Đi dọc quốc lội 4D thuộc địa phận các bản: Sử Thàng, Giang Ma (xã Giang Ma), chúng tôi thấy nhiều cây đào sai trĩu, quả chín đỏ. Được biết, toàn xã có 31,91ha đào, trong đó 8,91ha đã cho thu hoạch với sản lượng 12 tấn quả/ha. Năm nay, sản lượng đào chín sớm toàn xã dự kiến đạt 90 tấn. Thời tiết nắng nóng càng khiến đào chính nhanh, không kịp thu hái dễ thối rụng, ảnh hưởng giá thành.

Ngoài bán cho thương lái, các hộ trồng đào cũng tranh thủ thời gian vận chuyển về thành phố, huyện hoặc ngồi bán dọc tuyến quốc lộ 4D đoạn qua địa bàn xã. Dù vậy, số đào chín trên cây còn quá nhiều, khiến bà con rất lo lắng. Chị Giàng Thị Sùng ở bản Giang Ma (xã Giang Ma) tâm sự: “Đầu mùa, giá đào rất cao, khá nhiều khách mua với giá 40 nghìn đồng/kg. Đến nay, lượng khách giảm trong khi đào lại chính nhanh và còn nhiều. Ngồi cả ngày, tôi cũng chỉ bán được hơn 20kg với giá 10 nghìn đồng/kg. Tôi mong huyện, xã sớm có giải pháp tìm đầu ra cho sản phẩm đào của nông dân”.

Gia đình anh Phàn A Páo ở bản Sì Thâu Chải (xã Hồ Thầu) chọn đào bán cho khách hàng. 

Chưa kịp vui vì mùa quả thắng lợi với năng suất cao thì nông dân xã Hồ Thầu cũng chung tâm trạng với bà con ở xã lân cận Giang Ma. Toàn xã có 23,19ha đào, trong đó 13ha đã cho thu hoạch. Thông qua các trang mạng xã hội, mối quan hệ thân quen, bà con tìm được một số mối tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Vậy nhưng cũng chỉ xuất bán được một nửa diện tích so với nhu cầu. Bên cạnh đó, một số tư thương ép giá khiến các hộ dân "tiến thoái lưỡng nan". 

Điển hình là bản Sì Thâu Chải (xã Hồ Thầu) có 9,56ha đào được thu hoạch với sản lượng dự kiến đạt 120 tấn đang chín rộ. Dẫn chúng tôi đi tham quan vườn đào, anh Phàn A Páo thở dài liên tục vì 200 cây đào đang độ thu hoạch mà mỗi ngày lượng bán ra không là bao. Mỗi cây, dự tính thu hoạch 30kg đào và thời gian qua, hàng ngày, gia đình anh có 2 người đưa đào xuống chợ trung tâm huyện bán nhưng nhiều hôm vẫn ế hàng. Hiện, các cây đã có hiện tượng đào chín rụng. Anh Páo tâm sự: “Mấy ngày qua, thông qua mạng Facebook của một số người dân trong xã kêu gọi ủng hộ, gia đình tôi cũng như các hộ dân trong bản đã có thêm khách hàng. Số lượng đào tiêu thụ đã tăng (bình quân 5 tạ quả/ngày) nhưng ngược lại đào chín rất nhanh và mềm rụng. Vậy nên, tôi cũng huy động nhân lực của gia đình hái đào cho tư thương với giá rẻ để vớt chút vốn.

May mắn hơn anh Páo, nhóm 4 hộ gồm: Lù A Ngan, Phàn A Đánh, Phàn A Ngan và Lù A Páo (ở bản Sì Thâu Chải) trồng 1ha và đầu vụ các hộ sớm thu hái bán cho khách. Đào chín đến đâu, thu hái và tiêu thụ hết với giá cao nên nhóm hộ trên không phải lo lắng khi đào chính vụ rớt giá. 

Ông Hoàng Đình Quân - Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tam Đường cho biết: “Huyện Tam Đường có 76,1ha đào, trong đó 21,1ha đào chín sớm đang vào vụ thu hoạch quả. Tổng sản lượng đào chín sớm của huyện đạt 253 tấn, tập trung ở 3 xã: Giang Ma, Hồ Thầu và Sơn Bình. Hiện nay, thời tiết trên địa bàn huyện nắng nóng khiến đào chín nhanh và đồng loạt. Người trồng đào không kịp hái bán. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện động viên bà con bình tĩnh tìm giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, phối hợp với chính quyền xã làm tốt công tác truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, thu hút thêm nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh biết và đặt mua hàng nông sản sạch của Nhân dân địa phương”.

Hy vọng, với sự vào cuộc hỗ trợ, giúp đỡ của cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, các hộ trồng đào của huyện Tam Đường sẽ sớm tiêu thụ được lượng đào còn lại. Và, đây cũng là bài học để bà con rút kinh nghiệm cho vụ thu hoạch năm sau, chủ động thu hái sớm vừa đảm bảo được giá bán mà không bị ép giá khi đào chín rộ.