Triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI), Lai Châu đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết, đề án về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch; công tác tư tưởng; xây dựng nông thôn mới, đô thị văn mình... đảm bảo phù hợp với thực tiễn địa phương và đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn.

Đồng thời, nhằm đưa nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, UBND tỉnh chỉ đạo các cấp, ngành tham mưu thực hiện theo từng năm, từng giai đoạn cụ thể với nhiều giải pháp và các chỉ tiêu chủ yếu như: số hộ được công nhận gia đình văn hóa, số bản/khu phố đạt tiêu chuẩn văn hóa, số đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên; số quy ước, hương ước được xây dựng và áp dụng thực hiện ở địa bàn dân cư; tổ chức các liên hoan, hội thi, hội diễn, cũng như các giải thi đấu thể thao...

“Để môi trường văn hóa thực sự lành mạnh, phong phú, ngoài đa dạng các hình thức tuyên truyền, quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới thì các lễ hội truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp của từng dòng họ, tộc người được chú trọng bảo tồn thông qua từng chương trình, dự án cụ thể. Việc bảo tồn không chỉ được thực hiện qua sưu tầm, thu âm, băng, đĩa hình, sách... mà còn được "bảo tồn sống", tức là phục dựng nguyên gốc phong tục, tập quán, lễ hội đó ngay tại mỗi bản, cộng đồng dân cư” - bà Tẩn Thị Quế, Phó Giám đốc phụ trách Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ.

Bên cạnh đó, mỗi huyện, thành phố có những cách làm riêng, hiệu quả. Tiêu biểu như: huyện Tân Uyên xây dựng, phát triển văn hóa, con người đi đôi xây dựng nông thôn mới, với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; thành phố Lai Châu đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh đô thị; huyện biên giới Mường Tè lựa chọn việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với giữ vững biên cương...

Phó Chủ tịch UBND huyện Phong Thổ Mai Thị Hồng Sim chia sẻ: “Xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh đã thực sự trở thành phong trào thi đua rộng lớn thu hút mọi tầng lớp Nhân dân và đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện cùng tham gia. Trong đó, các cơ quan, đơn vị doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc nếp sống văn hoá nơi công sở; các đơn vị thuộc lực lượng công an xây dựng nếp sống văn hoá vì Nhân dân phục vụ; các đồn, trạm biên phòng gắn xây dựng nếp sống văn hoá với xây dựng điểm sáng văn hoá nơi biên giới. Tại các trường học, môi trường văn hoá lành mạnh được thể hiện rõ nét qua Cuộc vận động Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, phong cách giao tiếp ứng xử giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau”.

Nghệ nhân Hù Cố Xuân cùng bà con xã Kan Hồ (huyện Mường Tè) nỗ lực bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Si La.

Bà Hù Cố Xuân - Nghệ nhân dân gian dân tộc Si La (xã Can Hồ, huyện Mường Tè) cho biết: “Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đời sống của người Si La ngày càng no ấm; các tệ nạn xã hội, hủ tục trong đám cưới, đám tang được loại bỏ. Các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp được quan tâm bảo tồn phát huy như: Lễ hội Mừng cơm mới, những làn điệu dân ca, dân vũ thường xuyên được chúng tôi tổ chức tập luyện, truyền dạy lại cho thế hệ trẻ và biểu diễn trong các dịp lễ tết, ngày hội của bản”.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 82,5% hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa; 78,2% bản, khu phố, 95,3% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt danh hiệu văn hóa; 149.263 gia đình đạt danh hiệu “Gia đình học tập”, 21.750 dòng họ được bầu chọn “Dòng họ học tập”, 3.303 thôn, bản đạt “Cộng đồng học tập”. Tiêu biểu phải kể đến dòng họ Vương (phường Đoàn Kết, thành phố Lai Châu); dòng họ Tống ở xã Mường Tè (huyện Mường Tè); dòng họ Mùa ở thị trấn Sìn Hồ (huyện Sìn Hồ)... Các gia đình thuộc những dòng họ này luôn thi đua, nỗ lực phấn đấu trong học tập, công tác, lao động sản xuất và có những đóng góp tích cực trong công tác khuyến học, khuyến tài ở địa phương.

Bên cạnh đó, nhiều lễ hội truyền thống của các dân tộc được khôi phục, gìn giữ và tổ chức hàng năm để cầu cho mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt, vạn vật sinh sôi, người người mạnh khỏe. Thông qua lễ hội, người dân được thoả mãn nhu cầu tâm linh tín ngưỡng, đồng thời tạo nên chất keo gắn kết cộng đồng thông qua từng trò chơi dân gian, những bài hát, điệu múa cũng như những môn thể thao truyền thống của mỗi tộc người. Điều đặc biệt hơn cả là từ việc xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, nhiều bản của đồng bào các dân tộc đã thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm bản sắc văn hoá (trang phục truyền thống, những nếp nhà sàn, cách xe lanh dệt vải; thưởng thức ẩm thực truyền thống: xôi nếp nương, cá bống vùi tro, thịt hun khói, rượu thóc...).

Nhờ thực hiện tốt việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, toàn tỉnh đã thành lập được 11 điểm du lịch cộng đồng với 30 hộ kinh doanh dịch vụ homestay. Tiêu biểu như: bản San Thàng 1 (dân tộc Giáy ở xã San Thàng, thành phố Lai Châu); điểm du lịch Đồi thông của người Mông xã Tả Lèng; bản người Dao ở Sì Thâu Chải (xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường); bản người Thái (Vàng Pheo, xã Mường So); bản người Mông ở Sin Súi Hồ (xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ)... Tính từ năm 2017 - 2019, tổng lượng khách đến Lai Châu đạt 350 nghìn lượt, doanh thu đạt trên 450 tỷ đồng.

Mỗi gia đình, mỗi bản, thậm chí là mỗi cơ quan, đơn vị đều có những cách làm mới, sáng tạo phù hợp với điều kiện thực tiễn. Nhưng tựu chung lại, chính những cách làm thiết thực, cụ thể ấy đã góp phần xóa đói giảm nghèo và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh giàu bản sắc cho Lai Châu hôm nay.

Phát huy những kết quả đạt được, thời gian tới, Lai Châu sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển văn hóa gắn với phát triển du lịch, đồng thời, tạo động lực đột phá để phát triển kinh tế, vững bước hội nhập.