<> Khai mạc Lễ hội ném còn 3 nước Việt - Lào - Trung lần thứ VI năm 2019

Đảm bảo Lễ cúng còn tổ chức trang trọng, ý nghĩa, Ban Tổ chức Lễ hội huyện Mường Tè đã giao Đảng ủy, UBND thị trấn phụ trách công tác chuẩn bị, tổ chức. Theo đó, cấp ủy, chính quyền xây dựng kế hoạch, giao cho các tổ chức đoàn thể, khu phố tuyên truyền, vận động, hướng dẫn hộ gia đình trang hoàng nhà ở, treo cờ Tổ quốc, cờ đuôi nheo dọc các tuyến đường trục chính, nội tổ dân phố.

Chị Tống Thị Liệp - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thị trấn chia sẻ: Ném còn là môn thể thao truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, thường tổ chức trong các dịp lễ, tết, hội thi thể thao. Tuy nhiên, phần lễ tổ chức đơn giản, chỉ tập trung vào phần hội. Nhận thấy Lễ hội là dịp quảng bá, giới thiệu nét văn hóa độc đáo của dân tộc Thái ở Mường Tè nói riêng, Lai Châu nói chung, tổ chức Hội vào cuộc chỉ đạo hội viên góp sức thực hiện phần việc được giao: vệ sinh môi trường, trang trí không gian sống, các tuyến đường và làm quả còn, chuẩn bị lễ vật cho lễ cúng.

Quang cảnh buổi lễ.

Đúng với ý nghĩa của Lễ hội ném còn, Ban Tổ chức lựa chọn tổ chức Lễ cúng còn để khai hội với những nghi lễ mang đậm bản sắc của đồng bào dân tộc Thái, đại diện cho các dân tộc cư trú tại các huyện có chung đường biên giới của 3 nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc. Ông Tống Văn Sơ (người có uy tín của thị trấn được chọn thực hiện nghi lễ cúng còn) cho biết: Ném còn là trò chơi dân gian gắn bó với văn hóa của dân tộc Thái từ bao đời. Người Thái thường tổ chức ném còn vào các dịp lễ, tết và ngày hội lớn. Lễ cúng còn để xin thần còn và những vị thần dựng bản, dựng mường cho phép con cháu tổ chức Lễ hội và phù hộ cho con cháu, dân bản sức khỏe, mọi sự hanh thông.

Có 2 loại còn là còn dây và còn đuôi gà. Còn dây chơi theo hình thức bên này tung bên kia bắt (tổ chức tại lễ hội, ngày tết); còn đuôi gà thì bên này đánh, bên kia đánh lại. Tết nào cũng chơi, nhà nào cũng phải có còn. Trước đây, gần ngày tết là các cô gái Thái tập trung làm còn dây và còn lông gà, sau đó mang ra sân giữa bản, 1 bên nam và 1 bên nữa ném với nhau. Trước khi ném, tuỳ từng địa phương, có nơi mổ gà, có nơi mổ lợn làm lễ.

Lễ vật gồm: lợn, gà, sôi ngũ sắc, hoa quả, rượu nếp, quả còn… Thầy cúng sẽ mời các vị thần về chứng giám lòng thành, phù hộ bản mường, nhà nhà yên vui, no ấm, hạnh phúc, người già vui khoẻ, người trẻ rộn ràng. Còn dây xanh dây đỏ vắt qua bản mường lung linh, dây còn quấn quýt tươi thắm bản mường, còn xấu trôi theo dòng nước, còn tốt giữ lại vui tươi. Kết thúc nghi lễ cúng còn là buộc chỉ cổ tay cho các đại biểu với ý nghĩa cầu mong bình an, may mắn cho mọi người, đồng thời khai hội.

Sau khi chứng kiến nghi lễ cúng còn, trong câu chuyện với chúng tôi, anh Nguyễn Quý Chung (Hà Nội) nói: Qua các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội, tôi nắm được lịch tổ chức Lễ hội ném còn 3 nước Việt – Lào – Trung tại huyện Mường Tè. Vốn đam mê du lịch, thích khám phá những miền đất mới và nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên mọi miền Tổ quốc, tôi quyết định sắp xếp công việc và lên đường. Mặc dù giao thông còn chút khó khăn nhưng tình cảm mến khách, sự đổi thay của vùng đất biên cương cũng như công tác chuẩn bị, tổ chức Lễ hội của huyện Mường Tè để lại ấn tượng sâu sắc trong tôi. Đặc biệt, tận mắt chứng kiến các bước thực hiện nghi lễ cúng còn mang đậm tính nhân văn, bản sắc văn hóa dân tộc Thái  không chỉ tôi mà chắc chắn du khách có mặt tại đây cũng đều có chung cảm nhận đồng bào vẫn luôn gìn giữ đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam: “Uống nước nhớ nguồn”, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Còn với ông Khăm Phăn Bụt Thạ Chít – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Thể thao tỉnh Phông Sa Lỳ (Lào) thì ở đất nước tôi cũng có nghi lễ buộc chỉ cổ tay cầu bình an, may mắn. Khi sang huyện Mường Tè tham dự Lễ hội ném còn chứng kiến Lễ cúng còn cũng như nghi thức buộc chỉ cổ tay tôi cảm thật ý nghĩa và ấm áp, xúc động bởi tương đồng văn hóa với dân tộc Lào chúng tôi.

Nghi thức buộc chỉ cổ tay cho đại biểu.

Lễ cúng còn kết thúc khi thầy cúng tung quả còn may mắn và hô to: Mà Khửn (tiếng Thái là phát triển), những người tham dự buổi lễ cùng nắm chặt tay vui điệu xòe đoàn kết trong tiếng trống, tiếng chiêng và tiếng đàn tính tẩu say đắm lòng người. Khép lại nghi lễ truyền thống và bước vào khai hội với nhiều hoạt động thi đấu, giao lưu thể thao sôi nổi. Chắc chắn với sự chuẩn bị chu đáo của Ban Tổ chức, nỗ lực thi đấu của vận động viên và sự thân tình, mến khách của đồng bào các dân tộc địa phương, du khách thực sự được trải nghiệm nhiều điều mới mẻ khi đến với Mường Tè.