6 tháng đầu năm nay, toàn tỉnh có 1.757 người tham gia BHXH tự nguyện (tăng 1.298 người so với cùng kỳ năm 2018), đạt 89% kế hoạch BHXH Việt Nam giao. Đây là kết quả của sự quyết liệt triển khai nhiều giải pháp của ngành BHXH tỉnh cùng với nỗ lực, cố gắng của cán bộ làm công tác khai thác của các đơn vị.

Trao đổi với anh Vũ Quang Long - Trưởng Phòng Khai thác và Thu nợ chúng tôi được biết, ngay từ đầu năm, Phòng tham mưu Ban Giám đốc ban hành công văn về việc phối hợp tổ chức Hội nghị tuyên truyền với Bưu điện tỉnh để phát triển người tham gia BHXH tự nguyện. Theo đó, đã tổ chức 45 Hội nghị tuyên truyền BHXH tự nguyện và phát triển được 484 người tham gia ngay tại Hội nghị. Phối hợp với Phòng Tổ chức cán bộ tham mưu phát động phong trào thi đua phát triển đổi tượng tham gia BHXH tự nguyện. Đối với 27 đại lý thu, 84 điểm thu và 105 nhân viên đại lý thu gồm UBND xã, tổ chức kinh tế (bưu điện), đơn vị sự nghiệp (trạm y tế), tổ chức chính trị - xã hội (Hội Nông dân, Phụ nữ), BHXH các huyện, thành phố chủ động truyền đạt kỹ năng tuyên truyền, củng cố kiến thức nghiệp vụ về chế độ, chính sách BHXH tự nguyện; kịp thời ghi nhận, giải đáp vướng mắc liên quan đến loại hình bảo hiểm này.

Các đơn vị đều lựa chọn tổ chức Hội nghị tuyên truyền tại những địa điểm tập trung đông dân cư, trình độ dân trí cao như: thị trấn, xã gần trung tâm huyện. Đối với những xã vùng sâu, vùng xa, lồng ghép tuyên truyền thông qua cán bộ thực hiện rà soát cấp thẻ BHYT theo phương châm “đi từng ngõ, gõ cửa từng nhà”. Ngay tại trụ sở BHXH các huyện, thành phố, đội ngũ cán bộ chuyên môn chủ động tư vấn, giải thích, hướng dẫn những trường hợp đến làm thủ tục thanh toán BHXH 1 lần tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Đa dạng hình thức, phương thức nhận hồ sơ, trả kết quả, thu tiền, chuyển tiền đóng vào quỹ và tạo điều kiện thuận lợi nhất đối với người tham gia BHXH tự nguyện.

Cán bộ BHXH huyện Tân Uyên tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện tới Nhân dân thị trấn Tân Uyên.

Với các lợi ích thiết thực và tính ưu việt như: nhà nước hỗ trợ tiền đóng BHXH tính theo tỷ lệ % trên mức đóng BHXH hàng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn với các mức cụ thể tuỳ thuộc vào đối tượng tham gia (nếu người lao động thuộc hộ nghèo được hỗ trợ 30%, cận nghèo 25%, đối tượng khác 10%). Thời gian tham gia BHXH tự nguyện được cộng dồn với thời gian tham gia BHXH bắt buộc để tính hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Khi người lao động nam đủ 60 tuổi, lao động nữ đủ 55 tuổi và có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên thì được hưởng lương hưu hàng tháng. Trường hợp không đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu thì được hưởng trợ cấp BHXH 1 lần.

Ngoài ra, khi người lao động được hưởng lương hưu sẽ được cấp thẻ bảo hiểm y tế. Người đang tham gia BHXH tự nguyện hoặc đang hưởng lương hưu khi chết thân nhân của họ được hưởng chế độ tử tuất (trợ cấp mai táng phí, trợ cấp tuất 1 lần)... Đó là lí do đến làm thủ tục thanh toán BHXH một lần (sau hơn 9 năm công tác và xin nghỉ do bị bệnh), anh Nguyễn Văn Tình (khu 32, thị trấn huyện Tân Uyên) quyết định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện với mức đóng 1 triệu đồng/tháng bắt đầu từ tháng 7/2019.

Trao đổi với chúng tôi, anh Tình cho biết: Trong quá trình công tác, tôi bị bệnh liên quan đến gan, sức khỏe giảm sút nên xin cơ quan cho nghỉ việc. Dự định ban đầu là sử dụng số tiền thanh toán BHXH một lần đầu tư một sản phẩm bảo hiểm thương mại. Sau khi tìm hiểu và nghe cán bộ BHXH huyện tư vấn, tôi nhận thấy mức đóng và quy định thời gian đóng phù hợp với khả năng hiện nay, tôi chuyển sang đóng BHXH tự nguyện để khi về già không phải lo tài chính.

Thực tế hiện nay, so với lực lượng lao động của tỉnh lên tới 274.610 người thì con số 1.757 người tham gia BHXH tự nguyện là rất khiêm tốn. Đâu là khó khăn, rào cản để BHXH tự nguyện đến gần hơn, được người lao động đón nhận là vấn đề được các đại biểu tham dự Hội nghị triển khai nhiệm vụ công tác 6 tháng cuối năm được BHXH tỉnh tổ chức ngày 11 - 12/7 vừa qua đặc biệt quan tâm. Các đại biểu đều cho rằng, công tác khai thác BHXH tự nguyện rất khó khăn, mặc dù các đơn vị đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, đa dạng hình thức tuyên truyền, vận động.

Nguyên nhân chủ yếu vẫn là đặc điểm riêng của nhóm đối tượng thuộc khu vực phi tài chính (hưởng lương, thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau, không ổn định, không cố định về thời gian, không gian; hiểu biết về chính sách bảo hiểm của người lao động chưa đầy đủ, chủ yếu quan tâm đến vấn đề tiền lương, thu nhập hằng tháng và lợi ích trước mắt mà chưa chú ý phòng xa cho bản thân về sau khi hết tuổi lao động). Bên cạnh đó, chế độ đãi ngộ, chăm sóc, quan tâm đến đối tượng tham gia BHXH tự nguyện chưa được quan tâm, chú trọng, trong khi bảo hiểm thương mại có đào tạo đội ngũ khai thác bảo hiểm chuyên nghiệp; nhiều chính sách tăng, mở rộng quyền lợi, đặc biệt là chế độ đãi ngộ, chăm sóc khách hàng trong suốt thời gian tham gia đóng các gói bảo hiểm.

Nâng cao hiệu quả khai thác BHXH tự nguyện, đại diện lãnh đạo BHXH các huyện, thành phố chia sẻ những giải pháp đơn vị đã và đang triển khai có hiệu quả. Ví dụ như BHXH huyện Than Uyên quan tâm tổ chức song song Hội nghị tuyên truyền tại xã và đến từng hộ gia đình tuyên truyền. Thông qua các Hội nghị thu hút đông đảo người dân tham gia, qua đó cơ bản nắm được những lợi ích của BHXH tự nguyện, nêu vướng mắc, băn khoăn để được giải đáp ngay. Sau đó, cán bộ BHXH trực tiếp đến các gia đình phân tích cụ thể và động viên các gia đình tham gia. Thường nguồn khách hàng tại các xã, phường, thị trấn rất nhiều, có thể gia đình có vợ hoặc chồng tham gia công tác xã hội nên có nguồn thu nhập ổn định sẽ dễ dàng tham gia cho người thân. Bởi vậy, 6 tháng đầu năm, BHXH huyện Than Uyên khai thác được 142 người tham gia BHXH tự nguyện.

Còn với BHXH thành phố Lai Châu, ngoài phát huy vai trò của các đại lý, điểm thu đã chú trọng tổ chức Hội nghị tuyên truyền, khai thác tối đa khách hàng tiềm năng là lực lượng đoàn viên, thanh niên và trực tiếp đối với trường hợp người lao động đến đề nghị thanh toán BHXH 1 lần tại trụ sở của đơn vị. Việc tổ chức Hội nghị đối với BHXH huyện Sìn Hồ hiệu quả chưa được như mong muốn nên đơn vị hiện đang tích cực triển khai khai thác cá nhân. Đây cũng là phương thức đang được BHXH huyện Tân Uyên ưu tiên triển khai và phát huy tối đa hiệu quả từ các đại lý thu thuộc Bưu điện, UBND thị trấn, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân các cấp...

Đồng chí Đinh Gia Tăng - Phó Giám đốc phụ trách BHXH tỉnh khẳng định: Chỉ số BHXH tự nguyện của tỉnh đạt được trong 6 tháng đầu năm được BHXH Việt Nam đánh giá xếp thứ 18 trong cả nước, điều này minh chứng sự nỗ lực của phòng chuyên môn, BHXH huyện, thành phố. Tuy nhiên, thời gian tới, vẫn phải ưu tiên tổ chức hội nghị tuyên truyền tại các địa phương có trình độ dân trí, mặt bằng dân trí cao; tiếp cận, tuyên truyền, khai thác trực tiếp tại địa bàn xa trung tâm. Đa dạng hình thức tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của cán bộ làm công tác khai thác, đặc biệt nhấn mạnh những lợi ích thiết thực, ưu việt của loại hình bảo hiểm này. Tăng cường phối hợp với cơ quan báo chí trong tỉnh tuyên truyền sâu, rộng trong cộng đồng dân cư...

Một người chỉ cần mỗi ngày tiết kiệm không quá 5 nghìn đồng để tham gia BHXH tự nguyện thì sau 20 năm đóng, khi đủ 60 tuổi đối với nam, 55 tuổi đối với nữ là được hưởng lương hưu. Với sự hỗ trợ từ nhiều chương trình, dự án của Chính phủ, tỉnh, chất lượng cuộc sống của đồng bào các dân tộc trong tỉnh ngày càng nâng cao, vậy nên với nhiều mức, phương thức đóng phù hợp thu nhập và không quy định độ tuổi của loại hình BHXH tự nguyện là lí do rất chính đáng, hình thức an sinh tốt nhất cho người lao động tự do, không có thu nhập ổn định lựa chọn để hưởng những lợi ích rất thiết thực cho cả hiện tại và tương lai khi về già.