Sinh sống dọc theo suối Nà Củng, ở vị thế tương đối bằng phẳng; tuy nhiên nhiều năm nay các hộ dân của bản Nà Củng phải sống trong tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Theo lời kể của bà con, năm 2006 bản được đầu tư 1 đường nước sinh hoạt, dẫn nước từ bản Vàng Bâu, nhưng chưa đầy 1 năm sử dụng công trình không phát huy tác dụng do nước cạn. Từ đó trở đi, hàng ngày, mỗi hộ gia đình đều cắt cử thành viên là lao động chính, có sức khỏe tranh thủ thời gian trước hoặc sau khi làm về đi lấy nước. Nơi cung cấp nước chung cho cả bản chính là mó hang Kháng chiến, cách trung tâm bản khoảng 1km. Việc lấy nước không đơn giản, bà con phải dùng can, xô chứa, sau đó sử dụng xe máy, xe rùa trở hoặc đi bộ gánh, gùi trên lưng mang về nhà.
Ông Đèo Văn Ký (người dân trong bản) nói: “Trước đây, đường ở bản là đường đất, đi lại rất khó khăn, chưa tính mó nước cách đường 1 đoạn nên nhà nào cũng phải vác can nước. Vào giai đoạn cao điểm của mùa khô, mó nước cạn dần, chúng tôi phải xếp hàng chờ đợi, vừa mất thời gian, vất vả mà lượng nước lấy được ít, nhà nào cũng chỉ dùng để nấu cơm, rửa rau, việc tắm, giặt đều ra suối”.

Người dân bản Nà Củng (xã Mường So, huyện Phong Thổ) sử dụng nước hợp vệ sinh.

Sử dụng trong gia đình đã tằn tiện, nếu trong bản gia đình nào có đám cưới, hỏi, ma chay, nhu cầu sử dụng nhiều thì nước sinh hoạt càng trở thành vấn đề đáng lo ngại. Gia đình có việc phải chuẩn bị nước từ hôm trước, thiếu đâu bà con trong bản chung sức trở giúp. Ấy là chưa kể tới mùa mưa, nước mó vẩn đục, mất vệ sinh, bà con phải sử dụng tất cả các vật dụng trũng trong nhà mang ra hứng nước chảy xuống từ mái nhà. Có hộ đầu tư trên dưới 10 triệu đồng để xây dựng bể chứa nước (từ 2-5 khối), mua thùng phi, tích trữ nước dùng dần.
Thấu hiểu nỗi vất vả của bà con, trong năm 2020 từ nguồn vốn chương trình 135, huyện Phong Thổ đầu tư công trình cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh tại bản. Công trình gồm: 1 bể chứa 50 khối, 1 bể lọc 20 khối, 1 máy bơm nước công suất lớn, hệ thống ống dẫn với tổng vốn đầu tư 792 triệu đồng. Sau hơn 4 tháng triển khai, đến cuối tháng 1/2021 công trình chính thức đưa vào sử dụng.
Ông Đèo Văn Hàn - Trưởng bản Nà Củng cho biết: “Bản có 147 hộ, 631 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Thái. Trước khi bàn giao chính thức cho bản, đại diện bên công trình có đóng nước 1 ngày dùng thử, sau đó đưa vào sử dụng chính thức. Dòng nước mát lành, hợp vệ sinh theo đường ống dẫn về từng hộ, bà con vui mừng, nhất là thời điểm có nước lại là trước tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, niềm vui được nhân lên gấp đôi, đón tết Nguyên đán ý nghĩa”.
Thực tế tại các hộ gia đình, chúng tôi nhận thấy nước trong, sạch, lượng nước chảy về đều, ổn định, đáp ứng đủ nhu cầu của bà con. Một số hộ gia đình có đầu tư kinh phí mua téc về chứa nước. “Gia đình tôi có 6 nhân khẩu, từ khi có nước về đáp ứng đủ nhu cầu nấu ăn, tắm giặt của cả gia đình, thậm chí phục vụ cả chăn nuôi, nấu rượu. Gia đình không còn phải đi gánh từng xô vất vả như trước, thật sự rất cảm ơn Đảng, Nhà nước” - chị Lò Thị Thăm (người dân trong bản) chia sẻ.
Để công trình cấp nước sinh hoạt sử dụng lâu dài, bản Nà Củng tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao ý thức giữ gìn công trình; không phun thuốc trừ cỏ, trừ sâu, không thả rông gia súc, không vứt rác khu vực đầu nguồn để bảo vệ nguồn nước. Ngoài ra, bản thành lập tổ tự quản với 3 thành viên do trưởng bản làm tổ trưởng. Tổ có quy chế hoạt động rõ ràng, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong việc đóng điện hút nước 5 tiếng/ngày tương đương lượng nước 100m3, điều tiết lượng nước, vệ sinh các bể nước theo định kỳ, sửa chữa vòi nước, ống dẫn nước khi bị hư hỏng... Kinh phí trả tiền điện bơm nước, sửa chữa và hỗ trợ xăng xe cho thành viên trong tổ được trích từ kinh phí sử dụng nước Nhân dân tự nguyện đóng góp (3.000 đồng/m3 nước sử dụng).
Nước là yếu tố thiết yếu trong đời sống. Gần 2 tháng nay, nước hợp vệ sinh được dẫn về bản Nà Củng mang đến niềm vui đầu năm mới cho bà con Điều này cũng thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với bản đặc biệt khó khăn, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Qua đó, giúp bà con từng bước nâng cao đời sống, nâng cao chất lượng tiêu chí nông thôn mới tại địa phương.