế, huy động tối đa các nguồn lực; thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xác định đây là động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững; quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh Lai Châu phát triển xanh, nhanh, bền vững, xây dựng tỉnh Lai Châu ngày càng phát triển.