Không có lợi thế về đất sản xuất nông nghiệp nhưng bù lại có nhiều đồi, núi, thuận lợi phát triển lâm nghiệp cũng như chăn nuôi đại gia súc. Đến nay, toàn xã có 1.205 con trâu; 103 con bò, dê, ngựa...; duy trì tỷ lệ tăng đàn 6,5%.
Xác định chăn nuôi là nghề mang lại nguồn thu nhập cao, các hộ dân trong xã thực hiện nghiêm lịch tiêm phòng của cơ quan chuyên môn. Tuy nhiên, chăn thả trên bãi rộng, tiếp giáp với các xã khác trong huyện và chưa kiểm soát chặt đàn vật nuôi, thời tiết diễn biến phức tạp là lý do khiến Nà Phát - bản đầu tiên của xã xuất hiện dịch LMLM trên đàn trâu.
Trao đổi với chúng tôi, anh Lò Văn Lanh - Trưởng bản Nà Phát cho biết: Nhờ có bãi chăn thả rộng giáp xã Tà Mít và Nậm Sỏ, dân bản chú trọng tăng đàn trâu, bò và chia nhóm hộ quản lý. 1 tháng trước, khi đi kiểm tra, chúng tôi phát hiện trâu có biểu hiện bệnh LMLM: lưỡi và miệng mọc mụn đỏ, mọng nước, nước dãi chảy liên tục; có con móng chân bị bong và chỉ nằm một chỗ. Số trâu đó nhanh chóng được đưa về nhà nuôi nhốt và chăm sóc, điều trị. Bản đã báo xã và được cán bộ thú y xã, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện về kiểm tra, hướng dẫn chữa trị, thực hiện cách ly đàn, vệ sinh tiêu độc khử trùng môi trường chuồng nuôi. Bà con chủ động chữa trị, phòng ngừa và kiểm soát tốt, cơ bản đàn trâu nhiễm bệnh được chữa khỏi lâm sàng. Tuy nhiên, có 10 con trâu bị chết do bị thêm cả bệnh tụ huyết trùng; một số con đi vào khe núi tìm cỏ khó tìm kiếm.

Người dân bản Phiêng Bay (xã Nậm Cần) kiểm tra bệnh lở mồm long móng trên đàn trâu.

Trung tuần tháng 5, trên đàn trâu của bản Phiêng Bay xuất hiện bệnh LMLM. Do có sự chủ động trong quản lý nên bản tổ chức họp, thông báo tới bà con tình hình; yêu cầu các gia đình đi tìm trâu và đưa toàn bộ về nhà thực hiện cách ly, nuôi nhốt riêng; tuyệt đối không để trên bãi hoặc rừng. Đến thời điểm này, cả bản có khoảng 10 con trâu mắc bệnh và đang được chữa trị. Trong đó, 1 con trâu của gia đình chị Lò Thị Thâng bị chết do phát hiện muộn dù đã chữa trị tích cực.
Ngay sau phát hiện 1 con trâu mẹ trong tổng đàn 4 con bỏ ăn, nước dãi chảy nhiều, lưỡi bong tróc, anh La Văn Ành (bản Phiêng Bay) nhanh chóng lùa cả đàn về chuồng và nhốt riêng. Đồng thời, rắc vôi bột ở nền chuồng; mua thuốc, tìm lá chua chát về điều trị. Khi chúng tôi đến, anh Ành tỏ rõ sự lo lắng: Sau khi bản Nà Phát có trâu bị bệnh LMLM, hàng ngày tôi lên bãi kiểm tra, hôm qua vẫn bình thường nhưng sáng nay trâu mẹ đã có biểu hiện rất rõ ràng. Lo nhất là con nghé còn ít tháng lại đang bú mẹ. Giá trị cặp mẹ con này có người trả tôi 30 triệu đồng rồi, nếu chữa không thành công thì thiệt hại kinh tế lớn quá.
Anh Lò Văn Phương - Chủ tịch UBND xã Nậm Cần cho biết: Ngay khi nhận được thông báo từ trưởng bản Nà Phát, xã báo cáo cơ quan chuyên môn huyện cử cán bộ phối hợp với cán bộ thú y nắm tình hình, hướng dẫn bà con chăm sóc, điều trị và phòng trừ. Hiện, 1 cán bộ thú y và 2 cán bộ khuyến nông xã vẫn thường trực thay phiên đi kiểm tra tại các bản. Đến thời điểm này, cơ bản bệnh LMLM trên đàn gia súc đã được khống chế. Tuy nhiên, bà con vẫn giữ thói quen chăn thả tập trung hoặc phân chia thành từng nhóm, khu vực; bãi chăn thả giáp ranh với các xã lân cận nên khó kiểm soát, thậm chí có con rất dữ không thể tiếp cận, gây khó khăn cho công tác thống kê, cách ly và điều trị.
Thời tiết nắng mưa thất thường, xen kẽ là cơ hội phát sinh, lây lan dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Trước tình hình bệnh LMLM có nguy cơ lây lan tại xã Nậm Cần, thiết nghĩ, giải pháp tối ưu hiện nay là phát huy tinh thần, trách nhiệm của trưởng bản trong công tác nắm bắt, thông tin kịp thời tình hình, diễn biến của bệnh tới xã, cơ quan chuyên môn để có biện pháp can thiệp kịp thời. Người dân thực hiện nghiêm việc đưa đàn trâu từ bãi về nhà nuôi nhốt, tách đàn, cách ly và vệ sinh chuồng trại, điều trị theo hướng dẫn.