Nhiều thủ đoạn tinh vi

Trong câu chuyện với Thượng tá Trần Nguyên Kỷ - Trưởng phòng Phòng chống ma túy và tội phạm (BĐBP tỉnh) chúng tôi được biết, tình hình hoạt động của tội phạm MBN, đặc biệt là mua bán phụ nữ, trẻ em những những năm gần đây có diễn biến phức tạp, xu hướng gia tăng, với phương thức thủ đoạn ngày càng tinh vi. “Đích ngắm” của loại tội phạm MBN thường tập trung ở địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, nơi vùng cao biên giới, trình độ dân trí thấp. Các đối tượng thường làm quen qua điện thoại, mạng xã hội hoặc trực tiếp gặp gỡ rủ nạn nhân đi làm các công việc nhàn hạ, với mức thu nhập cao; rủ đi lấy chồng người Trung Quốc để có cuộc sống sung sướng; giả vờ yêu đương, đưa đi chơi, đưa về thăm gia đình... sau đó lừa bán ra nước ngoài làm gái mại dâm hoặc làm vợ bất hợp pháp.

Thủ đoạn lừa bán của các đối tượng ngày càng tinh vi khi đối tượng không trực tiếp đưa nạn nhân qua biên giới, mà hướng dẫn họ tự xuất cảnh, hoặc vượt biên xuất cảnh trái phép qua các đường tiểu ngạch, đường mòn, lối mở, rồi đón nạn nhân ở bên kia biên giới. Một số đối tượng nguyên là người bị hại trong các vụ MBN qua biên giới trước đây, nay trở về thăm gia đình, vì vụ lợi lại tìm cách đưa những phụ nữ khác ra nước ngoài để bán kiếm tiền. Tội phạm MBN trong giai đoạn hiện nay có tính chất phức tạp, phạm vi hoạt động rộng, liên tuyến, liên tỉnh (Lào Cai, Gia Lai, Điện Biên) và xu hướng quốc tế hóa. Đây là vấn đề nhức nhối của toàn xã hội, xâm hại đến danh dự, nhân phẩm, quyền con người, tác động trực tiếp đến an ninh, trật tự.

Cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Dào San tuyên truyền tới người dân bản Sểnh Sảng A (xã Dào San, huyện Phong Thổ) về các thủ đoạn của tội phạm mua bán người.

Điểm lại những vụ án MBN trong một vài năm trở lại đây ở tỉnh ta cho thấy, từ chỗ thiếu kiến thức văn hóa, ít hiểu biết về pháp luật mà một bộ phận người dân địa phương đã vô tình tự biến mình thành kẻ phạm tội hoặc mắt xích trung gian trong những đường dây MBN. Điển hình như Chuyên án 571T được lực lượng BĐBP Lai Châu triệt phá ngày 22/5 mới đây. Qua Chuyên án đã bắt đối tượng Lê Trọng Phúc - sinh năm (SN) 1993 (thường trú tại thôn Hoàng Yên, xã IA Phìn, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) về hành vi mua bán người. Phúc đến tạm trú tại khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng, sau đó từng bước tiếp cận địa bàn, móc lối, tìm người để lừa bán sang Trung Quốc kiếm lời bất chính. Ngày 22/5, trong quá trình tuần tra kiểm soát địa bàn, Tổ công tác Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc gia Ma Lù Thàng phát hiện một nhóm người khi đang lội qua suối biên giới từ Trung Quốc về Việt Nam có nhiều dấu hiệu khả nghi, lực lượng biên phòng đã đưa nhóm người trên về Trạm Kiểm soát Cửa khẩu Ma Lù Thàng phối hợp với Đội đặc nhiệm phòng chống ma túy và tội phạm - Bộ Chỉ huy BĐBP Lai Châu tiến hành các biện pháp xác minh, điều tra. Tại cơ quan điều tra, với chứng cứ không thể chối cãi, đối tượng khai nhận, cách đây khoảng 5 ngày, đối tượng lừa dẫn 4 phụ nữ trên sang Trung Quốc làm thuê, rồi bán cho một người tên A Cháng (ở thị trấn Kim Bình, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc). Khi bị lực lượng chức năng Trung Quốc kiểm tra, Phúc chỉ đạo đưa các phụ nữ trên về Việt Nam để tạm lánh thì bị phát hiện, bắt giữ. Rất may mắn, 4 nạn nhân: Nguyễn Như Q., SN 1999, trú tại phường Thanh Trường, thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên; Lò Thị N., SN 1994, Quàng Thị B., SN 1998, cùng trú tại xã Na Sang, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên và Quàng Thị N., SN 2000, trú tại bản Púng Chắt, xã Mường Mươn, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên đã được giải cứu kịp thời khỏi tội phạm MNB. Nụ cười trên gương mặt các cô gái trẻ, giọt nước mắt hạnh phúc của các bậc sinh thành khi đón các con trở về… tất cả đã tiếp thêm sức mạnh để các chiến sỹ biên phòng Lai Châu nỗ lực lập thêm những chiến công mới, tiếp tục vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần đẩy lùi tội phạm MBN trên địa bàn.

Nỗ lực vì biên giới bình yên

Xác định phòng chống MBN là cuộc chiến cam go, lâu dài, do đó lực lượng BĐBP Lai Châu đã triển khai đồng bộ các giải pháp chủ động đấu tranh, trấn áp tội phạm MBN. Đặc biệt, làm tốt công nắm tình hình, phân tích, đánh giá một cách toàn diện về diễn biến tình hình hoạt động của tội phạm, nguyên nhân điều kiện phạm tội. Mở các đợt tấn công tội phạm, trong đó có tội phạm MBN để phục vụ công tác điều tra, khám phá cũng như phòng ngừa tội phạm MBN. Xác lập các chuyên án, xây dựng kế hoạch nghiệp vụ, đấu tranh với các đường dây MBN xuyên quốc gia thông qua việc xây dựng các mạng lưới, cơ sở bí mật, nằm vùng…

Bên cạnh đó, làm tốt công tác phối hợp trong trao đổi thông tin tình hình và trong đấu tranh các chuyên án, vụ án với các lực lực lượng có liên quan. Đặc biệt là liên ngành tố tụng tỉnh (Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án Nhân dân…) trong công tác điều tra, truy tố, xét xử lưu động các vụ án điểm nhằm giáo dục, răn đe tội phạm trên địa bàn biên giới; phối hợp chặt chẽ với lực lượng bảo vệ biên giới phía Trung Quốc, chủ động trao đổi thông tin, điều tra, xử lý tội phạm và giải cứu nạn nhân.

Cùng với triển khai các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng BĐBP Lai Châu chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao ý thức cảnh giác, khả năng tự phòng vệ và tham gia tố giác tội phạm cho người dân. Từ năm 2016 đến nay, thông qua các buổi họp dân, họp bản lượng lượng BĐBP đã tuyên truyền được 61 buổi với 461 lượt người nghe về Luật Phòng, chống MBN và các âm mưu, thủ đoạn hoạt động của loại tội phạm này. Ngoài ra, còn tuyên truyền đặc biệt được 121 lượt đối với các trường hợp thuộc diện nguy cơ cao dễ bị lừa gạt, mua bán; đăng bài phát thanh được 210 giờ (1 giờ một buổi) tại các cụm loa phát thanh của các xã biên giới vào các ngày lễ, hội, phiên chợ. Nhờ đó, những năm gần đây số nạn nhân bị lừa gạt mua bán ở khu vực biên giới giảm hẳn. Tính từ 2016 đến nay, phát hiện bắt giữ 14 vụ với 22 đối tượng, giải cứu 16 nạn nhân bị lừa gạt mua bán; hỗ trợ đưa nạn nhân vào các trung tâm dạy nghề, bảo trợ xã hội hoặc về đoàn tụ với gia đình.

Thượng tá Trần Nguyên Kỷ - Trưởng phòng Phòng chống ma túy và tội phạm cho biết thêm, đối tượng phạm tội MBN coi con người là dạng hàng hoá đặc biệt, dễ kiếm lời, thu hồi vốn nhanh, song khó phát hiện, khó điều tra, nhất là những đường dây hoạt động xuyên quốc gia. Vì vậy, trong quá trình đấu tranh với các chuyên án MBN, ngoài việc bám sát địa bàn, nắm chắc tâm lý đối tượng và thông thạo địa hình, lực lượng BĐBP luôn chú trọng, làm tốt công tác dân vận và dựa vào dân, biết rõ phong tục tập quán của từng dân tộc thiểu số, từ đó khai thác, mở rộng nguồn tin để phá án. Nỗ lực để đem lại sự bình yên của mảnh đất nơi biên cương Tổ quốc.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Lai Châu là tỉnh miền núi, địa bàn khu vực biên giới rộng, mật độ dân cư phân tán; địa hình hiểm trở, phức tạp, chủ yếu là núi cao, vực sâu. Khí hậu thời tiết khắc nghiệt… ảnh hưởng không nhỏ đến công tác tuần tra, kiểm soát, quản lý địa bàn, đối tượng và cơ động lực lượng. Bên cạnh đó, tội phạm MBN chủ yếu tồn tại dưới dạng ẩn, nên ngay từ khâu phát hiện, tố giác tội phạm đã rất nhiều khó khăn. Thời điểm xảy ra tội phạm đến khi nạn nhân trở về tố giác thường là vài tháng đến vài năm, việc thu thập chứng cứ chỉ dựa vào lời khai của người bị hại và lời khai nhận của đối tượng. Một số trường hợp, nạn nhân còn mặc cảm, ngại giao tiếp, không muốn khai báo hoặc tố giác tội phạm hay nạn nhân trở về không có giấy tờ, không ở lại địa phương… Vì vậy, việc tổ chức bắt giữ, xử lý thường kéo dài thời gian, tốn nhiều công sức và kinh phí. Do đó, trong thời gian tới, để giảm thiểu tác hại, hậu quả, hệ lụy của tội phạm MBN trên địa bàn biên giới, Thường vụ, Đảng ủy BĐBP tỉnh tiếp tục chỉ đạo các Đồn Biên phòng làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong Nhân dân, tập trung vào những địa bàn trọng điểm, vào nhóm đối tượng có nguy cơ cao dễ bị lừa gạt, mua bán. Đồng thời, phát động phong trào Toàn dân tích cực tham gia đấu tranh, tố giác tội phạm, không tiếp tay, bao che hoặc tham gia vào các đường dây tội phạm MBN. Tiếp tục làm tốt công tác phối hợp trong trao đổi thông tin và trong đấu tranh các chuyên án, vụ án với các lực lực lượng có liên quan. Đặc biệt là liên ngành tố tụng tỉnh (Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án…) trong công tác điều tra, truy tố, xét xử lưu động các vụ án điểm nhằm giáo dục, răn đe tội phạm trên địa bàn biên giới.

Phối hợp chặt chẽ với lực lượng bảo vệ biên giới phía Trung Quốc, chủ động trao đổi thông tin, điều tra, xử lý tội phạm và giải cứu và đưa nạn nhân bị mua bán trở về nhanh chóng, thuận lợi. Tiếp tục duy trì cơ chế tuần tra song phương, liên hợp, kiểm soát đường mòn qua lại biên giới; phối hợp làm tốt công tác quản lý an ninh trật tự, tạm trú tạm vắng để chủ động phát hiện các hoạt động của tội phạm MBN, kịp thời ngăn chặn, bắt giữ ngay từ biên giới. Nâng cấp cơ chế thiết lập thông tin qua đường dây nóng đối với Trạm kiểm soát Biên phòng Ma Lù Thàng, đảm bảo yêu cầu trao đổi và xử lý thông tin nhanh chóng, đáp ứng kịp thời công tác điều tra, bắt giữ đối tượng phạm tội.

Tiếp tục tham mưu cho cấp ủy chính quyền địa phương thực hiện các chương trình, dự án của Chính phủ về phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Làm giảm nguyên nhân, điều kiện nảy sinh tội phạm, đây là một trong những biện pháp phòng ngừa xã hội, tiến tới đẩy lùi hoạt động của tội phạm MBN... Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực của lực lượng chức năng, thì mỗi gia đình và cộng đồng xã hội cần nâng cao ý thức cảnh giác trước những cạm bẫy, dụ dỗ, thủ đoạn hoạt động của tội phạm MBN, tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra.