Có mặt tại bản Pú Đao những ngày đầu tháng 10 này, chúng tôi cảm nhận rõ sự nhọc nhằn của dân bản trong việc tìm nguồn nước phục vụ sinh hoạt. Khi thiếu nước, cả bản phải trông chờ vào một giếng nước dùng chung nằm ở khu vực trung tâm bản. Đây là nguồn nước chính phục vụ hàng trăm hộ, từ ăn uống, nấu nướng đến tắm giặt, vệ sinh và chăm sóc vật nuôi. Tuy nhiên, do giếng được đào trên núi, có địa hình cao và điều kiện địa chất không thuận lợi, trữ lượng nước không nhiều, khả năng bổ sung nước cũng chậm. Vào những thời điểm nắng nóng kéo dài, mực nước trong giếng giảm nhanh.
Mỗi lần bơm nước lên bể chứa để chuyển về bản, người dân phải chờ khá lâu. Hệ thống bơm và đường ống dẫn nước còn hạn chế, chắp vá... trong khi nhu cầu sử dụng của nhân dân ngày càng tăng. Có thời điểm, các hộ phải xếp hàng chờ chia nhau từng can nước. Những gia đình ở xa khu vực trung tâm bản gặp nhiều khó khăn hơn. Người già, phụ nữ và trẻ em thường phải tham gia việc lấy nước, ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt và công việc hằng ngày.
Ông Lý A Chò - Trưởng bản Pú Đao cho biết: “Mùa khô, bà con chủ yếu sử dụng giếng nước chung của bản. Các hộ phải sử dụng rất tiết kiệm, ưu tiên nước cho ăn uống; nhiều gia đình phải tích trữ từng can, từng thùng để dùng dần. Mong muốn lớn nhất của dân bản là được Nhà nước quan tâm đầu tư công trình cấp nước ổn định, lâu dài để yên tâm sinh hoạt và sản xuất”.
Vì nguồn nước hạn chế, nhiều gia đình phải ưu tiên nước cho việc ăn, uống và chăm sóc trẻ nhỏ; các nhu cầu khác như: tắm giặt, vệ sinh nhà cửa phải tiết giảm hoặc thực hiện cách ngày. Vào mùa mưa, phải tranh thủ hứng nước từ mái nhà vào thùng, can để dự trữ, sử dụng dần. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, bởi lượng nước thu được phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết và diện tích mái nhà của từng hộ. Những trận mưa nhỏ không đủ để tích trữ, còn mưa lớn lại dễ cuốn theo bụi bẩn, lá cây, đất cát và các tạp chất trên mái xuống dụng cụ chứa nước, nên rất dễ ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Lê Lợi tiếp nhận hệ thống hạ tầng cấp nước sinh hoạt đã được đầu tư từ nhiều năm trước. Qua thời gian khai thác, một số bể chứa, tuyến đường ống và hạng mục cấp nước đã xuống cấp, khả năng thu, dẫn và tích trữ nước không còn đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt ngày càng lớn của người dân.
Ông Lý Văn Thái - Phó Chủ tịch UBND xã Lê Lợi cho biết: “Vừa qua xã tổ chức rà soát lại hệ thống công trình cấp nước sinh hoạt trên địa bàn, trong đó có bản Pú Đao. Qua kiểm tra cho thấy một số công trình, đường ống và bể chứa đã được đầu tư từ nhiều năm trước, đến nay một số hạng mục xuống cấp. Xã đã chỉ đạo kiểm tra, sửa chữa những vị trí hư hỏng, rà soát các nguồn nước có khả năng khai thác và triển khai các giải pháp hỗ trợ để giảm bớt khó khăn cho người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục khảo sát, xây dựng phương án và đề xuất cấp có thẩm quyền quan tâm bố trí nguồn lực, từng bước đầu tư bảo đảm nước sinh hoạt ổn định cho bà con”.
Nước sinh hoạt là nhu cầu thiết yếu, nhưng với dân bản Pú Đao, để có được nguồn nước ổn định vẫn là hành trình không ít gian nan. Những giải pháp sửa chữa đường ống, tận dụng nguồn nước tại chỗ hay tích trữ nước mưa có thể giúp giảm bớt khó khăn trước mắt, song chưa thể giải quyết căn cơ tình trạng thiếu nước kéo dài. Pú Đao cần một phương án cấp nước phù hợp với điều kiện địa hình, quy mô dân cư và khả năng duy trì nguồn nước lâu dài. Khi những dòng nước ổn định được đưa về từng khu dân cư, không chỉ nỗi lo sinh hoạt của bà con được giải quyết mà đó còn là điều kiện quan trọng để người dân yên tâm bám bản, phát triển sản xuất và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.