Đi dọc các tuyến đường Ngô Quyền, Huỳnh Thúc Kháng tại các khu dân cư số 2, 4, 6 và rải rác một số nơi thuộc phường Đoàn Kết ở thời điểm này, điều ai cũng nhìn thấy đó là một số cây được đánh dấu để chuẩn bị chặt gốc, nhổ đi hoặc việc chặt bỏ đã thực hiện xong, hố được lấp phẳng. Khảo sát ở một số ngày đầu thành phố bắt đầu đốn hạ cây xanh, chúng tôi thấy nhiều người dân bất ngờ khi có cây xanh đường kính 20 – 30cm vẫn bị chặt, cưa gốc, đào rễ, thậm chí tỏ ra xót xa, tiếc nuối với những hàng cây xanh đã bao năm cho bóng mát, làm đẹp thêm phố phường. Bà L.T.T (nhà trên trục đường 58m, thuộc địa bàn phường Đoàn Kết) nói: Tôi mất bao năm trồng, chăm sóc cây nhưng bất ngờ có công nhân đến chặt, đào gốc mang đi. Giờ bóng mát không có, nắng hắt vào nhà, nóng nực rất khó chịu. Cô xem, có những cây xanh mơn mởn, hoa nở làm đẹp phố phường rồi cây ăn quả mùa quả chín rất hữu dụng… vậy mà vẫn bị chặt…”.

Còn với gia đình bà Vũ Thị Phương có nhà ở nhánh 9, đường Ngô Quyền thì cho biết, được cấp đất đợt đầu tiên của tỉnh theo diện chuyển công tác từ tỉnh Lai Châu cũ về đây, vợ chồng bà làm ngôi nhà cấp IV đến nay đã hơn chục năm. Cùng thời điểm đó, thị xã Lai Châu (nay là thành phố Lai Châu) tiến hành trồng hàng cây sấu dọc vỉa hè trước nhà bà nhưng hàng năm thân cây bị mối mọt, bong tróc vỏ rơi xuống bụi bặm, chưa kể rễ sấu làm hỏng cả vỉa hè. Mùa mưa, gió, vợ chồng bà nơm nớp lo cây gãy đổ vào nhà...

Tâm sự đó của bà Phương, bà T. và nhiều hộ dân xung quanh hẳn có căn cứ bởi nhu cầu được sống trong môi trường xanh, mát lành, không bụi bặm và an toàn hoàn toàn chính đáng. Bởi vậy, khi chứng kiến các tốp công nhân chuẩn bị đào và mang cây đi, một số gia đình bàn ra tán vào.

Có ý kiến cho rằng chỉ nên chặt, trồng thay thế những cây đang bị sâu bệnh, mối mọt, còn cây đang sinh trưởng xanh tốt và có giá trị kinh tế, phục vụ người dân thì nên để...Đa số hộ dân thì bày tỏ quan điểm đồng tình khi biết đây là chủ trương của thành phố, của tỉnh nhằm xây dựng thành phố ngày càng đẹp hơn. Tuy nhiên điều khiến họ băn khoăn nhất là việc này chưa được thông báo, tuyên truyền rộng rãi để người dân được biết trước khi thực hiện. Bởi, đây chính là thể hiện tinh thần dân chủ, cầu thị, lắng nghe ý kiến Nhân dân của chính quyền thành phố.

Trải lòng với chúng tôi về câu chuyện thay thế cây xanh trên một số tuyến đường của thành phố những ngày qua, ông Lương Chiến Công – Chủ tịch UBND thành phố có rất nhiều trăn trở về việc phải nhổ bỏ nhiều cây trồng không đúng quy định. Ông nói: Chúng tôi rất chia sẻ với bà con về việc cây trồng bao năm nay, vừa cho bóng mát vừa có hoa, mang lại giá trị kinh tế nhưng vẫn phải chặt bỏ. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu, song các loại cây bà con trồng đều tự phát, trong đó có nhiều loại hoa, cây ăn quả không đúng chủng loại thuộc danh mục các loại cây được phép trồng theo kế hoạch mà tỉnh quy định. Thành phố đã và đang thực hiện mục tiêu hướng đến xây dựng một thành phố sáng, xanh, sạch, đẹp, văn minh, hiện đại, chúng tôi buộc phải làm vì cái chung và hướng tới tương lai”.

Tốp công nhân thực hiện việc bấng gốc cây di chuyển đi nơi khác trên tuyến đường Ngô Quyền. (Ảnh chụp lúc 9h ngày 21/11/2020).

Đi tìm căn cứ pháp lý mà thành phố đã, đang và sẽ thực hiện theo đúng chủ trương đã được tỉnh cho phép, chúng tôi được biết, năm 2017, Ban Thường vụ (BTV) Tỉnh ủy đã có Thông báo số 397-TB/TU ngày 19/1/2017 về tình hình triển khai thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp đối với BTV Thành ủy Lai Châu. Thông báo nêu: “Đối với việc cải tạo cảnh quan đô thị, hồ thượng, hồ hạ, trồng bổ sung cây xanh, BTV Tỉnh ủy nhất trí về chủ trương. Ban cán sự Đảng UBND tỉnh, lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo các ngành liên quan và UBND thành phố Lai Châu thực hiện theo đúng quy định, tính toán kỹ để đảm bảo phù hợp với nguồn lực hiện có. Việc cải tạo cảnh quan đô thị và phát triển cây xanh cần chú trọng tạo điểm nhấn, đảm bảo tính bền vững, từng bước xây dựng đô thị có mỹ quan, hiện đại”.

Tiếp đó, ngày 18/6/2019, UBND tỉnh ra Quyết định số 625/QĐ-UBND về việc phê duyệt kế hoạch trồng cây xanh, cây cảnh đô thị giai đoạn 2019 – 2021 trên địa bàn thành phố Lai Châu. Thực hiện quyết định trên, năm 2019, thành phố đã tiến hành trồng bổ sung cây xanh khuôn viên Tượng đài Bác Hồ với các dân tộc Lai Châu, số lượng 310 cây và 800m2 cây hoa lá màu thấp; trồng bổ sung, thay thế cây xanh đường 58m. Trong năm 2020, thành phố đã và đang tiến hành trồng mới cây xanh các tuyến đường trong khu Trung tâm thương mại với số lượng 500 cây; trồng bổ sung cây xanh dải phân cách đường Nguyễn Lương Bằng; trồng bổ sung và thay thế cây xanh các tuyến đường trong khu dân cư (trong đó có các tuyến thuộc khu dân cư số 2, 4, 6) với số lượng trên 2.500 cây. Số lượng cây thay thế còn tận dụng được sẽ giao cho UBND thành phố tiếp tục trồng tại địa điểm như chùa và các đơn vị trường học. Cũng theo quyết định này, trong năm 2021, thành phố sẽ tiếp tục trồng mới trên các tuyến đường mới chưa trồng cây thuộc địa bàn phường Đông Phong, Quyết Tiến với số lượng 1.700 cây.

Về việc trồng, bổ sung cây xanh các tuyến đường trong khu dân cư số 2 (gồm khu 2C, 2D) và số 4 có một số người dân chưa đồng thuận, UBND thành phố cho biết: Thời tiết, khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều đã ảnh hưởng đến cây xanh ở khu vực này khiến cho sâu bệnh, mối gây hại, mưa giông làm gãy đổ một số cây xanh trong khu dân cư, ảnh hưởng đến nhà ở và các công trình hạ tầng kỹ thuật trong khu vực. Một số cây xanh do người dân trồng không đúng chủng loại, thuộc danh mục cây hạn chế và cây cấm trồng. Một số vị trí trồng trên tuyến đường chưa có cây nên việc trồng bổ sung, thay thế là cần thiết. Do đó, tại khu vực này, thành phố sẽ tiến hành đánh chuyển các cây không đúng chủng loại là 358 cây và trồng bổ sung, thay thế cây không đúng chủng loại, cây bị sâu bệnh bằng 978 cây sao đen.

Trước nhận định của phóng viên về việc công tác tuyên truyền, thông báo chủ trương của thành phố đến người dân thực hiện chưa thấu đáo nên để 1 số hộ dân có ý kiến, ông Nguyễn Văn Phương – Trưởng Phòng Quản lý đô thị thành phố khẳng định: Sau khi thành phố cấp lệnh khởi công xây dựng, UBND các phường có diện tích cây xanh được trồng bổ sung, thay thế đã có văn bản đề nghị bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố thông báo đến từng hộ gia đình về chủ trương của thành phố và tự giác tháo dỡ hành lang liên quan đến cây xanh để người dân được biết. Tuy nhiên, nhiệm vụ này cấp ủy, chính quyền cơ sở đã làm chưa hết trách nhiệm.

Phải khẳng định rằng, chủ trương đầu tư phát triển đồng bộ hệ thống cây xanh các tuyến đường trong khu dân cư, tạo cảnh quan không gian kiến trúc, cải thiện môi trường sống, góp phần xây dựng đô thị văn minh, hướng tới phát triển thành phố du lịch là hoàn toàn chính đáng và cần thiết. Do vậy, để chủ trương này đi vào cuộc sống, mang lại hiệu quả thiết thực, cấp uỷ, chính quyền các cấp của thành phố cần vào cuộc quyết liệt, đồng bộ, nhất là đẩy mạnh tuyên truyền để tạo sự đồng thuận trong nhân dân.