Xã Bum Nưa hiện có 1.680 hộ, gần 6.900 nhân khẩu, sinh sống tại 11 bản, với 3 dân tộc chủ yếu: Thái, Mảng và La Hủ. Trong đời sống cộng đồng, NCUT luôn giữ vị trí quan trọng, bởi tiếng nói của họ có sức lan tỏa và khả năng tập hợp nhân dân. Phát huy lợi thế đó, 19 NCUT trên địa bàn đã tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền, vận động, hòa giải và nắm bắt tình hình cơ sở. Từ những việc gần gũi trong đời sống, NCUT kiên trì vận động gia đình, dòng họ và bà con chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tích cực lao động sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn bản sắc dân tộc. Không chỉ tuyên truyền bằng lời nói, nhiều người còn chủ động làm trước, làm gương để bà con học tập, noi theo.

Ông Vàng Văn Thùng - NCUT bản Bum, chia sẻ: "Tôi làm NCUT được mấy năm rồi. Tôi thường xuyên vận động người thân trong gia đình thực hiện tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước; tích cực phát triển kinh tế để bà con noi theo. Đồng thời, phối hợp với cán bộ bản tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn hóa mới, giữ gìn bản sắc dân tộc, thi đua trồng trọt, chăn nuôi để nâng cao đời sống".

Người có uy tín ở xã Bum Nưa tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt pháp luật.

Cùng với tuyên truyền, vận động, NCUT còn là những “tai mắt” tích cực ở cơ sở. Thông qua sinh hoạt cộng đồng, gặp gỡ, tiếp xúc với nhân dân, họ nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, những vấn đề phát sinh trong đời sống để phản ánh với cấp ủy, chính quyền. Những thông tin từ cơ sở được chuyển tải kịp thời giúp địa phương có thêm cơ sở xem xét, giải quyết những kiến nghị chính đáng, hạn chế phát sinh điểm nóng.

Bên cạnh đó, với kinh nghiệm sống, sự am hiểu phong tục, tập quán cùng tiếng nói có trọng lượng, NCUT phối hợp với tổ hòa giải, ban công tác mặt trận, các đoàn thể và trưởng bản vận động các bên giải quyết vụ việc trên tinh thần đoàn kết, tình làng nghĩa xóm. Từ đầu năm đến nay, đã có 12 lượt NCUT tham gia cùng tập thể lãnh đạo bản hòa giải những vấn đề phát sinh trong cộng đồng.

Không chỉ gương mẫu, tiên phong đi đầu, NCUT ở xã Bum Nưa tích cực đồng hành với nhân dân trong phát triển sản xuất, xây dựng nếp sống văn hoá mới. Trong 8 tháng đầu năm 2026, NCUT đã phối hợp với các tổ chức đoàn thể tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hàng chục buổi; vận động người dân gieo cấy, chăm sóc hơn 500ha lúa, ngô; mở rộng vùng trồng sâm, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm; vận động hàng nghìn lượt người dân đi khám sức khỏe miễn phí, xoá bỏ nhiều hủ tục, phong tục lạc hậu, gìn giữ bản sắc truyền thống các dân tộc.

Bà Phạm Thị Hương - Phó Chủ tịch UBND xã Bum Nưa cho biết: Xác định NCUT là lực lượng quan trọng ở cơ sở, cấp ủy, chính quyền xã luôn quan tâm, động viên và tạo điều kiện để họ phát huy vai trò trong cộng đồng. Xã thường xuyên phối hợp, cung cấp văn bản, tài liệu liên quan để hỗ trợ NCUT thực hiện công tác tuyên truyền, vận động và hòa giải. Chú trọng động viên, thăm hỏi NCUT; đồng thời cử 5 lượt người tham gia các đoàn tham quan, học tập mô hình phát triển kinh tế - xã hội.

Dù đã có nhiều đóng góp, hoạt động của NCUT ở Bum Nưa vẫn gặp không ít khó khăn. Địa bàn rộng, một số bản cách xa trung tâm, giao thông còn hạn chế; trong khi phần lớn NCUT hoạt động trên tinh thần trách nhiệm, tự nguyện. Nhiều người tuổi đã cao, điều kiện kinh tế gia đình còn khó khăn nên việc dành thời gian cho công tác tuyên truyền, vận động, hòa giải và nắm tình hình đôi lúc chưa đáp ứng yêu cầu.

Thời gian tới, xã Bum Nưa tiếp tục tạo điều kiện để NCUT được giao lưu, tham quan, học tập những mô hình hiệu quả, trao đổi kinh nghiệm với các địa phương khác. Đồng thời mong muốn các cấp, các ngành quan tâm tổ chức lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng tuyên truyền, vận động và hòa giải ở cơ sở. Qua đó, tiếp thêm động lực, giúp NCUT phát huy thế mạnh, gần dân, hiểu dân và được dân tin, góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng, Chính sách pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống; củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng quê hương biên giới ngày càng đổi mới.