Các xe hàng của các thương lái Trung Quốc tập kết tại Cửa khẩu Ma Lù Thàng.

Ðến Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng vào những ngày này, cảm nhận đầu tiên của chúng tôi là con đường dẫn ra cửa khẩu phong quang, rộng rãi. Trụ sở của khu kinh tế cửa khẩu được xây dựng khang trang gồm: nhà liên hợp, trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn, bến bãi, nhà kho… Tại điểm thông quan Pô Tô thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng đã được đầu tư trạm kiểm tra, kiểm soát và bố trí đủ các lực lượng chuyên ngành quản lý nhà nước hoạt động xuất - nhập khẩu hàng hóa… Bước đầu đã khai thác lợi thế cửa khẩu, lối mở của tỉnh và thu hút các doanh nghiệp có năng lực, có hợp đồng xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa với đối tác nước ngoài tham gia kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa qua địa bàn tỉnh Lai Châu. Đến hết năm 2015 đã có 102.732 lượt khách xuất nhập cảnh qua cửa khẩu (tăng 20% so với năm 2014); 2.724 lượt phương tiện xuất nhập cảnh (tăng 11% so với năm 2014)… Hoạt động chủ yếu tại khu đầu mối cửa khẩu và khu vực Pô Tô, xã Huổi Luông. Năm 2015 kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 19,5 triệu USD, trong đó giá trị xuất khẩu hàng địa phương đạt 6,2 triệu USD, tăng 1,5 lần so với năm 2010… Qua đó khai thác hiệu quả các hạ tầng đã được tỉnh đầu tư trong Khu kinh tế cửa khẩu, tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương. Tổng thu thuế, phí, lệ phí liên quan đến hoạt động thương mại biên giới năm 2015 là 26.132 triệu đồng, vượt 31% kế hoạch… Bà Bùi Thị Thúy – Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân xuất nhập khẩu Xuân Tính, có trụ sở tại Khu kinh tế Cửa khẩu Ma Lù Thàng cho biết: Là doanh nghiệp kinh doanh hàng nông sản xuất khẩu và hàng tạm nhập tái xuất tại khu kinh tế Cửa khẩu Ma Lù Thàng, chúng tôi luôn nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ của cán bộ Ban Quản lý Khu kinh tế Cửa khẩu, do đó mọi thủ tục đều được triển khanh đúng luật và nhanh gọn. Bên cạnh đó, các thủ tục thông quan như: Tiếp nhận, chặn tờ khai, kiểm toán hàng hóa đều được cán bộ Ban thực hiện nghiêm túc và nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động và phát triển”.

Tính đến nay, tỉnh Lai Châu có 2 khu công nghiệp và 1 Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng được bổ sung vào quy hoạch phát triển các khu công nghiệp ở Việt Nam. Theo đó, Khu công nghiệp Mường So có diện tích 200ha đã được UBND tỉnh Lai Châu phê duyệt quy hoạch chi tiết tại Quyết định số 1252/QĐ-UBND ngày 28/8/2009. Hiện có Nhà máy Gạch Tuynel đang hoạt động với công suất 9 triệu viên/năm, diện tích đất sử dụng 3,04ha, sản phẩm bình quân đạt 8 triệu viên/năm và thu hút được 2 dự án Nhà máy luyện quặng của Công ty Cổ phần khai thác khoáng sản và tuyển quặng Việt Trung tham gia hoat động. Khu công nghiệp Tam Đường được bố trí diện tích 200ha, nhằm mục tiêu thu hút các dự án đầu tư vào các lĩnh vực: Sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến khoáng sản, chế biến nông lâm sản, cơ khí, hàng thủ công mỹ nghệ, hệ thống kho trung chuyển hàng hoá...

Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng được Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng chính sách Khu kinh tế cửa khẩu biên giới tại Quyết định số 187/2001/QĐ-TTg ngày 7/12/2001; UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 61/2002/QĐ-UB ngày 2/10/2002 phê duyệt Dự án tổng thể phát triển Khu kinh tế cửa khẩu với tổng diện tích 326,01km, gồm 3 xã: Ma Ly Pho, Mường So, Huổi Luông (huyện Phong Thổ). Diện tích được xác định cho các khu chức năng là 14.636ha; quy hoạch chi tiết và giao Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu quản lý 53ha (trong đó: Khu đầu mối Cửa khẩu 43ha và khu vực Pô Tô, xã Huổi Luông l0ha). Hiện nay, Khu công nghiệp Tam Đường đang được các đơn vị chức năng triển khai quy hoạch chi tiết nhằm thu hút các dự án đi vào hoạt động, góp phần tăng thu ngân sách địa phương, giải quyết việc làm cho người lao động, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc phát triển các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng còn nhiều khó khăn như: Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên không thuận lợi, xa các trung tâm kinh tế lớn, cơ sở hạ tầng giao thông đi lại khó khăn. Các khu, cụm công nghiệp thiếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật, chính sách ưu đãi khuyến khích đầu tư chưa đủ hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư... Để phát huy những kết quả đạt được và khắc phục những khó khăn trên, ông Đoàn Đức Long - Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiến nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư tham mưu Chính phủ quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để tỉnh Lai Châu sớm được kiện toàn Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng và Ban Quản lý Khu kinh tế Cửa khẩu Ma Lù Thàng theo Nghị định số 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008, Nghị định 164/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng sẽ tăng cường công tác quản lý môi trường, quản lý đất đai trong các khu kinh tế, khu công nghiệp theo quy định của pháp luật. Tiếp tục triển khai thực hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính, tập trung rà soát và sửa đổi những thủ tục hành chính, những quy định không phù hợp trong thời kỳ hội nhập.

Tăng cường công tác xúc tiến, vận động thu hút đầu tư vào các khu kinh tế, khu công nghiệp tập trung đã được quy hoạch; chú trọng nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động theo hướng vừa nhanh chóng lấp đầy diện tích đất công nghiệp, vừa phải ưu tiên các dự án đầu tư có công nghệ tiên tiến, có khả năng đóng góp nhiều cho ngân sách, có khả năng hỗ trợ, thúc đẩy sản xuất của các doanh nghiệp khác trong nước tạo sự liên hoàn thúc đẩy sự phát triển ngành công nghiệp quốc gia. Tập trung phát triển công nghiệp chế biến và công nghiệp chế tạo nhằm nâng cao giá trị gia tăng và tạo khả năng cạnh tranh, hạn chế hoạt động gia công đơn thuần. Đồng thời kêu gọi, huy động các nguồn vốn để tập trung đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong khu kinh tế, khu công nghiệp ngày càng đầy đủ theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư.