Những câu chuyện thật

Gần đây nhất có trường hợp bà Trần Thị Cậy - tổ dân phố số 1, phường Tân Phong (thành phố Lai Châu) có biểu hiện chóng mặt, buồn nôn sau khi ăn sầu riêng. Theo bà kể chúng tôi được biết, bà rất thích ăn sầu riêng nhưng chủ yếu được em chồng ở miền Nam gửi ra mới dám ăn, vì đường ruột của bà yếu dễ bị ngộ độc nếu sản phẩm không đảm bảo. Vào ngày 27/6 bà được con dâu mua cho quả sầu riêng và nói sản phẩm an toàn. Tuy nhiên, sau khi ăn được hơn 10 phút bà có biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm. Sau đó con dâu bà mới cho biết quả sầu riêng mua trên mạng facebook và được chủ tài khoản cam đoan là sản phẩm sạch. Biết mẹ chồng thích ăn sầu riêng nên mua về biếu bà. Cách đây hơn 1 năm bà cũng đã bị tương tự sau khi ăn sầu riêng của một người bạn cho và cũng được mua qua mạng xã hội facebook.

Thực phẩm được người bán cam kết là đảm bảo, sạch, an toàn nhưng không có gì kiểm chứng, bán tràn lan trên mạng xã hội. Chị Lê Thị Bảy - Tổ dân phố số 7, phường Quyết Tiến bức xúc nói: “Một hôm do đi làm về muộn, tôi đặt qua mạng facebook 1kg đùi gà đông lạnh. Sau 5 phút có người mang tới, tôi mang ra chế biến thì thấy đùi gà được gói trong túi bóng không có thông tin nhãn mác, hạn sử dụng và các thông tin khác, thịt thì nhão và bốc mùi hôi. Điều đáng nói tài khoản facebook đó vẫn lấy thương hiệu là “sản phẩm sạch, an toàn” mà bán những sản phẩm như thế này tôi thấy thật thất vọng. Bây giờ tôi không mua bất cứ sản phẩm nào từ tài khoản đó”.

Vì sự tiện ích rất nhiều người dân vẫn chọn hình thức mua bán thực phẩm qua mạng xã hội.

Hiện nay, xã hội càng phát triển, con người càng bận rộn với công việc không có thời gian chăm sóc gia đình, bản thân. Việc mua thực phẩm online là sự lựa chọn tối ưu, từ thực phẩm tươi sống đến thực phẩm đã được chế biến sẵn theo nhu cầu của người tiêu dùng. Thậm chí, việc giao dịch mua bán cũng được thông qua điện thoại. Nếu mang thực phẩm tới nhà mà không gặp người mua, người bán chỉ việc treo ở cửa, khách hàng sẽ chuyển khoản qua điện thoại. Tiện ích, tiết kiệm thời gian… nên được nhiều phụ nữ hiện đại lựa chọn trong thời gian gần đây.

Tuy nhiên vì sự tiện tích đó mà rất nhiều người đang mua thực phẩm trên mạng dễ dàng bỏ qua những vấn đề về an toàn vệ sinh thực phẩm. Khi mà hầu hết các cửa hàng đều là cơ sở tự phát, theo hộ gia đình, kinh doanh online không có giấy phép, cũng như các sản phẩm chế biến cũng không có giấy chứng nhận về an toàn thực phẩm. Khách hàng chỉ biết đến cửa hàng thông qua mạng xã hội, thực phẩm được chủ cửa hàng khẳng định chất lượng bằng miệng.

Chị Hoàng Thị Thanh - Trưởng Phòng Kinh tế thành phố Lai Châu nhận định: Việc kinh doanh theo hình thức trực tuyến (online) hiện khá tràn lan thông qua các trang mạng xã hội zalo, facebook, các trang rao vặt. Việc mua, bán thực phẩm online chủ yếu được thực hiện dựa trên niềm tin giữa người bán và người mua. Việc kiểm soát chất lượng đối với các loại thực phẩm được mua, bán online hết sức khó khăn. Mặt khác, việc kinh doanh thực phẩm bằng hình thức trực tuyến không có cửa hàng, địa chỉ cụ thể. Trong khi việc kiểm tra, xử lý phải có dấu hiệu, chứng cứ vi phạm cụ thể, nhưng có tới 90% giao dịch online thường không có hóa đơn, chứng từ, nên gần như không thể xử lý.

Cần nâng cao cảnh giác

Chỉ cần 1 thao tác đơn giản trên điện thoại hàng loạt mặt hàng thực phẩm sẽ hiển thị cho người tiêu dùng cùng với đầy đủ các chủng loại, mẫu mã. Hoặc lên trang cá nhân facebook của mình chỉ cần hỏi, chia sẻ thứ đang cần, hàng trăm người bán hàng online sẽ vào tư vấn, mời bạn mua thực phẩm với những lời giới thiệu, quảng bá hấp dẫn. Thậm chí những người chưa từng biết, chưa từng kết bạn chỉ cần có người giới thiệu là lại có thêm khách hàng tiềm năng. Hầu hết người mua hàng chỉ dựa trên niềm tin, lời quảng cáo của người bán. Có người bảo thử mua một lần nếu ngon, đảm bảo thì sẽ mua tiếp. Các thực phẩm bán online đủ các chủng loại, đủ các lứa tuổi khác nhau.

Ngoài ra, tình trạng người bán cũng chỉ là mắt xích trung gian, nhập hàng từ các chợ đầu mối hoặc từ các cửa hàng thực phẩm khác. Sau đó bóc nhãn mác và nhận tự làm để lấy lòng tin của người mua... cũng đang diễn ra khá phổ biến. Chính vì thế, nhiều câu chuyện “bóc phốt”, chỉ trích nhau trên mạng xã hội gây nhiều tranh luận về vấn đề này. Vì không thể ai kiểm tra, chứng nhận được việc người bán đã thực hiện sản xuất sản phẩm làm thế nào? Vì tất cả đều được bán qua hình thức online.

Phải thừa nhận rằng, mua thực phẩm trên mạng cũng có những ưu điểm như không mất nhiều thời gian, không mất công chế biến, chỉ cần một cuộc điện thoại hay tin nhắn là được phục vụ tận nơi. Tuy nhiên, không phải lúc nào hàng bán cũng đúng như quảng cáo. Thực tế nhiều người bán hàng online sẽ tải những hình ảnh hấp dẫn, đẹp mang lên trang cá nhân để quảng cáo sản phẩm của mình nhưng khi người mua nhận được sản phẩm khác xa hoàn thành với hình ảnh họ đã thấy. “Treo đầu dê, bán thịt chó” phản ảnh đúng thực trạng của việc bán hàng online hiện nay. Chị Nguyễn Thị Đoan - Tổ dân phố số 7, phường Đoàn Kết tâm sự: “Nhiều khi ngồi buồn lướt faceboook nhìn những món ăn hấp dẫn và kích thích thị giác, tôi có đặt mua một số sản phẩm như bánh kẹo, hoa quả, thực phẩm chín… Tuy nhiên, người bán hàng đăng sản phẩm là hình ảnh khác còn người mua nhận về lại là một sản phẩm khác hoàn toàn. Khi tôi phản ánh với người bán thì chỉ nhận được câu phản hồi là hình ảnh ở mạng thôi chị ạ!”.

Chị Hoàng Thị Thanh khuyến cáo thêm: Người tiêu dùng nên cẩn trọng trong lựa chọn thực phẩm qua hình thức bán hàng online. Chỉ nên mua hàng tại những website đã đăng ký; tuyệt đối không nên mua thực phẩm ở những trang không có thông tin người bán và không có địa chỉ rõ ràng. Bên cạnh đó, người mua hàng cần lưu ý, các mặt hàng thực phẩm được bán trực tuyến có thể là nguồn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc. Chưa kể, nguồn nguyên liệu đầu vào nếu không được kiểm soát nghiêm ngặt thì cũng khó có thể nói về sự bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh đó, cũng có rất nhiều chủ cửa hàng bán hàng trực tuyến mang cả tâm huyết, uy tín và trách nhiệm của bản thân để mang đến cho người mua những thực phẩm sạch, an toàn và đảm bảo. Chính vì vậy, người tiêu dùng nên thận trọng trong việc lựa chọn mua thực phẩm online, học cách chọn những sản phẩm có nhãn mác đầy đủ được sản xuất ở những cơ sở có uy tín mới bảo đảm an toàn thực phẩm.