Trở lại bản Nà Phày (xã Vàng San) những ngày cuối tháng 9 hình ảnh bản khang trang với những ngôi nhà xây, nhà sàn vững chãi giúp chúng tôi cảm nhận được cuộc sống bình an của người dân nơi đây, họ không còn phải nơm nớp lo sợ khi mỗi mùa mưa về như trước nữa. Đón chúng tôi với nụ cười phấn khởi, anh Lù Văn Chiến - Trưởng bản Nà Phày chia sẻ: Bản có 85 hộ, trên 400 nhân khẩu, 100% dân tộc Thái. Trước kia ở nơi ở cũ, cứ mùa mưa đến là dân bản rất lo lũ kéo về cuốn trôi nhà dân. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, huyện Mường Tè đã triển khai thực hiện dự án sắp xếp ổn định dân cư di chuyển bản đến nơi an toàn. Nơi ở mới Nhà nước đã đầu tư điện, đường bêtông nội bản, hệ thống nước sinh hoạt hợp vệ sinh và gần trung tâm xã hơn, học sinh đi học thuận tiện hơn nhiều. Dân bản Nà Phày vui và cảm ơn sự quan tâm của Đảng, Nhà nước nhiều lắm.
Cuộc sống ổn định của dân bản Nà Phày đang là niềm mong mỏi của nhiều hộ dân trên địa bàn huyện Mường Tè, bản Chà Dì (xã Bum Tở) là một thực tế điển hình. Bản có 73 hộ dân với 377 nhân khẩu chủ yếu là dân tộc La Hủ, người dân ở đây có thói quen sống bên sườn núi dốc với nhiều khe cạn, nhà ở tạm bợ nguy cơ sạt lở rất lớn khi mưa lũ xảy ra. Anh Ki Lù Ki - bản Chà Dì cho biết: “Chúng tôi sống ở chỗ này nguy hiểm lắm, vào mùa mưa nước đổ về chảy hết vào nhà, nhiều chỗ gần bản còn có vết nứt... bởi vậy, mưa kéo dài, dân bản phải sang nhà trường ở nhờ. Bà con mong được Nhà nước quan tâm làm mặt bằng mới di chuyển dân đến nơi an toàn hơn”.

Người dân bản Nà Phày (xã Vàng San) ổn định cuộc sống nhờ dự án sắp xếp ổn định dân cư.

Huyện Mường Tè có 14 đơn vị hành chính, dân số khoảng trên 47.000 người. Theo số liệu thống kê của các cơ quan chức năng, trên địa bàn huyện cần triển khai 20 dự án để sắp xếp ổn định cho trên 1.000 hộ, khoảng 5.000 nhân khẩu bị ảnh hưởng do các loại hình thiên tai. Bằng việc vận dụng linh hoạt các nguồn lực và các chính sách hỗ trợ, huyện đã thực hiện sắp xếp ổn định dân cư cho trên 560 hộ dân tại 28 với khoảng 2.300 nhân khẩu, tổng mức đầu tư xây dựng hạ tầng thiết yếu và hỗ trợ người dân lên đến trên 100 tỷ đồng. Người dân ở các điểm được bố trí, sắp xếp ổn định dân cư từng bước ổn định về đời sống, phát triển sản xuất, hạn chế được thiệt hại do thiên tai gây ra giúp Nhân dân yên tâm định cư lâu dài nơi ở mới.
Tuy nhiên, trên địa bàn huyện Mường Tè vẫn còn nhiều hộ dân nằm trong vùng nguy hiểm bị ảnh hưởng do thiên tai cần được chuyển đến nơi ở mới an toàn, đây là bài toán đang tìm lời giải của các cấp chính quyền của huyện. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Đao Văn Khánh - Chủ tịch UBND huyện cho biết: Hàng năm, UBND huyện đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn và cấp ủy, chính quyền các xã, thị trấn tổ chức điều tra, khảo sát các điểm, các hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ cao do ảnh hưởng của thiên tai. Qua đó, lập danh mục đề xuất triển khai thực hiện các dự án giúp dân ổn định cuộc sống.
Với các hộ có nguy cơ bị ảnh hưởng cao, huyện tuyên truyền, vận động Nhân dân di chuyển đến vị trí an toàn và sử dụng ngân sách hỗ trợ nguồn kinh phí theo luật định để tránh thiệt hại về người và của cho người dân. Nhưng với những khó khăn mang tính đặc thù của huyện vùng cao, biên giới, địa hình bị chia cắt mạnh, đồi núi dốc, lưu vực sông suối nhiều, giao thông đi lại khó khăn, quỹ đất hạn hẹp dẫn đến việc đầu tư cho các dự án sắp xếp ổn định dân cư rất khó khăn. Là huyện nghèo, nguồn ngân sách phụ thuộc vào sự phân bổ của Trung ương, tỉnh.
Năm 2022, huyện Mường Tè đã được bố trí nguồn vốn triển khai sắp xếp ổn định dân cư cho gần 100 hộ dân tại hai bản: Chà Dì (xã Bum Tở) và A Chè (xã Thu Lũm). Tuy nhiên, trên địa bàn huyện vẫn còn hàng trăm hộ dân với hàng nghìn nhân khẩu nằm trong vùng nguy cơ cao. Huyện rất cần sự quan tâm về nguồn lực của các cấp chính quyền và các bộ, ngành liên quan để người dân có cuộc sống tốt hơn và yên tâm gắn bó xây dựng quê hương.