Xã Thu Lũm được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã Ka Lăng và Thu Lũm (huyện Mường Tè cũ) với diện tích tự nhiên trên 251km², hơn 51km đường biên giới giáp Trung Quốc, với 17 bản và trên 5.000 nhân khẩu. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, cấp ủy, chính quyền xã đã tập trung rà soát tiềm năng, lợi thế, xác định rõ hướng đi phù hợp, lấy phát triển xanh, bền vững làm trục xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo, điều hành.

Một trong những dấu ấn rõ nét từ chính sách dân tộc tại Thu Lũm là định hướng phát triển nông - lâm nghiệp hàng hóa gắn với bảo vệ và phát triển rừng. Với tỷ lệ che phủ rừng gần 83%, xã đã quy hoạch các vùng sản xuất theo độ cao địa hình, khuyến khích người dân trồng dược liệu dưới tán rừng như: sa nhân tím, thảo quả, quế, sả và từng bước định hướng phát triển Sâm Lai Châu (cây trồng chiến lược có giá trị kinh tế cao).

Đến nay, toàn xã đã hình thành hàng trăm héc-ta cây dược liệu và cây trồng hàng hóa, nhiều mô hình cho thu nhập từ 60–100 triệu đồng/ha, cao gấp nhiều lần so với sản xuất nương rẫy truyền thống. Từ các chính sách hỗ trợ về giống, vốn vay ưu đãi, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nhiều hộ đồng bào Hà Nhì, La Hủ mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Theo thống kê của xã, tỷ lệ hộ nghèo những năm gần đây giảm bình quân trên 5%/năm; đến nay, số hộ nghèo giảm mạnh so với giai đoạn trước khi thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện rõ rệt. Thu nhập bình quân đầu người của xã đạt hơn 32 triệu đồng/người/năm.

Chia sẻ về định hướng phát triển của địa phương, ông Lê Thanh Tâm - Chủ tịch UBND xã Thu Lũm khẳng định: “Thu Lũm có diện tích rừng lớn, hệ thống sông suối dày đặc, khí hậu mát mẻ, rất thuận lợi để phát triển kinh tế rừng, dược liệu và năng lượng xanh. Thực hiện các chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước, xã xác định bảo vệ rừng gắn với sinh kế cho người dân là hướng đi lâu dài, vừa giảm nghèo, vừa phát triển bền vững”.

Cây sa nhân tím được trồng dưới tán rừng mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân xã Thu Lũm.

Không chỉ tạo chuyển biến ở quy mô sản xuất, các chính sách dân tộc còn mang lại đổi thay cụ thể trong từng gia đình đồng bào. Chị Lỳ Sỳ De ở bản Mé Gióng phấn khởi chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi làm nương là chính, thu nhập không ổn định. Từ khi được Nhà nước hỗ trợ giống cây dược liệu, vay vốn ưu đãi và được cán bộ hướng dẫn kỹ thuật trồng sa nhân, thảo quả dưới tán rừng, mỗi năm gia đình có thêm nguồn thu hàng chục triệu đồng. Kinh tế khá hơn, chúng tôi đã sửa lại nhà, mua sắm thêm đồ dùng sinh hoạt, con cái được đi học đầy đủ”. Những đổi thay từ các hộ dân như gia đình chị De chính là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chính sách dân tộc khi đi vào cuộc sống.

Song hành với phát triển kinh tế, chính sách dân tộc tại Thu Lũm còn chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc. Nhiều lễ hội, diễn xướng dân gian của người Hà Nhì được phục dựng, gìn giữ; đặc biệt Diễn xướng Xa Nhà Ca và Xòe Hà Nhì đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành niềm tự hào và tài sản tinh thần quý báu của cộng đồng.

Anh Lỳ Pờ Ky – Trưởng bản Mé Gióng cho biết: “Được Nhà nước quan tâm đầu tư, hỗ trợ bảo tồn văn hóa, bà con rất phấn khởi. Khi phát triển du lịch cộng đồng, nhiều hộ trong bản có thêm việc làm, thu nhập tăng từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm, đời sống ngày càng khởi sắc”.

Cùng với đó, việc lồng ghép hiệu quả các nguồn lực từ chính sách dân tộc đã giúp hạ tầng thiết yếu tại Thu Lũm từng bước được hoàn thiện; 100% bản có đường giao thông cơ bản đi lại được quanh năm, hệ thống trường học, trạm y tế, điện lưới, nước sinh hoạt được đầu tư đồng bộ. Hoạt động thương mại – dịch vụ ngày càng phát triển, toàn xã hiện có hơn 120 hộ kinh doanh, 6 hợp tác xã, góp phần tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động địa phương. Đặc biệt, lợi thế sông suối đã được khai thác hiệu quả trong phát triển thủy điện vừa và nhỏ, tạo việc làm ổn định với mức thu nhập bình quân từ 8–15 triệu đồng/người/tháng cho nhiều lao động tại chỗ.

Nhờ có các chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, bộ mặt nông thôn xã Thu Lũm ngày càng khởi sắc.

Với những kết quả đạt được nhờ các chính sách hỗ trợ thiết thực của Đảng, Nhà nước, xã Thu Lũm đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành xã phát triển trung bình của tỉnh Lai Châu với tổng tổng sản lượng lương thực đạt trên 2.723 tấn; thu nhập bình quân đạt trên 42 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm bình quân từ 7-8%/năm; 100% đường giao thông được cứng hóa, 100% hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia, 99,9% dân số được sử dụng nước hợp vệ sinh; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 100%; có 4-5 sản phẩm OCOP, từng bước khẳng định thương hiệu nông sản địa phương gắn với lợi thế vùng cao. Song hành với đó là 2 khâu đột phá: phát triển cây dược liệu dưới tán rừng gắn với bảo vệ rừng bền vững và đầu tư hạ tầng gắn với du lịch cộng đồng.

Từ một xã biên giới đặc biệt khó khăn, Thu Lũm hôm nay đang từng bước “thay da đổi thịt”. Những con số về giảm nghèo, thu nhập và sinh kế bền vững là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chính sách dân tộc đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Với sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền và nhân dân, Thu Lũm đang vững vàng trên con đường phát triển bền vững, góp phần giữ vững biên cương và xây dựng Lai Châu ngày càng giàu đẹp.