Thực hiện Quyết định số 498/QĐ-TTg, ngày 14/04/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2015 – 2025, huyện Sìn Hồ triển khai thí điểm mô hình can thiệp làm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại 5 xã: Sà Dề Phìn, Tả Phìn, Ma Quai, Nậm Tăm và Lùng Thàng. Theo đó, Trung tâm Dân số - Kế hoạch hóa gia đình huyện (DS-KHHGĐ) thành lập và duy trì hoạt động 5 tổ công tác thường trực tại 5 xã. Từ năm 2015 đến nay, các tổ triển khai tuyên truyền, tư vấn tại cộng đồng 150 buổi với trên 2.000 lượt người nghe. Các nội dung tập trung thực hiện chính sách, pháp luật về hôn nhân và gia đình, nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ xã, bản, người có uy tín, các tổ chức chính trị - xã hội và người dân; tăng cường sự phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể về tuyên truyền, quản lý, kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn ngừa các trường hợp vi phạm pháp luật liên quan về hôn nhân và gia đình.

Ông Triệu Cao Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện cho biết: Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn vẫn còn xảy ra, đặc biệt tại các vùng đồng bào dân tộc Mông và Dao. Từ khi triển khai mô hình can thiệp làm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết tại 5 xã điểm đã có hiệu quả nhất định: số cặp tảo hôn giảm, hôn nhân cận huyết không còn.

Là con gái đầu trong gia đình 3 anh em, Tẩn Phàn Mẩy (bản Tầm Choong, xã Tả Phìn) nghỉ học từ năm lớp 7 để phụ giúp gia đình; 17 tuổi Mẩy quyết định lấy chồng và chuẩn bị sinh con đầu lòng. Khi được hỏi hệ lụy lấy chồng sớm, Mẩy suy nghĩ rất đơn giản: "Mọi người lấy thì mình cũng lấy, còn tảo hôn hay không em không quan tâm vì nhiều bạn còn lấy sớm hơn".

Cán bộ dân số xã Tả Phìn tuyên truyền tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tới người dân bản Tầm Choong.

Tả Phìn là 1 trong 5 xã được triển khai mô hình can thiệp làm giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết. Quá trình thực hiện, Tổ công tác thường trực tăng cường truyền thông tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết, các quy định trong Luật Hôn nhân và Gia đình. Các bản cũng đưa nội dung này vào quy ước làm căn cứ triển khai thực hiện và xử lý các trường hợp vi phạm. Hiện, tình trạng tảo hôn trên địa bàn xã giảm dần, không còn kết hôn cận huyết thống. Theo số liệu thống kê năm 2017, toàn xã có 29 cặp kết hôn, trong đó có tới 12 cặp tảo hôn, hết năm 2018 giảm còn 4 cặp tảo hôn trong tổng số 16 cặp kết hôn.

Anh Tẩn La U – cán bộ dân số xã Tả Phìn cho biết: Quá trình triển khai mô hình chúng tôi được cấp các bộ tài liệu tuyên truyền, có sự phối hợp của tổ chức hội, đoàn thể khi đến tư vấn, vận động những trường hợp chuẩn bị lập gia đình mà chưa đủ tuổi. Nhờ đó, nhiều gia đình nghiêm chỉnh chấp hành, đợi con đủ tuổi mới tổ chức đám cưới.

Theo khảo sát đánh giá thực trạng trong năm 2018, trên địa bàn 5 xã thí điểm có 71 cặp kết hôn, trong đó 26 cặp tảo hôn, không có trường hợp kết hôn cận huyết thống, tỷ lệ tảo hôn của các xã mô hình là 36,6%. Tuy nhiên tỷ lệ tảo hôn giảm nhưng còn thấp. Nguyên nhân một phần do nhận thức của người dân về tác hại của tảo hôn chưa cao, chưa chuyển biến rõ rệt. Bà con có tâm lý chiều theo ý các con, cứ bảo thích nhau thì cho lấy, không đặt nặng vấn đề tuổi tác.

Đạt mục tiêu hàng năm cơ bản giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các xã được chọn xây dựng mô hình điểm đang tiếp tục vận động, tuyên truyền, thay đổi nhận thức về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tới Nhân dân. Đồng thời, tổ chức tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân, xây dựng các mô hình tiêu biểu ở các bản để nhân rộng và thực hiện có hiệu quả trong toàn xã.

Những kết quả bước đầu thực hiện mô hình giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là cơ sở để huyện nhân ra diện rộng, giúp Nhân dân nâng cao nhận thức, chấp hành tốt các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.