Đồng chí Trần Đỗ Công - Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) trao đổi với chúng tôi bằng câu chuyện về chăm sóc trẻ em đầy xúc động: “Đối với những cháu bố mẹ bỏ nhau, mẹ đi lấy chồng, bố đi lấy vợ hoặc bố mẹ mất tích, để được công nhận là trẻ mồ côi, không nơi nương tựa thì thông tin phải được Tòa án Nhân dân nơi địa bàn sinh sống của các cháu hợp đồng với các cơ quan thông tin đại chúng cấp Trung ương thông báo rộng rãi. Số kinh phí thực hiện cho việc này dao động khoảng 4 - 4,5 triệu đồng/hồ sơ. Trước đây, gia đình, họ hàng các cháu phải tự xoay xở, nhưng nay, Sở LĐ-TB&XH đã xin được Bộ LĐ-TB&XH hỗ trợ toàn bộ. Do đó, đây không còn là gánh nặng cho gia đình các cháu nữa. Đến nay, đã có hàng chục trẻ được hỗ trợ thủ tục pháp lý để được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng, giảm phần nào khó khăn trong cuộc sống”.
Công tác chăm sóc trẻ em phải kể đến hiệu quả Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2012 - 2020 trên địa bàn tỉnh Lai Châu, trong đó đối tượng là trẻ em chiếm tỷ lệ lớn. Sau 8 năm thực hiện, trẻ em khuyết tật trong tỉnh được tiếp cận với các dịch vụ như: phát hiện, can thiệp sớm, phẫu thuật chỉnh hình, tiếp cận giáo dục; tham gia giao thông; trợ giúp xã hội, pháp lý… Sở LĐ-TB&XH phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức khám, phân loại cho 3.182 trẻ khuyết tật. Kết quả khảo sát thời điểm tháng 7/2019, trên địa bàn toàn tỉnh có 2.593 trẻ em khuyết tật có khả năng học tập ở các trường học nơi các em sinh sống. Tỷ lệ trẻ em trong độ tuổi tham gia các cấp học đạt gần 60% và tham gia giáo dục được hỗ trợ dưới các hình thức khác nhau đạt trên 55%.

Bác sỹ Bệnh viện tuyến Trung ương khám sàng lọc tim bẩm sinh cho trẻ em trên địa bàn tỉnh.

Để không còn trẻ em nghèo phải bỏ lại phía sau, những năm qua, Quỹ Bảo trợ trẻ em (BTTE) tỉnh đã huy động quỹ vượt chỉ tiêu giao và tổ chức nhiều hoạt động nhân văn, đầy ý nghĩa. Năm 2019, riêng số tiền tiếp nhận hỗ trợ từ các cơ quan, tổ chức, nhà hảo tâm trong, ngoài tỉnh cho quỹ gần 2,3 tỷ đồng và gần 500 triệu đồng từ nguồn vận động và ngân sách Nhà nước. Từ nguồn kinh phí đó, quỹ trở thành “nhịp cầu” mang đến niềm vui, hạnh phúc cho bao mảnh đời khó khăn, yếu thế. Trước tiên phải kể đến việc phối hợp tổ chức khám, phẫu thuật tim bẩm sinh cho các cháu. Chị Nguyễn Thị Thanh Nga (chuyên viên Quỹ BTTE tỉnh) cho hay: “Điều mà chúng tôi tâm đắc nhất là đã làm cầu nối để nhiều trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh được hồi sinh nhờ phát hiện sớm và phẫu thuật để có một trái tim khỏe mạnh. Nhiều gia đình ở vùng sâu, vùng xa, hoàn cảnh khó khăn, không may con mắc bệnh về tim mạch nếu không tìm đến với chương trình này không biết bao giờ con mới có cơ hội được chữa bệnh khỏe mạnh. Mỗi một cuộc phẫu thuật thành công, chúng tôi đều thở phào nhẹ nhõm vì đã làm được một việc ý nghĩa, hồi sinh những mảnh đời”.
Theo số liệu báo cáo, từ khi thành lập Quỹ BTTE tỉnh đến nay, có gần 1.300 cháu được phẫu thuật khuyết tật các loại bao gồm: tim bẩm sinh, sứt môi hở hàm ếch, u bướu, vận động, mắt, thoát vị… với tổng kinh phí trên 6 tỷ đồng. Quỹ đã mang đến cho các em sức khỏe, nụ cười, ánh sáng để nhìn về tương lai với ánh mắt lạc quan hơn. Ngoài ra, quỹ còn có các hoạt động như: hỗ trợ học bổng, bảo trợ dài hạn; hỗ trợ hiện vật (xe đạp, áo ấm, ba lô, xe lăn, dụng cụ học tập, giầy vải, thiết bị bán trú và bộ thiết bị đồ chơi ngoài trời)... Chị Lê Thị Tình - Trưởng Phòng LĐ-TB&XH huyện Tân Uyên bày tỏ: Sự hỗ trợ của Quỹ BTTE tỉnh hàng năm với nhiều hoạt động đa dạng đã giúp đỡ hữu ích cho nhiều người nghèo trên địa bàn huyện tiếp cận được với các dịch vụ khám, chữa bệnh cho con em mà không mất một nguồn kinh phí nào. Đây cũng là cơ hội để các em được sống khỏe mạnh, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Hiện nay, trẻ em gái là đối tượng dễ bị tác động và tổn thương nhiều nhất. Sở LĐ-TB&XH đã tham mưu cho tỉnh về lĩnh vực thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, phối hợp với tổ chức Plan quốc tế Việt Nam tại Lai Châu (thực hiện tại 3 huyện: Phong Thổ, Sìn Hồ, Tam Đường) tổ chức các hoạt động tư vấn, trang bị kiến thức cho các em gái trong việc tự bảo vệ bản thân khỏi những tác động xấu của xã hội. Hàng năm, phối hợp UBND các huyện, thành phố rà soát, quản lý các đối tượng thuộc gia đình có vấn đề xã hội như: cha mẹ ly hôn, ly thân, sống bất hòa, bạo lực, đối tượng hình sự; gia đình gặp khó khăn về kinh tế hoặc mải lo kiếm tiền không còn thời gian chăm sóc, mà bù đắp cho con bằng tiền để tiêu xài dẫn đến sự thiếu hụt về tình cảm và dễ bị lôi kéo vào con đường phạm pháp. Từ đó, có biện pháp tuyên truyền, giải thích cho gia đình dành nhiều thời gian chăm lo cho các con.
Không ai đứng ngoài cuộc khi nhìn thấy trẻ em bị tổn thương, kể cả trong dịp tết đến xuân về hay ngày thường (gặp trường hợp trẻ em tai nạn bất ngờ, bị xâm hại hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, gia cảnh khó khăn…), nhiều nhóm từ thiện lại phát động kêu gọi cộng đồng mạng chung tay chia sẻ, quyên góp tiền, hiện vật trao đến tận tay các cháu những chiếc bánh chưng khi phải ăn tết trong bệnh viện hoặc số tiền quyên góp được sẽ chuyển đến tận tay các phụ huynh để có kinh phí trang trải, chạy chữa cho con… Những việc làm ấy không cần cấp, ngành nào biểu dương, khen thưởng, mà phần thưởng lớn nhất đó là đã làm được một việc tốt bồi đắp thêm tinh thần “thương người như thể thương thân”, “lá lành đùm lá rách” của dân tộc Việt Nam ngày càng cao quý.
Dành cho trẻ em những gì tốt đẹp nhất chính là đang chăm lo cho thế hệ măng non như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng kỳ vọng: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu".