Vượt qua con đường dốc quanh co hơn 20km từ cầu Nậm Khao, xã Tà Tổng hiện lên trước mắt chúng tôi với ánh nắng của mùa thu giống như những chiếc cúc áo trên nền ngực đất nước. Diện mạo các bản của người Mông nơi đây đã khoác lên mình “chiếc áo mới”, nhà cửa, đường xá được xây dựng khang trang, trẻ em trong độ tuổi được đến trường, vui hơn là những trảng đồi, nương trồng cây thuốc phiện trước kia giờ trở thành đồng ruộng, nương ngô, bãi chăn thả gia súc. Đồng bào thay đổi nếp nghĩ, cách làm, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.

Trước đây, cuộc sống của người dân Tà Tổng bao phủ sự u tối khi bị thuốc phiện bủa vây. Thậm chí có những bản như: Cô Lô Hồ, Nậm Dính, A Mé, người dân của bản gần như nghiện ma túy cả khiến ruộng, nương bỏ hoang, con trẻ không được đến trường. Bên cạnh đó, hủ tục trong sinh hoạt cùng với sự nhẹ dạ cả tin nghe theo lời kẻ xấu khiến cuộc sống càng khốn khó và tình hình mất an ninh trật tự gia tăng.

                                      Người dân bản Cô Lô Hồ đầu tư phát triển chăn nuôi.

Quyết tâm đổi thay nhận thức, nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân, đội ngũ cán bộ, đảng viên của xã tăng cường bám trụ cơ sở làm công tác dân vận, cầm tay chỉ việc trong lao động sản xuất, nhất là những bản xa, khó khăn như: Tia Ma Mủ, Pa Tết, U Na. Trong phát triển kinh tế, các đoàn thể tích cực nghiên cứu thổ nhưỡng, điều kiện khí hậu để triển khai các mô hình thí điểm với cây, con giống mới để Nhân dân học tập, làm theo. Đồng thời, tín chấp với Ngân hàng Chính sách xã hội cho hội viên vay vốn ưu đãi đầu tư chăn nuôi, trồng trọt. 

Xã Tà Tổng có 12 bản, 4 điểm dân cư gồm 1.216 hộ, 7.191 nhân khẩu là địa bàn sinh sống chủ yếu của người Mông. Với sự nỗ lực vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ huyện đến xã, đồng bào chủ động phá nhổ cây thuốc phiện thay thế vào đó cây lúa, ngô để có thêm lương lực, đẩy lùi cái đói, cái nghèo. Đến nay, với diện tích 732ha đất sản xuất lúa, ngô, năng suất đạt từ 30-42 tạ/ha, lương thực không chỉ giúp bà con "no cái bụng" còn có thể bán hoặc tích lũy cho các mùa vụ sau. Bên cạnh đó, Nhân dân đã hướng tới nền sản xuất hàng hóa với việc trồng 18ha mận, 63ha mắc ca, 125ha sa nhân; trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng với diện tích hơn 30.000ha, tỷ lệ che phủ đạt 55,45%, riêng năm 2019, toàn xã được nhận gần 30 tỷ đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Địa bàn rộng, nhiều vùng đất bằng phẳng, bà con quy hoạch các bãi chăn thả, đầu tư con giống phát triển chăn nuôi đại gia súc. Giờ đây, người dân trong xã đã chuyển từ hình thức thả rông sang chăn nuôi theo hướng hàng hóa, chủ động phòng chống dịch bệnh, xây dựng chuồng trại nuôi nhốt. Vì thế, đàn vật nuôi sinh trưởng, phát triển tốt, toàn xã có 6.541 con gia súc và gần 14.000 con gia cầm, tốc độ tăng đàn đạt 6%/năm.

Anh Vàng Xuân Lình (bản Cô Lô Hồ) cho biết: Được xã tuyên truyền, vận động, tôi đã biết sử dụng số vốn tích lũy đầu tư mua con giống phát triển chăn nuôi. Lúc đầu, gia đình chỉ nuôi dê, gia cầm nhỏ lẻ, số tiền thu về không đáng là bao, sau khi đầu tư có quy mô, chăm sóc cẩn thận, đàn vật nuôi phát triển tốt, số lãi thu được mua thêm trâu, bò, lợn. Tôi còn được cán bộ xã hướng dẫn cách chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh. Đến nay, gia đình có 20 con dê, 5 con trâu, bò, 10 con lợn và gần 100 con gia cầm, thu nhập gần 100 triệu đồng/năm. Là trưởng bản, tôi không chỉ vận động bà con vươn lên thoát nghèo mà còn giúp đỡ về vốn, chia sẻ kinh nghiệm đối với hộ khó khăn.

Xã còn khuyến khích người dân duy trì, phát triển nghề truyền thống: rèn, dệt may thổ cẩm, đan lát. Đồng thời, dự kiến phát triển du lịch cộng đồng để mở hướng đi mới trong phát triển kinh tế của Nhân dân địa phương. Anh Sùng A Chứ - Chủ tịch UBND xã cho biết: Cuộc sống người dân trong xã đang từng bước đổi thay. Kết quả đó là cả sự nỗ lực, cố gắng, quyết tâm, chung sức đồng lòng của cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể và Nhân dân. Xã sẽ tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, vận động; đưa các giống cây trồng, vật nuôi có chất lượng vào sản xuất; quan tâm phát triển rừng; lồng ghép, triển khai hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ giảm nghèo của Chính phủ. Ngoài ra, tuyên dương các cá nhân sản xuất, kinh doanh giỏi, nhân rộng mô hình sản xuất hiệu quả.

Hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo của Tà Tổng còn 44,1%, thu nhập bình quân 10 triệu đồng/người/năm. Tin rằng, với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Tà Tổng sẽ tiếp tục có những đổi thay và khởi sắc đi lên.