Đến thăm xã San Thàng - nơi được coi là vựa hoa của thành phố Lai Châu vào buổi chiều muộn cuối tuần, nhưng trên những cánh đồng hoa hồng trải dài vô tận, thấp thoáng sau những luống hoa, chúng tôi vẫn thấy nhiều nhân công đang tỉ mẩn chăm sóc, thu hoạch hoa.

Tại ruộng hoa của gia đình anh Nguyễn Văn Chanh (bản Mới), những mầm hoa to mập, phần lớn diện tích, nụ hoa được bọc giấy để hãm không cho hoa nở tự nhiên. Qua câu chuyện với các chủ vườn, chúng tôi cảm nhận được những người trồng hoa nơi đây đang chất chứa bao nỗi niềm bởi giá hoa thời điểm này xuống rất thấp.

Vừa cẩn thận cắt tỉa cho hoa, anh Chanh vừa chia sẻ: Gia đình tôi thuê 2,6ha trồng hoa hồng từ năm 2018 với giá 60 triệu đồng/ha/năm. Hầu hết thị trường tiêu thụ hoa hồng của nông dân San Thàng là các tỉnh dưới xuôi, trên địa bàn Lai Châu thị phần rất nhỏ. Trong năm, trung bình giá bán buôn hoa hồng trên dưới 2 nghìn đồng/bông. Vào ngày lễ, tết, giá hoa tăng cao hơn. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại giá hoa hồng xuất bán về các tỉnh (chủ yếu là Hà Nội) đang giảm sâu, dao động từ 500 - 800 đồng/bông (tùy từng ngày). Đó là chưa kể còn phải chịu tiền cước xe, thuê người vận chuyển hoa... nên nguồn thu thời gian này khó bù đắp được chi phí chăm sóc hoa.

Nhân công của gia đình anh Nguyễn Văn Chanh (bản Mới, xã San Thàng) chăm sóc, thu hoạch hoa hồng.

Trên cánh đồng hoa, chúng tôi gặp nhiều chủ vườn liên tục bận rộn với những cuộc điện thoại đến, điện thoại đi, chỉ cùng một nội dung trao đổi về việc tiêu thụ hoa. Dừng lại sau 4 - 5 cuộc điện thoại, anh Lều Văn Thành (trồng gần 2ha hoa hồng ở San Thàng) phân trần: Em cùng nhiều chủ vườn khác đang có hàng nghìn bông đến ngày thu hoạch mà giá bán thấp quá, biến động theo từng ngày. Các anh em trồng hoa thường xuyên liên lạc trao đổi để tham khảo giá và tìm mối bán hoa. Vụ này ở Hà Nội hoa cũng nở rộ nên cung lớn hơn cầu, các đầu mối nhập hoa của Lai Châu về chủ yếu đưa vào kho lạnh bảo quản để bán dần.

Cách nhà anh Chanh không xa là gia đình anh Bùi Xuân Cương cũng trồng 1,6ha hoa hồng. Anh Cương cho biết: Tôi trồng hoa ở đây đã hơn 3 năm nay. Thời điểm đầu năm giá hoa hồng xuất bán thấp, trong khi hàng ngày chúng tôi phải bỏ chi phí nhân công, phân bón, thuốc sâu… nên nguồn thu giảm mạnh. Chúng tôi mong muốn chính quyền hỗ trợ tìm thị trường tiêu thụ, giá ổn định để yên tâm sản xuất, phát triển kinh tế.

Để chăm sóc hoa hồng đòi hỏi nhiều công sức, tiền của và tâm huyết của người trồng hoa. Ngoài phụ thuộc vào kỹ thuật chăm sóc, hoa còn chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết. Từ ngày cắt cành, sau 40 - 45 ngày (mùa hè), 70 - 90 ngày (mùa đông), hoa mới cho thu hoạch lứa tiếp theo. Nguồn nước phải đảm bảo đủ để cây phát triển và thuốc trừ sâu phát huy tác dụng. Bên cạnh đó, chủ vườn phải thuê nhiều nhân công chăm sóc hoa với mức lương 4,5 triệu đồng/tháng. Nếu thuận lợi thì thu nhập cao nhưng không may gặp mưa đá, hoặc nhất là ảnh hưởng của dịch Covid-19 thì người trồng hoa gặp nhiều khó khăn. Mới đây nhất dịp gần tết Nguyên đán Tân Sửu, các hộ đều dồn sức chăm sóc để hy vọng có nguồn thu nhập lớn từ bán hoa tết. Nhưng nào ngờ, dịch Covid-19 bùng phát tại tỉnh Hải Dương làm đầu mối các tỉnh dưới xuôi ngừng mua hoa. Lượng hoa lớn trong khi thị trường Lai Châu sức tiêu thụ yếu nên nhiều diện tích hoa bị cắt bỏ, hoặc bán cứu vốn chỉ được vài triệu đồng. Có gia đình bị thiệt hại gần trăm triệu đồng do không xuất bán được hoa tết.

Lý giải về giá bán hoa giảm sâu vào thời điểm này, hầu hết các hộ trồng hoa ở San Thàng cho biết là do trùng với thời gian vùng hoa ở Mê Linh - Hà Nội vào chính vụ. Hoa tại Hà Nội rất nhiều, giá rẻ hơn ở Lai Châu (vì không mất tiền cước vận chuyển) nên để cạnh tranh, hoa ở tỉnh ta phải giảm giá mới bán được. Nắm được quy luật đó, đã có một số gia đình đã hãm, cắt mầm không cho cây phát triển nụ vào dịp này. Bởi, chi phí chăm cây ước chỉ khoảng 15 triệu đồng, nhưng nếu chăm cho phát triển hoa chi phí tăng lên gấp đôi, gấp ba. Trong khi giá hoa quá thấp sẽ không đủ bù vốn.

Được biết, tại Lai Châu thời vụ chính của hoa và bán được giá ổn định (trên dưới 2 nghìn đồng/bông) là vào khoảng từ tháng 4 - 10 âm lịch. Thời gian này, ở dưới xuôi nhiệt độ cao, thời tiết nắng nóng, hoa khó phát triển, trong khi đó, Lai Châu khí hậu mát mẻ, hoa đẹp và chất lượng đảm bảo.

Trao đổi với chúng tôi, anh Nguyễn Văn Hương - Phó Chủ tịch UBND xã San Thàng cho biết: Hiện trên địa bàn xã có hơn 55ha hoa hồng với khoảng 30 hộ trồng, chủ yếu là người các tỉnh thành khác và khu vực lân cận đến thuê đất. Trồng hoa vẫn đang là hướng phát triển kinh tế được xã động viên, khuyến khích bà con phát triển.

Những năm qua, hiệu quả kinh tế từ trồng hoa đã được khẳng định, góp phần mang lại nguồn thu lớn cho người trồng; tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân trong xã. Theo tính toán của các hộ trồng hoa, nếu thời tiết thuận lợi, 1ha hoa có thể cho lãi tới 300 - 400 triệu đồng/năm. Song, để nghề trồng hoa phát triển hơn nữa, các hộ mong muốn chính quyền địa phương quan tâm điều tiết nước hợp lý để thuận lợi chăm sóc hoa. Đặc biệt, hoa cũng là mặt hàng bị ảnh hưởng lớn do dịch Covid-19 nên cần có sự hỗ trợ giúp bà con vượt qua khó khăn, ổn định sản xuất. Hơn nữa, trong tương lai cần tính đến phương án thành lập Hiệp hội hoa Lai Châu để bảo vệ quyền lợi, cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.