Gần đây, nhiều vụ du học sinh bị tấn công ở nước ngoài như Nga, Mỹ, Australia... đã dấy lên sự quan ngại cho học sinh, sinh viên Việt Nam ở nước ngoài và phụ huynh ở Việt Nam.

Người dân lên án và chính phủ các nước liên quan cũng đã ra tay tìm và trừng phạt loại tội phạm đó. Nhưng không mấy người công khai nói lên nguyên nhân sâu xa của vấn đề này và tìm cách khắc phục.

Tôi sống ở bắc Mỹ và nhận thấy một trong nhiều các nguyên nhân dẫn đến việc tấn công du học sinh, trong đó có học sinh Việt Nam, là thái độ của một số du học sinh đã châm lửa cho thành phần quá khích.

Rất nhiều lần, tôi đã chứng kiến và cảm thấy ái ngại vì hành vi của du học sinh, nhất là các em nam. Ở xứ sở tôi đang sống người ta rất lịch sự, tôn trọng nhau, tôn trọng người già, trẻ em, và phụ nữ. Ở nơi công cộng người ta rất trật tự, tự giác chấp hành luật pháp, nhường nhịn nhau theo thứ tự ưu tiên xã hội. Vậy mà, không ít lúc tôi thấy du học sinh không thèm xếp hàng ở trạm giao thông công cộng. Có em vì sợ trễ giờ hay sao mà chạy ào vào đứng ngay đầu hàng người đang xếp, trước bao nhiêu cặp mắt ngơ ngác của người khác. Nhiều khi trên xe buýt tôi thấy du học sinh châu Á ngồi ngay trên các ghế ưu tiên cho người già và trẻ em và thản nhiên ngồi đó khi mà những người già và phụ nữ thì đứng.

Khi các em đi thành nhóm thì các em nói chuyện lớn tiếng, cười nói ồn ào, mặc những người khác rất im lặng và trật tự. Cách ăn mặc và đầu tóc của nhiều em lại rất dị hợm, làm nhiều người nhìn với ánh mắt không thiện cảm. Tôi từng gặp nhiều lần du học sinh lên xe buýt mà không mua vé, tay cầm một cái vé cũ, úp úp mở mở, để đánh lừa tài xế (làm như thể là người đi vé tháng) tranh thủ chạy ào lên xe khi hành khách đang vào xe, và tài xế đã phải lôi em đó tống cổ ra ngoài. Tôi thật thấy xấu hổ vì hầu hết các em đó nhìn ngoại hình là đoán được người Việt hoặc người Hoa.

Nhiều du học sinh nữ sang đây không phải vì mục tiêu chính là đi học, các em hay lui tới những nơi tụ tập, cố tìm cách làm quen, mồi chài con trai ở đây để ở lại theo diện kết hôn.

Những hình ảnh và hành vi như vậy đã gây ác cảm cho nhiều người, đặc biệt là các thanh niên quá khích. Do đó, những vụ tấn công du học sinh châu Á có phần xuất phát từ hành vi của chính du học sinh. Rất tiếc là trong nhiều cuộc tấn công, nạn nhân là các em ngoan hiền, không phải là du học sinh xấu, vì bọn tấn công cứ nhắm vào học sinh châu Á, không cần biết người tốt kẻ xấu là ai.

Việc du học hiện nay là chính đáng nếu như bản thân học sinh và gia đình có động cơ đi học nước ngoài để được giáo dục cái hay, cái hiện đại mà trong nước chưa đáp ứng được. Ngược lại, nhiều người đua đòi, đi du học để khoe khoang, hoặc bố mẹ kiếm nhiều tiền quá làm con cái hư hỏng nên tống khứ ra nước ngoài, hoặc đi tìm cơ hội định cư... thì việc đó có thể gây hại cho người khác, đặc biệt là những du học sinh đứng đắn.