Một ngày cuối tuần, chúng tôi tìm đến thăm ngôi nhà nhỏ của em Lù Thị Diệu ở bản Tả Làn Than, phường Tân Phong, thành phố Lai Châu. Phía sau nhà, Diệu đang cuốc nốt mảnh vườn để bà trồng rau. Thấy có khách, 2 bà cháu dừng tay mời chúng tôi vào nhà. Trong câu chuyện chúng tôi được biết, Diệu hiện là học sinh lớp 10A2, Trường Trung học Phổ thông thành phố Lai Châu. Bố Diệu mất khi em vừa tròn 6 tuổi. Vài năm sau mẹ cũng bỏ đi để lại 2 chị em cho bà nội nuôi. Bà đã già yếu lại không có lương nên ngoài thời gian học tập, Diệu tranh thủ giúp bà mọi công việc trong gia đình, chăm sóc em gái bị khuyết tật. Nhiều lúc em cùng bà đi hái chè thuê, tận dụng mảnh vườn sau nhà, em chăm chỉ làm đất để bà trồng rau rồi đi bán ở chợ… Năm 2020, do bị bệnh nặng nên em gái Diệp cũng ra đi mãi mãi, để lại nỗi đau lớn cho 2 bà cháu cùng muôn vàn khó khăn.

Nhờ được trao tặng máy tính bảng đã giúp cho việc học của em Lù Thị Diệu được thuận tiện hơn rất nhiều. Trong ảnh: Bà nội luôn ở bên động viên Diệu trong học tập.

Cuộc sống khó khăn nhưng 9 năm liền em luôn là học sinh khá, giỏi của trường. 2 năm qua, dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, nên có thời điểm giãn cách các trường phải chuyển sang hình thức học trực tuyến. Do không có thiết bị học tập cũng như mạng internet, em đã nghĩ đến việc nghỉ học, song nhờ sự động viên của thầy cô giáo và bạn bè, nhất là bà nội đã giúp em vượt qua tất cả. Em cố gắng tìm hiểu bài theo sách giáo khoa, bài nào không biết thì đến hỏi cô. Hiểu được hoàn cảnh của em, nhà trường đã tích cực kêu gọi, vận động các tổ chức cá nhân ủng hộ máy tính cho học sinh học tập. Giữa tháng 10 vừa qua khi nhận được thông tin, Ngân hàng Chính sách xã hội - Chi nhánh tỉnh trao máy tính bảng cho học sinh nghèo vượt khó học giỏi, nhà trường đã đề xuất với ngành chức năng trao tặng em chiếc máy tính bảng; các nhà mạng cũng hỗ trợ em sóng 3G, 4G để việc học tập của em được thuận lợi hơn.

Diệu nói với chúng tôi, ngày được nhận chiếc máy tính bảng em vui lắm, nhờ có máy tính em còn có thể mở rộng kiến thức và nắm bắt được những thông tin, bài tập thầy cô giao thêm ở trên nhóm zalo lớp. Nhiều bài chưa hiểu em có thể tìm hiểu trên mạng hoặc liên lạc qua zalo nhờ thầy, cô giúp đỡ. Từ giờ em đã không còn phải lo lắng việc học của mình bị gián đoạn nữa. Em hứa sẽ cố gắng chăm ngoan học giỏi để sau này trở thành bác sỹ giúp đỡ bệnh nhân nghèo.

Tìm hiểu chúng tôi được biết, với một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Lai Châu không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện mua máy tính và thẻ sim cho con học tập. Trong thời điểm dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, khó lường, việc học trực tuyến là giải pháp tối ưu bảo đảm an toàn, ứng phó với dịch và hoàn thành chương trình, mục tiêu giáo dục - đào tạo. Để chương trình "Sóng và máy tính cho em" được lan tỏa sâu rộng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành, UBND các huyện, thành phố triển khai, vận động, kêu gọi các nguồn lực xã hội ủng hộ, nhân rộng Chương trình. Cân đối, bố trí nguồn lực địa phương, huy động nguồn lực của các cá nhân, tổ chức trên địa bàn theo quy định. Sở Thông tin và Truyền thông chỉ đạo các đơn vị viễn thông xây dựng và triển khai kế hoạch phủ sóng 3G và 4G đến 100% các khu dân cư, từng bước lắp đặt cáp quang đến 100% thôn, bản. Nghiên cứu có phương án hỗ trợ các gói cước, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ việc dạy và học trực tuyến bao gồm: Máy chủ, đường truyền Internet đảm bảo việc dạy, học trực tuyến; miễn phí 100% cước Internet di động khi sử dụng các nền tảng dạy học trực tuyến Việt Nam đã được công bố.

Về phía Sở Giáo dục và Đào tạo cũng khẩn trương rà soát, thống kê nhu cầu trang thiết bị và Internet cho học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, gia đình có hoàn cảnh khó; danh sách các điểm trường chưa kết nối Internet. Phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông để kết nối, huy động và điều phối các nguồn lực tài trợ, hỗ trợ. Phát động, kêu gọi các doanh nghiệp viễn thông ủng hộ nguồn lực, trang thiết bị học trực tuyến cho các em học sinh; các cơ sở giáo dục và 100% đội ngũ cán bộ công chức, viên chức và người lao động trong ngành Giáo dục cũng tích cực tham gia quyên góp, ủng hộ Chương trình.

Nhờ sự quan tâm, lãnh, chỉ đạo sát sao của tỉnh; sự phối hợp tích cực của các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, UBND các huyện, thành phố, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, Chương trình đã đem lại hiệu quả bước đầu quan  trọng, giúp hàng trăm học sinh nghèo khó trong tỉnh có được thiết bị để học trực tuyến. Tính đến nay, Sở Giáo dục và Đào tạo đã huy động được 524 triệu đồng và hiện vẫn đang tiếp tục tiếp nhận các nguồn ủng hộ khác.

Có thể nói, Chương trình “Sóng và máy tính cho em” mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc, một việc làm nhỏ nhưng lại có thể giúp thay đổi cuộc đời của một em học sinh. Giúp các em được đi học, gặp bạn bè thầy cô trong những ngày giãn cách, để không còn học sinh nào bị bỏ lại phía sau trong hành trình kiếm tìm tri thức.

Tuy nhiên, Lai Châu vẫn là tỉnh miền núi biên giới, xuất phát điểm thấp; tỉ lệ hộ nghèo còn cao nên nhiều gia đình vẫn chưa có khả năng mua thiết bị cho con em học trực tuyến. Một số nơi chưa có điện quốc gia; đường truyền internet, 3G, 4G yếu hoặc không có 3G, 4G nên không thể tổ chức dạy học trực tuyến. Thời gian tới, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục phối hợp Công đoàn ngành huy động mọi nguồn lực ủng hộ kinh phí, thiết bị học tập trực tuyến cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Phối hợp UBND các huyện, thành phố, các sở, ngành, tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn tiếp tục triển khai, vận động, kêu gọi các nguồn lực xã hội ủng hộ Chương trình. Cùng với đó, đề xuất với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Công đoàn Giáo dục Việt Nam có sự điều phối chung nguồn kinh phí hỗ trợ giữa các địa phương trong cả nước, qua đó tạo điều kiện cho tỉnh Lai Châu nâng cao hiệu quả công tác dạy học đảm bảo an toàn, ứng phó tốt với đại dịch Covid-19 và bảo đảm chương trình, mục tiêu giáo dục đã đề ra.