Là thế hệ cán bộ đầu tiên lên nhận công tác tại tỉnh Lai Châu sau khi chia tách và thành lập năm 2004, bởi vậy, chúng tôi được chứng kiến và cảm nhận rõ hơn về sự đổi thay rõ nét trong sản xuất nông nghiệp của thành phố. Ngày mới chia tách tỉnh, thực phẩm trong bữa cơm hàng ngày của chúng tôi đều do người dân ở các bản chăn nuôi tại nhà hoặc gieo trồng trên nương mang bán tại chợ nên chưa đa dạng. Cùng với sự phát triển của đô thị trẻ, Nhân dân trên địa bàn thành phố đã mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Dù vậy, chưa chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chuyển đổi mạnh cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, chưa có sản phẩm chủ lực nên nguồn cung không đủ cầu. Trước tình hình đó, các hộ kinh doanh, buôn bán tại chợ đã nhập phần đa nguồn thực phẩm từ miền xuôi và các tỉnh lân cận về cung ứng cho thị trường.

Xác định sản xuất nông nghiệp là nhiệm vụ quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế của thành phố, phát huy tiềm năng, lợi thế vốn có về tài nguyên đất, nguồn nhân lực dồi dào, năm 2015, Đảng bộ thành phố ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 12/12/2015 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Lai Châu về phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa giai đoạn 2015 - 2020 với quy mô vừa và bán công nghiệp trở lên. Tập trung hình thành các vùng sản xuất chuyên canh chè, mắc ca, cây ăn quả, hoa và lúa chất lượng cao…

Theo đó, UBND thành phố tập trung quy hoạch lại vùng sản xuất gắn với phát huy lợi thế của từng địa phương phấn đấu đạt mục tiêu mỗi xã, phường đều có một đến vài sản phẩm chủ lực. Huy động các nguồn lực của Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và Nhân dân đầu tư kết cấu hạ tầng các vùng sản xuất. Sử dụng hiệu quả ngân sách của thành phố và tỉnh để đầu tư giống cây trồng, vật nuôi, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân, thực hiện phương thức liên kết 4 nhà: nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - người nông dân.

Cửa hàng bán rau, củ, quả của gia đình chị Lê Thị Thanh Ngoan (gia đình tự sản xuất) tại chợ tạm trung tâm thành phố được nhiều khách hàng lựa chọn.

Để đạt mục tiêu đó, các cấp chính quyền thành phố thực sự trăn trở. Bởi, tuyên truyền như thế nào để tạo sự đồng thuận của người dân, khi phần đa còn e dè với các mô hình, dự án sản xuất thí điểm cây, con giống mới. Làm sao để huy động các nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm nghiên cứu đất đai, thổ nhưỡng, tìm cây, con giống phù hợp với từng địa bàn nhưng phải cho giá trị kinh tế cao để đưa vào sản xuất đại trà; thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã liên kết cùng người dân sản xuất nông sản hàng hóa rồi đến vấn đề tìm đầu ra cho sản phẩm. "Sau khi tiến hành nghiên cứu, rà soát, lập quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, thành phố chỉ đạo cơ quan chuyên môn chủ động cung ứng cho nông dân nguồn cây, con giống đảm bảo tiêu chuẩn, chất lượng, có giá trị kinh tế cao đưa vào sản xuất. Thực hiện đồng bộ các yêu cầu về kỹ thuật chăm sóc, chế biến, tiêu thụ. Tổ chức tập huấn, đào tạo nghề cho nông dân và tăng cường công tác khuyến nông giúp nông dân chủ động được kỹ thuật sản xuất. Từ đó nhận thức và trình độ canh tác của bà con dần nâng lên, mạnh dạn mở rộng quy mô, đầu tư phương tiện, máy móc, nhà xưởng phục vụ sản xuất. Đã có cá nhân mạnh dạn trồng rau thủy canh với công nghệ cao, cho chất lượng sản phẩm đảm bảo an toàn thực phẩm, tạo uy tín đối với khách hàng..." - ông Bùi Hữu Cam, Trưởng Phòng Kinh tế thành phố chia sẻ.

Đến nay, thành phố đã hình thành các vùng chuyên canh, sản xuất tập trung. Đối với chè đã trồng mới thêm 205ha, nâng tổng diện tích chè của toàn thành phố lên 707ha, tập trung chủ yếu ở phường Đoàn Kết và Tân Phong. Cây ăn quả trồng mới thêm 100ha, nâng tổng diện tích cây ăn quả lên 117ha và phân thành 2 vùng rõ rệt: cây ăn quả có múi trồng ở phía Đông của thành phố gồm các phường: Tân Phong và Đông Phong, xã San Thàng, chủ lực là bưởi da xanh; vùng phía Tây như: Quyết Thắng, Quyết Tiến, Nậm Loỏng trồng cây ăn quả ôn đới như mận, đào.

Từ năm 2018 đến nay, thành phố đã trồng mới 180ha cây mắc ca, trong đó 80ha trồng thuần, 100ha trồng xen chè. Quy hoạch một vùng trồng lúa tẻ dâu có diện tích trên 400ha. Đây là giống lúa chất lượng cao, hạt to tròn, thơm, vị đậm và dẻo, được khách hàng ưu chuộng. Mở rộng diện tích trồng hoa lên 55ha, chủ yếu là hoa hồng tại xã San Thàng. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2019, vùng trồng rau đã mở rộng với hơn 40ha.

Chúng tôi tìm đến thăm mô hình trồng rau của gia đình chị Lê Thị Thanh Ngoan ở xã San Thàng và được chị cho biết: “Trước đây, gia đình tôi có trồng các loại rau bán cho bà con trong thành phố nhưng diện tích ít do chưa mạnh dạn đầu tư vì thiếu kinh nghiệm sản xuất. Tiếp cập với các đề án, chính sách hỗ trợ của thành phố về phát triển, mở rộng mô hình sản xuất nông nghiệp tập trung theo hướng hàng hóa, tôi đầu tư quy hoạch lại hơn 5000m2 đất vườn, ruộng, mua trang thiết bị,  nhiều loại giống cây trồng mới. Sau gần 4 năm thực hiện, đến nay, gia đình tôi đảm bảo mùa nào thức nấy với đa dạng các loại rau, củ, quả. Tôi cũng thuê cửa hàng tại chợ tạm trung tâm thành phố để bán buôn, bán lẻ các sản phẩm do gia đình sản xuất. Trung bình mỗi năm, trừ chi phí gia đình tôi thu từ 200 – 300 triệu đồng”.

Đưa nghị quyết vào cuộc sống, đến nay, thành phố bước đầu hình thành các vùng chuyên canh, sản xuất tập trung. Nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích, bình quân đạt 97 triệu đồng/ha, vượt 17 triệu đồng/ha so với Nghị quyết đề ra. Nhận thức và trình độ canh tác của người dân nâng cao, phát triển quy mô sản xuất theo hướng hàng hóa, đáp ứng 75% nhu cầu nông sản của thị trường; tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Góp phần nâng cao thu nhập bình quân của thành phố từ 18 triệu đồng/người/năm 2015 lên 32 triệu đồng năm 2018.