Công ty Cổ phần Trà Than Uyên là đơn vị có vùng chè rộng lớn từ lâu đời. Ngoài nhãn, từ trước đến nay chưa bao giờ công ty nghĩ có thể trồng xen cây gì lên diện tích chè nguyên liệu. Mãi đến năm 2018, Ban lãnh đạo Công ty họp bàn, mà người đứng đầu là ông Vũ Ngọc Sang - Giám đốc Công ty quyết định đưa cây mắc-ca vào trồng xen chè với kỳ vọng thu lợi ích “kép” trên những nương chè đã có thâm niên thu hái. Với 430ha chè nguyên liệu đã được khai thác, hàng năm Công ty đa dạng chiến lược trong sản xuất và kinh doanh, doanh thu luôn đảm bảo. Nhận thấy tiềm năng, lợi thế về đất đai, khí hậu cũng như thổ nhưỡng của địa phương có thể đáp ứng được việc trồng và chăm sóc tốt cây mắc-ca trên diện tích chè, công ty hợp đồng liên kết với Công ty An Đức Minh (Hà Nội) đầu tư vào vùng chè nguyên liệu.

Lãnh đạo Công ty Cổ phần Trà Than Uyên giới thiệu với phóng viên về cây mắc-ca trồng xen trên diện tích chè.

Đưa chúng tôi đi thăm những nương chè trập trùng xa tắp của Công ty đang tua tủa những búp non mơn mởn, anh Nguyễn Quang Trung - Phó Giám đốc Công ty khoe: Những dự định, lên kế hoạch và tiến hành thực hiện việc trồng xen mắc-ca được tính toán rất kỹ. Sau khi bàn bạc, thống nhất và ký hợp đồng liên kết với Công ty An Đức Minh, đến nay, gần 200ha mắc-ca được trồng, bén rễ, sinh trưởng và phát triển tốt, có những cây cao quá đầu người. Đối với diện tích chè đông đặc, mật độ 15m/cây, diện tích chè xấu, công ty tiến hành chặt chè và trồng thuần diện tích mắc-ca. Với mật độ 100 cây/ha, đây là loại giống mắc-ca có chất lượng, cho quả to hơn so với giống mắc-ca đã trồng trên địa bàn tỉnh, do công ty đối tác đầu tư giống, kỹ thuật, phân bón và đảm nhận giải quyết đầu ra, công ty chè có nhiệm vụ trồng, chăm sóc, bảo vệ diện tích mắc-ca đã trồng. Trong mùa mưa bão, Công ty Cổ phần Trà Than Uyên cử người chằng chống; khi mắc-ca phát triển mạnh tiến hành bấm ngọn để tạo tán. Dự kiến, mắc-ca sẽ được trồng trên tổng diện tích 500ha.
Theo tính toán của Công ty Cổ phần Trà Than Uyên cũng như đơn vị đầu tư, sau 4-5 năm trồng và chăm sóc, cây mắc-ca sẽ cho thu hoạch, bình quân khoảng 800kg quả tươi/ha. Như vậy, trừ chi phí, bình quân mỗi ha mắc-ca cho lãi khoảng 50 triệu đồng. Nguồn thu nhập này, người trồng chè sẽ được hưởng. Với đà tăng sản lượng theo từng năm, số tiền thu được từ một héc-ta mắc-ca sẽ còn tiếp tục tăng lên. Đồng thời, việc tạo tán khi mắc-ca đã phát triển ổn định còn làm cho năng suất, sản lượng chè tăng lên. Bởi, đặc tính của chè là cây ưa bóng mát, khi nhiệt độ lên tới 35oC trở lên, chè sẽ ngừng sinh trưởng. Do vậy, khi tới giai đoạn kinh doanh, nếu giảm được cường độ ánh sáng được 45 - 50% thì không những năng suất chè được đảm bảo mà chất lượng chè cũng tốt hơn. Mặt khác, bà con làm chè cũng có bóng mát của cây mắc-ca để chăm sóc, thu hái chè hiệu quả hơn.
Chị Vũ Thị Thúy - Đội phó đội 1 trao đổi với chúng tôi: “Tôi được Công ty giao nhiệm vụ quản lý thu hái, chăm sóc chè ở khu vực đội 7. Không chỉ được giao nhiệm vụ quản lý vùng chè, tôi còn phải theo dõi tình hình, làm sao cho cây mắc-ca được đảm bảo an toàn và sinh trưởng tốt. Bởi trong thời điểm mới trồng, cây chưa phát triển ổn định, quá trình thu hái, công nhân hái chè có thể làm đổ cây nên tôi thường xuyên có mặt để phối hợp với nhân viên kỹ thuật của Công ty An Đức Minh tuyên truyền, nhắc nhở người hái chè chú ý giữ gìn, tránh va đập làm ảnh hưởng đến cây mắc-ca. Hiện nay, đối với những diện tích mắc-ca đã trồng phát triển với chiều cao khoảng 2m trở lên, trong năm nay, Công ty đang tiếp tục đào hố, chuẩn bị trồng.
Tìm hiểu chúng tôi được biết thêm, thời điểm đầu mới trồng mắc-ca, một số diện tích đã bị các đối tượng đào bới, trộm cắp cây giống đem về trồng ở vườn nhà, thậm chí có hành vi phá hoại vùng trồng mắc-ca. Sau khi nắm được thông tin, Công ty cử người theo dõi, khi phát hiện, phối hợp với chính quyền xử lý nghiêm hành vi trộm cắp, qua đó giảm dần tình trạng phá hại để mắc-ca phát triển.
Việc trồng mắc-ca xen chè là hướng đi mới theo phương thức cộng sinh. Nếu xét về hiệu quả kinh tế, có thể tăng lên gấp đôi, thậm chí gấp 3 khi cây cho thu hoạch. Trong tương lai không xa, cây mắc-ca không chỉ tăng giá trị kinh tế mà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động của Công ty cũng như bà con vùng dự án.