Tại Lễ hội Đền thờ Vua Lê Thái Tổ năm 2025, chúng tôi ấn tượng với không gian văn hoá dân tộc mà khối các trường học trên địa bàn thực hiện. Mỗi không gian văn hoá của liên trường các xã, thị trấn và Trường Trung học Phổ thông huyện đã tái hiện sinh động những nét văn hoá độc đáo của các dân tộc như: Thái, Mông, Cống, Mảng, Dao, Khơ Mú, Hà Nhì. Từ không gian kiến trúc nhà ở, trang phục truyền thống dân tộc, nhạc cụ, nông cụ lao động sản xuất, đồ dùng sinh hoạt đến sản phẩm nông sản đặc trưng, sách, truyện, tranh ảnh được trang trí, sắp xếp hài hoà, hấp dẫn. Khiến ai đi qua cũng muốn ghé vào tham quan, tìm hiểu văn hoá.

Thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 17/02/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Lai Châu”; Kế hoạch số 1405/KH-SGDĐT ngày 04/7/2022 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu về triển khai Đề án “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 trong các trường học”, phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nậm Nhùn chủ động xây dựng kế hoạch, ban hành các văn bản chỉ đạo các trường học trên địa bàn tổ chức triển khai, thành lập các câu lạc bộ (CLB) bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp các dân tộc phù hợp với thực tiễn ở địa phương. Lựa chọn 5 trường học tham gia vào Đề án nhằm duy trì, mở rộng, phát triển, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các CLB. Đưa các nội dung liên quan đến văn hoá truyền thống vào các tiết dạy, chương trình giáo dục địa phương để tuyên truyền, giới thiệu và nâng cao hiểu biết, nhận thức của học sinh trong việc gìn giữ, bảo tồn nét đẹp văn hoá từng dân tộc.

Bên cạnh việc thành lập, duy trì hoạt động của các CLB bảo tồn bản sắc văn hoá, các trường học khuyến khích học sinh mặc trang phục truyền thống dân tộc vào các ngày đầu tuần. Tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm vào buổi chào cờ, sinh hoạt ngoại khoá, giờ ra chơi với các tiết mục giao lưu văn nghệ (múa, hát), trò chơi dân gian (tó má lẹ, tù lu, nhảy sạp, ném còn…), làm bánh, đi chợ phiên để các em tham gia. Một số trường học như: Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú (PTDTBT) Tiểu học Mường Mô, Nậm Hàng, Nậm Pì, Trường mầm non Sông Đà xây dựng mô hình nhà sàn dân tộc Thái; trưng bày đồ dùng, nông cụ, trang phục của các dân tộc; qua đó, giúp học sinh hiểu thêm về đời sống sinh hoạt, sản xuất, phong tục tập quán của người dân địa phương. Phối hợp với chính quyền, tổ chức hội đoàn thể địa phương tăng cường tuyên truyền, giáo dục, truyền dạy nét đẹp văn hoá cho học sinh, nhân dân trên địa bàn.

Thầy giáo Mào Văn Văn - Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pì, (huyện Nậm Nhùn) cho biết: Thực hiện bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, dưới sự chỉ đạo của phòng, nhà trường thành lập các CLB bảo tồn văn hoá như: CLB bảo tồn trò chơi dân gian của các dân tộc; CLB thêu với dân tộc Mông, dân tộc Mảng; CLB thể dục thể thao đánh cù, đánh tù lu đối với dân tộc Mông. Ngoài ra, nhà trường phối hợp tham mưu với cấp uỷ, chính quyền xã huy động các tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn chung tay với nhà trường để tìm hiểu, tổ chức các buổi tập huấn như đan lát của người Mảng, thêu của dân tộc Mông. Từ đó, giáo dục cho học sinh biết cách gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc.

Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nậm Nhùn hiện đang quản lý 29 trường học Mầm non, Tiểu học và THCS. Được biết, từ năm 2021 đến nay, 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trên địa bàn huyện nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trong trường học. Các đơn vị trường trong toàn huyện thành lập được 58 CLB với sự tham gia của hơn 3.400 học sinh ở 3 cấp bậc học. Trong đó, có các CLB điển hình như: bảo tồn trò chơi tù lu, ném pao dân tộc Mông; ném còn, má lẹ dân gian dân tộc Thái; đẩy gậy, kéo co dân gian dân tộc Mông, Mảng, Dao; bảo tồn văn hoá trang phục dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Mảng, Cống, Dao, Hà Nhì; múa xoè dân tộc Thái, múa khèn dân tộc Mông...

Em Hỏ Thị Trâm Anh - Học sinh lớp 9A1, Trường THCS thị trấn Nậm Nhùn phấn khởi chia sẻ: Ở trường em tích cực tham gia các hoạt động về bảo tồn phát huy những giá trị văn hoá của các dân tộc. Em và một bạn nữa, đồng hành tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật với dự án phát huy giá trị tốt đẹp của các dân tộc qua trang phục truyền thống. Từ đó, giới thiệu, lan toả thầy cô và các bạn học sinh trong toàn tỉnh biết về nét đẹp, ý nghĩa của những bộ trang phục dân tộc Thái. Em yêu và tự hào về bản sắc văn hoá dân tộc Thái của mình.

Thời gian tới, phòng Giáo dục và Đào tạo huyện tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của các CLB bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp trong trường học. Qua đó, tạo được sân chơi bổ ích cho các em phát huy năng khiếu, giữ gìn, bảo tồn các giá trị văn hóa, bồi đắp nhân cách để sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội.