Thể chế hóa chủ trương và xây dựng môi trường văn hóa
Ngay sau khi Trung ương ban hành các định hướng lớn về văn hóa, Tỉnh ủy đã ban hành Chương trình hành động số 19, xác định rõ nhiệm vụ xây dựng văn hóa, con người Lai Châu gắn với nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, xã hội đến không gian số. Mục tiêu đến năm 2030, Lai Châu trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Thời gian qua, tỉnh triển khai nhiều giải pháp xây dựng, phát triển văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.

Ông Lưu Hồng Phương - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Sở chủ động tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa tỉnh triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm phù hợp với thực tiễn của tỉnh. Chúng tôi tập trung thực hiện 6 giải pháp cốt lõi: thứ nhất là đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt sâu rộng Nghị quyết 80-NQ/TW và chương trình hành động của tỉnh. Thứ hai là, tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm khơi thông các nguồn lực phát triển văn hóa. Thứ ba, chú trọng xây dựng con người Lai Châu phát triển toàn diện, tạo lập môi trường văn hóa nhân văn, văn minh. Thứ tư, bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch. Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Thứ sáu là thúc đẩy công nghiệp văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời, chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa.
Từ những định hướng đó, HĐND và UBND tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, đề án thiết thực để thể chế hóa đồng bộ. Tiêu biểu như: Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐND quy định nội dung và mức chi hoạt động văn hóa, nghệ thuật; Nghị quyết số 04/NQ-HĐND về phân bổ nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2030; Đề án Phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035.

Giữ gìn văn hóa truyền thống đang được các trường học trong tỉnh chú trọng, quan tâm.

Song song với đó, tỉnh triển khai hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh. Đến nay, toàn tỉnh xác định rõ hơn 50 hủ tục; đồng thời, đưa 100% các hủ tục này vào hương ước, quy ước của các thôn, bản, tổ dân phố. Nhờ vậy, đã có hơn 52% số hủ tục được xóa bỏ, tạo chuyển biến tích cực trong việc cưới, việc tang và sinh hoạt cộng đồng.
Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tiếp tục được củng cố. Hiện, toàn tỉnh duy trì hơn 1.000 nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố, khu thể thao. Các chương trình biểu diễn nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị và nhân dân vùng cao được tổ chức thường xuyên. Công tác giáo dục, bảo tồn văn hóa dân tộc trong trường học được chú trọng với 45 câu lạc bộ bảo tồn văn hóa dân tộc, góp phần bồi đắp tình yêu và ý thức gìn giữ di sản trong thế hệ trẻ.

Lan tỏa giá trị di sản và phát triển du lịch
Chị Lù Thị Khén, dân tộc Giáy ở tổ dân phố Nậm Loỏng (phường Đoàn Kết) chia sẻ: Tự hào về bản sắc truyền thống nên tôi tích cực vận động chị em tham gia đội văn nghệ, câu lạc bộ bảo tồn hát dân ca dân tộc Giáy và đi giao lưu, biểu diễn tại các lễ hội, chương trình văn nghệ trong và ngoài tỉnh. Qua đó, góp phần gìn giữ, lan tỏa nét đẹp văn hóa của dân tộc Giáy.
Tinh thần tự nguyện, tự giác ấy đã tạo nên sức sống mãnh liệt cho văn hóa truyền thống. Hơn 30 lễ hội lớn nhỏ từ cấp tỉnh đến cấp xã được duy trì tổ chức thường xuyên.
Xác định văn hóa là nguồn lực quan trọng của phát triển, Lai Châu quan tâm gắn bảo tồn di sản với du lịch. Tập trung xây dựng các sản phẩm đặc thù như: du lịch cộng đồng, sinh thái nghỉ dưỡng, mạo hiểm, trải nghiệm, gắn với bản sắc văn hóa các dân tộc và cảnh quan thiên nhiên. Tỉnh còn tăng cường thu hút đầu tư, hoàn thiện quy hoạch các khu du lịch trọng điểm; đẩy mạnh quảng bá văn hóa, con người, thiên nhiên Lai Châu trên nền tảng số và tăng cường liên kết với các tỉnh Tây Bắc.
Với những nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, đến nay, việc thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW đã đạt nhiều kết quả. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ước đón hơn 1,2 triệu lượt khách du lịch, tổng doanh thu trên 1 tỷ đồng; giá trị bản sắc văn hoá của đồng bào 20 dân tộc trên địa bàn được gìn giữ và lan toả; những nếp sống mới văn minh được hình thành trong cộng đồng dân cư.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, tạo động lực đưa Lai Châu phát triển.