Trong cái nắng tháng 3 hanh hao gió, chúng tôi cùng cán bộ xã Mường Khoa ngược dốc đến thăm gia đình anh Lò Văn Xí ở bản Nặm So. Đây là hộ đầu tiên được huyện chọn tổ chức khởi công nhà mới cho chiến dịch xóa nhà tạm, dột nát trong năm 2025 của huyện. Lễ khởi công hôm ấy có sự hiện diện của các đồng chí lãnh đạo Huyện ủy, UBND huyện và các đơn vị doanh nghiệp thể hiện rõ sự quan tâm đặc biệt của cấp ủy, chính quyền đến đời sống của người dân. Đó cũng là niềm an ủi, động viên để người nghèo có động lực vươn lên.
Vợ chồng anh Lò Văn Xí không được may mắn như nhiều gia đình khác, lập nghiệp với 2 bàn tay trắng; ít học nên việc thông thuộc, nắm bắt thông tin cũng bị hạn chế nhiều. Nhưng bù lại, vợ chồng anh chịu thương, chịu khó làm thuê, đủ chi tiêu gia đình và thoát diện hộ nghèo năm 2024. Tuy nhiên, bố mẹ già yếu, phải chăm sóc, phụng dưỡng, anh lại chẳng thể rời quê đi làm ăn xa như trước. Ngôi nhà tạm càng không có cơ hội nâng cấp, sửa chữa.
Qua nắm bắt, rà soát, bình xét của bản, xã, gia đình anh Lò Văn Xí đủ điều kiện hỗ trợ 60 triệu đồng để xây mới theo quy định. Tâm sự với chúng tôi, anh Xí nói: Từ số tiền được Nhà nước hỗ trợ, vợ chồng tôi vay thêm 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để xây dựng nhà ở kiên cố, sau này sẽ tích góp trả dần. Công làm nhà được anh em, bà con trong bản đến giúp nên cũng giảm chi phí.

Từ sự hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng, gia đình anh Lò Văn Xí (bản Nặm So, xã Mường Khoa) có điều kiện xây dựng nhà mới.

Trên các bản của huyện Tân Uyên, dù diện mạo nông thôn đã có nhiều đổi thay so với trước, nhưng đâu đó vẫn còn những ngôi nhà tạm, nhà dột nát rất cần sự quan tâm, hỗ trợ, chung tay của Nhà nước và cộng đồng. Thực hiện Chỉ thị số 42/CT-TTg, ngày 9/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy nhanh triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn cả nước và Quyết định số 21/2024/QĐ-TTg ngày 22/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ về mức hỗ trợ xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở đối với người có công với cách mạng, thân nhân liệt sỹ, UBND huyện chỉ đạo các xã, thị trấn khẩn trương triển khai công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát và thực hiện với tiến độ nhanh nhất có thể.
Kết quả rà soát, bình xét, đề nghị đến hết tháng 1/2025, toàn huyện Tân Uyên có tổng số 366 hộ có nhu cầu được hỗ trợ (295 hộ xây mới nhà, 71 hộ sửa chữa nhà); chủ yếu là hộ nghèo, cận nghèo (350 hộ). Tổng kinh phí thực hiện là 19,83 tỷ đồng (ngân sách Trung ương 12,3 tỷ đồng; ngân sách địa phương (tỉnh, huyện) và vận động, huy động từ các tổ chức, cá nhân, các doanh nghiệp trên địa bàn huyện là 7,53 tỷ đồng).
Đến nay, UBND huyện đã phê duyệt tạm ứng kinh phí hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho 37 hộ với tổng kinh phí 1,74 tỷ đồng. Các tổ chức chính trị - xã hội huyện hỗ trợ 7 hộ nghèo, hộ cận nghèo xây dựng nhà mới với kinh phí 420 triệu đồng; Công ty Công ty Cổ phần đầu tư và phát triển IZI - Lai Châu hỗ trợ 3 nhà tại xã Mường Khoa với số tiền 180 triệu đồng. Tính đến ngày 10/3, trên địa bàn huyện đã có 34 gia đình khởi công xây dựng, sửa chữa nhà ở, trong số đó có 3 hộ đã hoàn thành và 3 hộ dự kiến hoàn thành trong tháng 3/2025; 4/5 hộ đã thực hiện sửa chữa xong.
Nói về khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đồng chí Chu Văn Thanh - Trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện cho biết: Đa số các hộ gia đình làm nhà trên đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; có hộ đủ điều kiện cấp giấy nhưng lại không có tiền để nộp. Một số gia đình làm nhà trên đất nông nghiệp nhưng không có quy hoạch đất thổ cư hoặc nằm trong quy hoạch khác đã được phê duyệt (quy hoạch suối nước nóng, quy hoạch khu công nghiệp,...) không làm thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền sử dụng đất được. Các hộ dân ở thị trấn phải làm thủ tục cấp phép xây dựng nhưng kích thước khác với thiết kế mẫu của tỉnh phải có bản vẽ thiết kế lại. Bên cạnh đó, do điều kiện còn khó khăn nên một số hộ dân không có kinh phí để bù thêm khi làm nhà mới.
Trước thực tế đó, huyện sẽ chủ động các giải pháp tháo gỡ, đẩy nhanh tiến độ, đồng thời mong muốn Ban Chỉ đạo triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát của tỉnh, UBND tỉnh tổng hợp danh sách nhu cầu theo đề nghị của UBND huyện Tân Uyên, xem xét cấp bổ sung ngân sách sớm để đảm bảo nguồn lực thực hiện xóa nhà tạm, dột nát cho các đối tượng. Đồng thời, UBND tỉnh ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về thủ tục hồ sơ hỗ trợ nhà ở cho đối tượng người có công với cách mạng; xóa nhà tạm, dột nát đối với hộ nghèo, cận nghèo để thực hiện thống nhất chung trong toàn tỉnh. Huyện cũng kiến nghị Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng khác tăng hạn mức vay xây dựng nhà và áp dụng mức lãi suất thấp hoặc không lãi suất cho hộ nghèo, cận nghèo.