Gói thầu số 3 (Dự án thủy nông Khun Há, xã Khun Há, huyện Tam Đường) tổng dự toán gần 6,2 tỷ đồng, hiện còn 15% khối lượng công việc nhưng nhà thầu không tiếp tục triển khai thi công. Ảnh: Phương Lan

Sau khi tiến hành giám sát thực tế tại một số đơn vị: Công ty TNHH Xây dựng và Cấp nước thị xã Lai Châu; các huyện: Phong Thổ, Tam Đường, Than Uyên và các công trình trên địa bàn được hưởng nguồn đầu tư của Dự án ODA từ năm 2008 - 6/2011, đoàn giám sát của Ban Kinh tế - Ngân sách (HĐND tỉnh) kết luận: hầu hết các dự án đều chậm tiến độ.

Các dự án được đầu tư từ nguồn vốn ODA hầu hết là các dự án lớn. Chủ đầu tư các công trình là UBND các huyện, sở, ngành thuộc tỉnh. Do đó, có thuận lợi là nhiều kinh nghiệm, năng lực trong công tác quản lý điều hành. Trong những năm qua, việc sử dụng nguồn vốn ODA đã gắn với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thực hiện đúng trình tự các bước theo quản lý đầu tư và sử dụng nguồn vốn ODA phù hợp với tình hình thực tiễn ở cơ sở địa bàn đầu tư.  Nguồn vốn ODA được sử dụng đúng mục tiêu và quy định về quản lý vốn đầu tư. Các dự án hoàn thành, bàn giao và đưa vào sử dụng đã góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho tiến trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh. Về kế hoạch vốn đầu tư, tính đến hết năm 2011 là 719 tỷ đồng.  Tuy nhiên, qua khảo sát, chỉ có 7/34 dự án thực hiện đảm bảo đúng tiến độ như các công trình: Thủy nông Mí Mu, thủy lợi Nậm Sẻ (huyện Mường Tè); thủy lợi Nậm Lưng, Ngà Phát – Sang Ngà (huyện Than Uyên); thủy lợi Nậm Bon (huyện Tân Uyên)… Còn lại, hầu hết các công trình chậm tiến độ và không đạt kế hoạch giao. Một số dự án quá chậm so với kế hoạch đã phê duyệt. Cụ thể: tại huyện Tam Đường, Dự án Thủy nông Khun Há thời gian thực hiện từ năm 2006, theo kế hoạch năm 2008 hoàn thành, song đến nay vẫn còn 15% khối lượng công việc chưa hoàn thành. Công trình thủy lợi Đông Pao (Bản Hon) theo kế hoạch sẽ hoàn thành vào tháng 12/2011 song đến tháng 8/2011 công trình vẫn chưa được triển khai thi công. Tại địa bàn huyện Phong Thổ, công trình nâng cấp, cải tạo tuyến đường Pa Tần – Huổi Luông – Pa Nậm Cúm khởi công ngày 26/5/2011, dự kiến hoàn thành cuối tháng 4/2012, song đến nay mới triển khai thi công được 20% khối lượng.

Tìm hiểu nguyên nhân, được biết, tỷ lệ giải ngân các công trình đạt thấp (67% kế hoạch). Đặc biệt vài năm trở lại đây, tình trạng lạm phát cao, lãi suất của các ngân hàng tăng cao… khiến nhiều doanh nghiệp đứng trước nguy cơ khủng hoảng về tài chính, do đó ảnh hưởng mạnh mẽ đến tiến độ xây dựng các công trình, trong đó có các công trình sử dụng nguồn vốn ODA.Bên cạnh đó, chất lượng thiết kế một số dự án chưa cao và chưa sát với thực tế dẫn đến có trên 10 dự án phải thay đổi, điều chỉnh lại quy mô như: Thủy lợi Hua Đán (huyện Than Uyên); thủy lợi Lở Thàng, thủy nông Khun Há, thủy lợi Nậm Pé, tuyến đường Tam Đường – Thèn Sin – Bản Mấn (huyện Tam Đường)… Quá trình lựa chọn nhà thầu xây lắp chưa kỹ dẫn đến nhiều nhà thầu không đảm bảo tiến độ dự án so với kế hoạch vốn đã bố trí. Có nhà thầu không thực hiện nghiêm túc các hợp đồng đã ký kết, điển hình như Dự án thủy nông Khun Há (xã Khun Há, huyện Tam Đường) có tổng mức đầu tư 18 tỷ đồng, chia làm 3 gói thầu trong đó 2 gói thầu (1, 2) đã hoàn thành và bàn giao cho chủ đầu tư, song gói thầu số 3 với tổng dự toán gần 6,2 tỷ đồng, hiện còn 15% khối lượng công việc nhưng nhà thầu là Công ty TNHH tổng hợp Trường Giang (tỉnh Lào Cai) không tiếp tục triển khai thi công. Cùng một công trình nhưng đập đầu mối và tuyến đầu kênh mương nhiều đá, khó thi công thì đã xong, còn tuyến cuối mương dẫn nước về ruộng thì đến nay vẫn chưa hoàn thành.

Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng, đền bù giải tỏa cũng là một trong những nguyên nhân gây chậm tiến độ các công trình. Điều đó cũng thể hiện sự phối hợp giữa đơn vị chủ đầu tư với cấp ủy, chính quyền địa phương chưa chặt chẽ đã dẫn đến những vướng mắc chưa được tháo gỡ kịp thời. Cụ thể, Dự án Thủy lợi Dao Chải 2 (xã Bản Lang, huyện Phong Thổ) do UBND huyện Phong Thổ làm chủ đầu tư, được phê duyệt từ năm 2008 song đến nay vẫn chưa hoàn thành; công trình cấp nước thị xã Lai Châu giai đoạn 1 thi công từ tháng 1/2007, đến nay chưa bàn giao. Cả 2 công trình trên đều vướng ở công tác giải phóng mặt bằng do người dân không hợp tác, trong khi đó, cấp ủy, chính quyền địa phương chưa tích cực vào cuộc để giải quyết dứt điểm sự việc.

Để đẩy nhanh tiến độ các dự án được đầu tư từ nguồn vốn ODA, thời gian tới, tỉnh sẽ chỉ đạo các ngành chức năng tăng cường công tác thanh, kiểm tra về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản. Đồng thời phối kết hợp chặt chẽ giữa các ngành với các huyện, thị trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án, giải phóng mặt bằng, triển khai các dự án đầu tư, bàn giao và đưa các công trình vào sử dụng. Đặc biệt, sẽ có biện pháp xử lý nghiêm các nhà thầu vi phạm các quy định về đầu tư, thậm chí đình chỉ tham gia dự thầu các công trình xây dựng trên địa bàn toàn tỉnh.