Đến thăm cánh đồng bản Bum (xã Bum Nưa) một ngày đầu tháng 3, chúng tôi chứng kiến không khí tất bật chăm sóc lúa đông xuân của nông dân. Trò chuyện với chúng tôi, anh Vàng Văn Tuấn chia sẻ: “Gia đình tôi gieo cấy giống lúa thuần DS1. Đây là năm thứ 8 gia đình cùng dân bản canh tác trên cánh đồng chỉ sử dụng duy nhất giống lúa DS1 theo chỉ đạo của xã. Việc sử dụng cùng một loại giống giúp việc chăm sóc, bón phân thực hiện đồng loạt, nhanh gọn; các giai đoạn phát triển của cây lúa như: làm đòng, trổ bông cùng thời điểm nên lúa thụ phấn tốt hơn, không bị lẫn giống lúa khác. Hiện, các hộ dân trong bản đang tập trung làm cỏ, điều tiết nước trong ruộng cho phù hợp, đồng thời chủ động mua các loại phân bón thúc giúp lúa đẻ nhánh khỏe.
Theo Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, huyện Mường Tè đã quy hoạch các xã có diện tích ruộng lớn như: Bum Nưa, Vàng San, Mường Tè phát triển sản xuất lúa hàng hóa và triển khai thực hiện mô hình cánh đồng một giống lúa. Đến nay, mô hình phát huy hiệu quả và được các địa phương nhân rộng, bước đầu hình thành vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao trên địa bàn huyện.

Nông dân bản Bum (xã Bum Nưa, huyện Mường Tè) chăm sóc lúa đông xuân.

Đồng chí Lò A Chu - Chủ tịch UBND xã Vàng San cho biết: Mô hình cánh đồng một giống lúa được xã triển khai năm 2017 thử nghiệm tại bản Vàng San. Qua quá trình canh tác, chúng tôi thấy mô hình giúp nông dân dễ chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và tiết kiệm chi phí, đạt năng suất cao. Trên địa bàn xã, các bản vùng thấp có diện tích canh tác lớn như: Vàng San, Pắc Pạ, Nà Phày thực hiện mô hình cánh đồng một giống lúa với diện tích lên đến trên 80ha. Xã sẽ tiếp tục nhân rộng diện tích tại các cánh đồng khác trong những vụ sản xuất tới.
Được biết, diện tích lúa của huyện Mường Tè là 2.088ha, năng suất bình quân đạt 51,5 tạ/ha. Đối với những cánh đồng triển khai gieo cấy một giống lúa (diện tích 280ha) thì những giống lúa thuần chất lượng cao như DS1, PC6, hương thơm số 1), năng suất luôn đạt trên 55 tạ/ha. Tuy nhiên, trên thực tế, sau 8 năm, diện tích triển khai canh tác một giống lúa tỷ lệ còn thấp.
Lý giải vấn đề này, đồng chí Đao Văn Khánh - Chủ tịch UBND huyện Mường Tè khẳng định: Hiệu quả của việc triển khai thực hiện canh tác cánh đồng một giống lúa trên địa bàn là rất rõ. Song, để nhân rộng, huyện gặp một số khó khăn mang tính đặc thù như: diện tích ruộng gieo cấy một vụ lớn chủ yếu là ruộng bậc thang tập trung tại các xã vùng cao, biên giới như: Ka Lăng, Thu Lũm, Pa Vệ Sủ, Pa Ủ… Tập quán sinh hoạt, sản xuất còn hạn chế; điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của khu vực vùng cao khiến nông dân chỉ canh tác được giống lúa địa phương, lúa lai cũng như chưa thể áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất. Trước thực tế đó, UBND huyện chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp với UBND các xã chủ động triển khai mô hình thử nghiệm để phát hiện, lựa chọn các loại giống lúa thuần có chất lượng, năng suất cao để triển khai nhân rộng.
Hết năm 2024, tổng sản lượng lúa của huyện Mường Tè đạt gần 11 nghìn tấn, cơ bản đảm bảo an ninh lương thực của địa phương. Với những giải pháp mà huyện đã đề ra cùng sự chủ động, nỗ lực của nông dân, Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp sẽ tiếp tục được triển khai hiệu quả. Qua đó, hình thành vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung, tăng thu nhập trên đơn vị diện tích canh tác, tạo thương hiệu cho nông sản địa phương.