Đào già ngày càng trở nên khan hiếm.

Trên đường từ huyện Phong Thổ về thành phố Lai Châu, chúng tôi gặp nhiều điểm bán đào của người dân các xã: Mường So, Lản Nhì Thàng. Những cành đào có kích cỡ to, nhỏ khác nhau, hoa phớt hồng bung nở mang đặc trưng riêng của đào núi vùng Tây Bắc. Dừng chân bên ven đường, tôi gặp anh Giàng A Cu, Ma A Lâu, Ma A Hồng ở bản Giang Ma, xã Giang Ma (huyện Tam Đường) đi mua cành đào về. Trên mỗi xe máy chằng buộc nhiều cành đào chi chít nụ, lộc non đâm chồi, tuy nhiên thân lại có một màu xanh ngái. Anh Giàng A Cu chia sẻ: Hiện nay, cây đào do người dân ở một số xã biên giới như Dào San, Tung Qua Lìn, Pa Vây Sử, Mồ Sì San trồng vẫn tương đối nhiều nhưng chủ yếu là đào non, đào già rất ít. Gia đình nào còn cây đào già thì lại bán giá cao từ 5 – 6 triệu/cành, thậm chí có khi lên đến 10 triệu - 25 triệu đồng/cành, do đó chúng tôi không mua. Vì giá như thế bán ra không có lãi. Để mua được những cành đào ưng ý, 3 anh em tôi phải lên xã Sì Lở Lầu (huyện Phong Thổ) 2 ngày mới mua được mà tổng trị giá đã đến hơn 10 triệu đồng.

Theo kinh nghiệm của anh Giàng A Cu, hầu hết người mua đào đều thích cành đào già mốc, mập, rêu bám, thân cây trắng, nụ hoa to dày. Mà những tiêu chí này thường xuất hiện ở những cây đào rừng hay còn gọi là đào núi, đào đá. Thú chơi hoa đào rừng dịp tết rất phổ biến nên số lượng đào bị khai thác nhiều, khiến đào rừng ngày càng cạn kiệt. Tuy nhiên, để có những cành đào già đẹp, mốc, xù xì rêu phong cổ kính phải trồng ít nhất từ 10 – 15 năm, trải qua sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Nhưng vì năm nào người dân cũng chặt cành đào đi bán, cộng thêm nhiều người ở khắp nơi trong và ngoài tỉnh đến các xã vùng cao lùng sục mua đào đá, khiến nguồn đào già ngày càng cạn kiệt. Thậm chí có năm, xe tải chở hàng trăm cành đào về miền xuôi tiêu thụ. Khi cành đào hết, người dân còn đào cả gốc mang đi bán thì làm gì còn đào già, đào đẹp.

Từ đầu tháng chạp trên Đại lộ Lê Lợi (đoạn qua nhà hàng Hoa Việt thành phố Lai Châu) đã rợp những cành đào khoe sắc thắm. Qua quan sát chúng tôi nhận thấy ngoài loại hoa đào đặc trưng 5 cánh phớt hồng, dày dặn thì còn có loại hoa đào màu đậm như đào bích, đào lai cũng được các tiểu thương vận chuyển về bày bán với nhiều mức giá từ vài trăm nghìn đồng, đến hơn 10 triệu đồng/chậu nhằm đáp ứng sở thích, túi tiền của khàng hàng. Tuy nhiên, trong số lượng đào được bán tại đây thì cành đào rừng, đào đá vẫn chiếm được tình cảm của người tiêu dùng nhất. Anh Trần Xuân Vũ Thắng  phường Quyết Thắng, thành phố Lai Châu nói: Tôi thường mua cành đào già trưng bày trong những ngày tết. Nhưng năm nay, người dân bán đa số là đào non, trồng khoảng từ 7 - 8 năm tuổi. Còn đào già từ 10 – 15 năm tuổi trở đi khan hiếm. Trước đây, có những cành đào già thân xù xì, đường kính to bằng phích nước dáng thế đẹp, nhưng năm nay không còn khiến tôi khó chọn lựa.

Để đáp ứng thú vui chơi đào tết, nhiều tiểu thương đã sang Trung Quốc mua đào già về bán. Anh Hạng A Dình - xã Tả Lèng, huyện Tam Đường cũng là một trong những tiểu thương buôn bán cành đào nhiều năm. Anh Dình cho biết: Nhận thấy thị trường cành đào già khan hiếm, tôi đã cùng một số người dân khác trong bản sang Trung Quốc mua cành đào cổ thụ, dáng đẹp về bán, qua 6 lần bán chúng tôi thu lãi được 80 triệu đồng.

Trên địa bàn tỉnh, cây đào trồng tập trung một số huyện như: Tam Đường, Sìn Hồ, Phong Thổ và một số xã vùng cao Than Uyên... Khoảng 2 năm trở lại đây, để cung ứng nguồn đào ra thị trường, nhiều gia đình ở xã Sin Suối Hồ, Tung Qua Lìn, Dào San (huyện Phong Thổ) đã ươm hạt trồng, hiện nay có khoảng hơn 10 nghìn gốc đào địa phương. Nhưng đến thời điểm này, những gốc đào kể trên mới trồng được từ 2 – 3 năm tuổi, đang trong giai đoạn phát triển, tán chưa đẹp, chưa xuất hiện rêu mốc. Sau một thời gian dài nữa mới có thể cung ứng ra thị trường. 

Để trồng được cây đào, nhất là đào đá phải từ 10 năm mới có thể thu hoạch, hơn nữa đào càng già bán bán giá tiền càng cao. Điển hình như trường hợp của gia đình ông Sùng A Cháng ở bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ trồng cây đào 30 năm đã bán 95 triệu đồng vào dịp tết Nguyên đán năm ngoái. Trước thực trạng đào rừng bị cạn kiệt, người dân nên hạn chế việc khai thác đào để mùa xuân về trên các bản làng vùng cao của tỉnh sẽ rực rỡ những sắc đào tươi thắm.