Về thị trấn Tam Đường (huyện Tam Đường) những ngày đầu năm, dọc hai bên tuyến đường nội thị trấn, chúng tôi dễ dàng nhìn thấy bà con nơi đây bận rộn với việc làm đất, gieo cấy lúa đông xuân. Ai nấy đều hăng say lao động. Trò chuyện với chúng tôi, một số người dân ở thị trấn Tam Đường nhắc nhiều đến tiềm năng, lợi thế về sản xuất lúa hàng hóa như: đất đai màu mỡ; nguồn nước dồi dào; khí hậu ôn ḥòa và giao thông nội đồng thuận lợi. Phòng NN&PTNt huyện cũng tạo điều kiện thuận lợi cho bà con tiếp cận giống, khoa học kỹ thuật nhằm mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao có khả năng cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường. Cụ thể, tại cánh đồng thị trấn Tam Đường và Bình Lư, vụ mùa năm 2018, bà con gieo cấy lúa séng cù, hương thơm tập trung với quy mô 315ha. Bà con ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào gieo vãi, tỉa dặm, bón phân và phun thuốc phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Nhờ đó, cánh đồng thị trấn Tam Đường và Bình Lư cho năng suất bình quân đạt 54 tạ/ha (tăng 15,5 tạ/ha so với giống lúa lai trước đây). Đây là hướng đi mới giúp bà con từng bước xây dựng cánh đồng mẫu lớn, góp phần nâng cao giá trị cây lúa, tăng thu nhập gia đình.

Nông dân xã Bình Lư (huyện Tam Đường) làm đất sản xuất lúa chất lượng cao.

Trở lại xã Bản Bo (huyện Tam Đường) lần này, chúng tôi phấn khởi khi biết bà con đưa giống lúa chất lượng cao (séng cù, hương thơm) vào sản xuất tập trung với quy mô 100ha. Bà con chủ động từ khâu tiếp cận khoa học kỹ thuật vào chọn giống, bón phân và quản lý thuốc bảo vệ thực vật trên cây lúa. Cán bộ xã hướng dẫn bà con tận dụng phân chuồng ủ hoai bón lót cho lúa. Từ đó, tạo ra sản phẩm lúa hàng hóa thay cho sản xuất nhỏ lẻ, tự cung, tự cấp trước đây. Toàn xã có tổng sản lượng lương thực đạt 3.556 tấn, tăng 71,6 tấn so với cùng kỳ năm 2017. Theo ông Nguyễn Xuân Hoàn - Bí thư Đảng ủy xã Bản Bo thì ngày đầu xã triển khai đưa giống lúa chất lượng cao vào gieo cấy bà con không mấy ai mặn mà. Nhưng nay, lúa chất lượng cao của xã chiếm trên 90% diện tích. Không chỉ thế, bà con còn mạnh dạn tăng 2 vụ lúa séng cù, bắc thơm thay cho sản xuất 1 vụ lúa địa phương năng suất thấp trước đây. Một số cánh đồng của xã không còn đất trống mà thay vào đó là mùa nào cây đó. Đến nay, lương thực bình quân đầu người trên địa bàn xã đạt 687,9kg/người/năm; an ninh lương thực đảm bảo; lúa chất lượng cao bán ra thị trường góp phần tăng thu nhập cho Nhân dân”.

Để cây lúa trên đất Tam Đường có bước đột phá mới, thời gian qua, Phòng NN&PTNT huyện phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện chỉ đạo các xã, thị trấn rà soát, xác định vùng sản xuất lúa tập trung với quy mô lớn. Nâng cao hiểu biết cho bà con về tác dụng của việc sản xuất lúa hàng hóa như: làm đất, gieo cấy đúng lịch thời vụ; bón phân, tỉa dặm kịp thời, hiệu quả. Từ đó, bà con quản lý tốt sâu, bệnh hại lúa bởi cùng giống lúa sẽ cùng sâu, bệnh gây hại nếu phun đồng loạt sẽ khống chế kịp thời. Đến nay, huyện đã quy hoạch được 3 cánh đồng tập trung với quy mô 485ha lúa chất lượng cao; trong đó cánh đồng Bình Lư và thị trấn 315ha; cánh đồng Bản Bo 100ha và cánh đồng Thèn Sin 70ha. Phòng NN&PTNT huyện định hướng cho người dân gieo cấy từ 1 - 2 giống lúa trên một cánh đồng như: séng cù, DS1, hương thơm, RVT. Năm 2018, huyện có sản lượng lúa chất lượng cao đạt 2.621 tấn (tăng 191 tấn so với năm 2017) nâng tổng sản lượng lương thực huyện lên 43.200 tấn (tăng 150 tấn so với năm 2017).

Thực hiện đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, năm 2018, Phòng NN&PTNt huyện phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện mở 9 lớp tập huấn với 405 lượt học viên là nông dân tiếp thu khoa học kỹ thuật đưa giống lúa cho năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao vào sản xuất. Một số mô hình liên doanh, liên kết tổ chức sản xuất lúa chất lượng cao cho năng suất đạt 54 tạ/ha. Tiêu biểu, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai mô hình sản xuất 20ha lúa séng cù tại xã Thèn Sin; Trung tâm Nghiên cứu Nông, lâm nghiệp miền núi (Trường Đại học Nông, lâm Thái Nguyên) triển khai mô hình 20ha lúa séng cù tại thị trấn Tam Đường và Công ty TNHH Một thành viên Giống vật tư nông nghiệp Tây Bắc triển khai mô hình 19ha lúa ly 2099 tại xã Bình Lư.

Chị Phàn San Mẩy ở bản Nậm Dê (xã Sơn Bình, huyện Tam Đường) kiểm tra ruộng mạ.

Ông Nguyễn Hồng Quân - Trưởng Phóng NN&PTNT huyện Tam Đường nhấn mạnh: “Hiện nay, huyện Tam Đường có sản lượng lương thực bình quân đầu người đạt 764kg/người/năm. Để đạt kết quả trên, Phòng NN&PTNt huyện đã cụ thể hóa việc triển khai các chương trình, dự án hỗ trợ người dân đã và đang phát triển thành vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung. Bà con đồng thuận góp đất, công sức bêtông hóa giao thông nội đồng nhằm thúc đẩy kinh tế từ cây lúa”.

Kết qủa trên là tiền đề để huyện đẩy mạnh sản xuất lúa trở thành hàng hóa đặc sản của địa phương, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. Thời gian tới, Phòng NN&PTNt huyện tiếp tục tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho Nông dân về tầm quan trọng của việc thâm canh cây lúa tập trung phù hợp với điều kiện hội nhập kinh tế và biến đổi khí hậu; tạo điều kiện cho nông dân và doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn về đất đai, nguồn vốn và thị trường để mở rộng sản xuất lúa hàng hóa có khả năng cạnh tranh cao, đáp ứng yêu cầu thị trường và xây dựng nhãn hiệu lúa, gạo Tam Đường.