Khi đam mê mở lối đến đấu trường quốc tế

Chúng tôi hẹn gặp hai em Phương Hiền và Việt Hùng khi các em trở về từ Hàn Quốc sau cuộc thi. Điều đặc biệt ở các em không chỉ nằm ở tấm Huy chương Vàng danh giá, mà còn ở ước mơ rất đỗi nhân văn phía sau công trình nghiên cứu. Với niềm đam mê đặc biệt dành cho lĩnh vực y sinh và khoa học sức khỏe, em Hiền - nhóm trưởng của dự án luôn trăn trở trước những bệnh nhân phải chịu đựng những vết thương sâu, vết bỏng diện rộng hay các vết thương mãn tính kéo dài, khiến quá trình điều trị gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, nhiều loại băng gạc hiện nay chủ yếu chỉ có tác dụng che phủ và bảo vệ bề mặt vết thương.

“Tại sao không thể có một loại vật liệu vừa bảo vệ vết thương, vừa giúp vết thương phục hồi nhanh hơn?” - câu hỏi ấy cứ lớn dần trong suy nghĩ của cô học trò. Qua câu chuyện với chúng tôi, chia sẻ về ý tưởng thực hiện đề tài, em Hiền cho biết: Từ trăn trở ấy, em và nhóm nghiên cứu đã tìm hiểu hàng loạt tài liệu về hydrogel, berberine và exosome từ tế bào gốc trung mô dây rốn. Mỗi khái niệm đều mới mẻ, nhiều thuật ngữ vượt xa chương trình phổ thông. Có những hôm, chúng em đọc tài liệu đến khuya nhưng sáng hôm sau lại phải làm lại từ đầu vì kết quả thí nghiệm chưa như mong muốn. 

Dự án nghiên cứu kết hợp 3 thành phần gồm: hydrogel, berberine và exosome từ tế bào gốc trung mô dây rốn. Đặc biệt, berberine là một alkaloid có nguồn gốc từ các cây dược liệu như hoàng liên gai thường được trồng nhiều tại các tỉnh miền núi như Lai Châu, có tác dụng sinh học kháng khuẩn, kháng viêm. Từ những cơ sở khoa học này, điểm mới của dự án là sự kết hợp giữa dược liệu truyền thống với công nghệ y học hiện đại trong cùng một sản phẩm, hướng tới nâng cao hiệu quả điều trị các vết thương sâu, vết thương mãn tính và bỏng diện rộng. 

Theo các em, hành trình hoàn thiện dự án không hề dễ dàng, là học sinh phổ thông ở một tỉnh miền núi, điều kiện tiếp cận với các phòng thí nghiệm hiện đại hay nguồn tài liệu chuyên sâu còn nhiều hạn chế. Có những khái niệm hoàn toàn nằm ngoài chương trình học, buộc các thành viên phải tự học qua các bài báo khoa học, tài liệu tiếng Anh và sự hướng dẫn của thầy cô. Trong suốt quá trình nghiên cứu, từ xây dựng ý tưởng, lựa chọn thành phần, chế tạo màng hydrogel… các thành viên phải thường xuyên trao đổi, phân công công việc theo thế mạnh của từng người. Khi có ý kiến khác nhau, hai em đều dựa trên số liệu thực nghiệm, tham khảo tài liệu khoa học và xin ý kiến giáo viên hướng dẫn để lựa chọn phương án tối ưu.

Đánh giá về thành tích của hai học sinh, cô Ngô Mai Phúc - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An cho biết: Dự án này được các em chuẩn bị nghiêm túc trong gần 1 năm. 2 em không chỉ đầu tư nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm mà còn tích cực rèn luyện kỹ năng thuyết trình, phản biện bằng tiếng Anh để đáp ứng yêu cầu của cuộc thi quốc tế. Đó là minh chứng cho tinh thần sáng tạo, ý chí bền bỉ và khát vọng chinh phục tri thức của học sinh.

Kiên trì theo đuổi ý tưởng đến cùng

Lần đầu tiên tham gia một cuộc thi quốc tế, em Trần Việt Hùng thừa nhận áp lực lớn nhất không nằm ở chất lượng dự án mà ở việc phải tự tin bảo vệ công trình trước Ban giám khảo hoàn toàn bằng tiếng Anh. Hùng chia sẻ: "Là học sinh đến từ tỉnh miền núi, em có chút lo lắng. Nhưng em nghĩ điều quan trọng không phải mình đến từ đâu mà là mình đã chuẩn bị và nỗ lực như thế nào".

Suốt nhiều tháng trước cuộc thi, cả hai em dành nhiều thời gian luyện phát âm, học thuật ngữ chuyên ngành, tập thuyết trình và các tình huống hỏi - đáp có thể phát sinh. Hiền chủ động chuẩn bị trước những câu hỏi mà ban giám khảo có thể đặt ra, còn Hùng tranh thủ luyện nghe, luyện nói hằng ngày và nhiều lần trình bày trước thầy cô để điều chỉnh cách diễn đạt. Nghiên cứu khoa học và dự thi không phải là cuộc đua để giành huy chương. Đó là quá trình học cách kiên trì, học cách đặt câu hỏi và không ngừng đi tìm lời giải. 

Nhóm nghiên cứu thảo luận về dự án.

Trên hành trình ấy, luôn có sự đồng hành của thầy giáo Nguyễn Văn Truyền (giáo viên trực tiếp hướng dẫn dự án, Trường THPT Chu Văn An), điều khiến thầy ấn tượng nhất ở nhóm nghiên cứu không chỉ là năng lực học tập mà còn là tinh thần cầu tiến và sự kiên trì. Thầy Truyền cho biết: Phạm Phương Hiền và Trần Việt Hùng là hai học sinh có niềm đam mê đặc biệt với nghiên cứu khoa học. Các em luôn chủ động tìm tòi tài liệu, không ngại những kiến thức mới và sẵn sàng dành rất nhiều thời gian để hoàn thiện từng chi tiết của đề tài. Điều đáng quý hơn cả là sự bền bỉ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng tạo ra những sản phẩm thực sự có ích cho cộng đồng. Chứng kiến 2 học trò bước lên bục nhận Huy chương Vàng tại WICO 2026, tôi không giấu được niềm xúc động. Tôi tin rằng nếu tiếp tục được học tập trong môi trường phù hợp, các em sẽ còn tiến xa hơn nữa trên con đường nghiên cứu khoa học.

Tại WICO 2026, hàng trăm dự án đến từ nhiều quốc gia cùng tranh tài, không chỉ giới thiệu sản phẩm nghiên cứu, các đội còn phải trực tiếp thuyết trình và bảo vệ đề tài trước hội đồng giám khảo quốc tế bằng tiếng Anh. Đó là áp lực không nhỏ đối với những học sinh lần đầu bước ra sân chơi thế giới. Nhưng chính quá trình chuẩn bị nghiêm túc, sự tự tin đã giúp hai em chinh phục các ban giám khảo. Khoảnh khắc lá cờ Việt Nam được nâng lên trong lễ trao giải là giây phút Hiền cảm nhận rõ nhất giá trị của những tháng ngày miệt mài học tập. “Em cảm thấy những cố gắng của cả nhóm trong suốt quá trình nghiên cứu đã được ghi nhận. Em rất biết ơn thầy cô, gia đình, những người đã luôn đồng hành, hỗ trợ chúng em” - Hiền nói. 

Nhóm nghiên cứu chụp ảnh lưu niệm sau khi giành Huy chương Vàng tại Olympic Phát minh và Sáng tạo Thế giới (WICO) 2026.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Vũ Tiến Hóa ghi nhận và biểu dương nỗ lực của 2 học sinh Trường THPT Chu Văn An cùng thầy cô hướng dẫn. Theo ông Hóa, Huy chương Vàng tại WICO 2026 là thành quả của quá trình học tập, nghiên cứu bền bỉ của hai học sinh cùng sự đồng hành của thầy cô. Thành tích này không chỉ là niềm tự hào của ngành giáo dục Lai Châu mà còn góp phần khẳng định trí tuệ, bản lĩnh của học sinh Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

Điều đáng trân trọng là sau ánh hào quang của tấm Huy chương Vàng, cả hai em đều tiếp tục hướng về những mục tiêu dài hạn. Phạm Phương Hiền mong muốn theo học ngành Y học hoặc công nghệ sinh học để tiếp tục nghiên cứu các giải pháp chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Trong khi đó, Trần Việt Hùng đặt mục tiêu theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học, tiếp tục nâng cao năng lực ngoại ngữ và phát triển những sản phẩm hữu ích cho cộng đồng. 

Thành tích 2 Huy chương Vàng tại WICO 2026 tiếp tục khẳng định chất lượng giáo dục của Trường THPT Chu Văn An trong công tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu nghiên cứu khoa học. Đồng thời, kết quả này cũng góp phần lan tỏa hình ảnh học sinh Việt Nam năng động, sáng tạo, bản lĩnh và sẵn sàng hội nhập, đóng góp vào việc nâng cao vị thế của giáo dục Lai Châu trên các diễn đàn học thuật quốc tế.