Những cảnh đời da cam
Trong câu chuyện với ông Vũ Văn Truy (bản Cầu Phà, xã Pa Tần, huyện Sìn Hồ) chúng tôi mới thấm thía thế nào là chiến tranh, thế nào là hậu quả do CĐDC để lại. Bởi gia đình ông là một trong những nạn nhân bị ảnh hưởng nặng nề của chất độc hóa học chết người đó. Ông Truy kể: Hồi ấy, cuộc chiến tranh chống Mỹ của dân tộc ta đang vào giai đoạn ác liệt, rất nhiều người xung phong lên đường bảo vệ Tổ quốc, ông cũng tình nguyện xin ra trận. Những chuyến hành quân đường dài nhất là vào mùa khô hanh nên khi nhìn thấy suối hay trời đổ mưa là mừng lắm, bộ đội đua nhau rửa mặt rồi ra suối tắm rửa. Và, chẳng ai biết những làn nước ấy bị nhiễm chất độc hóa học có thể hủy diệt đến bao thế hệ sau này. Hòa bình lập lại, ông Truy trở về quê hương trong niềm hạnh phúc vỡ òa của gia đình và người vợ trẻ. Niềm vui ấy được nhân lên khi con gái đầu lòng của ông ra đời. Nhìn con lành lặn như những đứa trẻ khác vợ chồng ông rất vui mừng. Nhưng càng lớn con gái ông (Vũ Thị Tuyết) càng bộc lộ rõ dị tật bẩm sinh, người lùn. Ông đưa con đi chạy chữa khắp nơi nhưng chỉ nhận lại cái lắc đầu của bác sỹ. Đến nay, dù đã hơn 39 tuổi nhưng chị Tuyết vẫn như một đứa trẻ.
Hay như trường hợp của gia đình ông Đào Đình Ân (bản Xuân Phương, xã Mường Than, huyện Than Uyên) cũng thật éo le. Sau thời gian hy sinh tuổi xuân cho đất nước, may mắn hơn bao đồng đội phải nằm lại nơi chiến trường, ông Ân trở về quê hương khi nước nhà giành độc lập. Nhưng niềm vui ấy không được bao lâu thì ông phải đối mặt với điều đau khổ hơn ngàn lần. Con gái ông là chị Đào Thị Nhung càng lớn, càng biểu hiện là người bị ngớ ngẩn, đầu óc không bình thường, cả ngày nói nói cười cười nhưng không ý thức được bản thân mình làm gì. Vợ chồng ông đưa con đi khám thì được kết luận bị nhiễm CĐDC. Đến tuổi trưởng thành, chị Nhung cũng có người thương và lập gia đình, tưởng cuộc đời chị như được sang trang mới, nhưng khi mới mang thai con gái đầu lòng được mấy tháng thì người chồng ấy lại bỏ chị theo người đàn bà khác, ông Ân đành phải đón con gái về nuôi. Nỗi đau chồng nỗi đau, khi cháu Nguyễn Thị Yến Nhi (con chị Nhung) được sinh ra, càng lớn, càng biểu hiện giống mẹ. “Con tôi bị ảnh hưởng thì đã đành, nhưng đến đời cháu cũng bị ảnh hưởng bởi CĐDC do lây truyền từ tôi, đau đớn quá” - Vừa nói, ông Ân lặng lẽ lau những giọt nước.
Được biết, không chỉ còn gia đình ông Truy, ông Ân còn nhiều hộ gia đình nạn nhân bị nhiễm CĐDC trong tỉnh hàng ngày đang chống chọi với bệnh tật, nỗi đau để giành lại sự sống cho con, cháu.

Đại diện lãnh đạo Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh trao tiền hỗ trợ xây nhà cho hội viên Nguyễn Văn Ý (bản Vân Bình, xã Bình Lư, huyện Tam Đường).

Quan tâm, chăm sóc
Hiện nay toàn tỉnh có hơn 250 cựu chiến binh bị nhiễm CĐDC, trong đó 215 đồng chí là hội viên của Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh. Thế hệ thứ 2 bị nhiễm CĐDC có 29 cháu (từ 37 - 42 tuổi), thế hệ thứ 3 có 6 cháu bị nhiễm (độ tuổi từ 6 - 10). Đa số hội viên sức khỏe đều yếu, nhiều gia đình có con, cháu không tự chủ được sinh hoạt hàng ngày, phải nhờ người khác chăm sóc. Những hoàn cảnh đó hết sức khó khăn và rất cần sự quan tâm của cộng đồng. Và tùy thuộc vào mức độ suy giảm khả năng lao động, NNCĐDC được hỗ trợ mức khác nhau, trong đó, mức thấp nhất gần 1 triệu đồng, mức cao nhất hơn 4 triệu đồng. Để quan tâm hơn nữa đến nạn nhân bị nhiễm CĐDC, Hội NNCĐDC/dioxin đã nỗ lực kêu gọi, vận động các tổ chức, cá nhân chung tay chia sẻ khó khăn với nạn nhân bị nhiễm CĐDC để phần nào bù đắp những thiệt thòi mà các nạn nhân phải gánh chịu. Tính riêng từ năm 2018 đến nay, thông qua Trung ương Hội NNCĐDC/dioxin, Hội đã hoàn thiện hồ sơ và tiếp nhận hỗ trợ cho 3 hội viên của các huyện: Tam Đường, Tân Uyên, Than Uyên có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở (mỗi hộ 50 triệu đồng). Tiếp nhận hỗ trợ học bổng “Hạt giống hy vọng” cho 2 cháu bị nhiễm chất độc da cam là con, cháu của hội viên Hội NNCĐDC/dioxin ở huyện Than Uyên với số tiền 36 triệu đồng. Tặng quà cho 30 hội viên có hoàn cảnh khó khăn nhân dịp tết Nguyên đán Canh Tý 2020 với tổng số tiền 36 triệu đồng.
Ngoài Hội NNCĐDC/dioxin, hàng năm các cấp Hội Chữ thập đỏ, các huyện, thành phố thường xuyên tổ chức thăm hỏi, tặng quà cho các nạn nhân bị nhiễm CĐDC vào các ngày lễ, tết. Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” của tỉnh và các cấp, các ngành cũng hỗ trợ tiền, cây con giống để giúp nạn nhân bị nhiễm CĐDC phát triển kinh tế vươn lên thoát nghèo. Từ năm 2013 đến nay, tỉnh hỗ trợ làm mới và sửa chữa nhà cho người hoạt động kháng chiến bị phơi nhiễm chất độc hóa học được 46 ngôi nhà, với tổng số tiền gần 1,3 tỷ đồng.
Đồng chí Mai Huy Long - Phó Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh cho biết: Trong những năm gần đây, các nạn nhân CĐDC ngày càng được cộng đồng, xã hội quan tâm, chăm lo, giúp đỡ cả về vật chất và tinh thần qua rất nhiều hoạt động. Tuy nhiên, bấy nhiêu cũng chưa thể bù đắp được những mất mát, khổ đau mà họ phải chịu đựng, không những chính bản thân họ bị nhiễm mà còn ảnh hưởng đến các thế hệ sau. Hội rất mong tỉnh, các cấp, ngành, các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng dành nhiều sự quan tâm hơn nữa cho những gia đình nhiễm CĐDC để các nạn nhân có điểm tựa trong cuộc sống hàng ngày.