Khu vực biên giới của tỉnh có 17.862 hộ/86.413 khẩu. Trong đó, dân tộc thiểu số 17.267 hộ ở 211 bản của 22 xã thuộc 4 huyện biên giới. Theo chuẩn mới, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo ở khu vực biên giới chiếm trên 50%. Vì vậy, để  nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc vùng biên, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh phối hợp với các tổ chức chính trị xã hội, cá nhân thiện nguyện trong và ngoài tỉnh huy động các nguồn lực xây dựng nhà đại đoàn kết, các công trình dân sinh, đẩy mạnh các chương trình phát triển kinh tế giúp bà con vươn lên thoát khỏi đói nghèo.

Với phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”, nhiều năm qua, các đồn biên phòng cùng chính quyền địa phương tuyên truyền, hướng dẫn bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Qua đó, từng bước chuyển biến tư tưởng, khuyến khích người dân tự chủ vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng. Giờ đây, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ bộ đội biên phòng bám sát địa bàn, trực tiếp tham gia cùng Nhân dân lao động sản xuất; tuyên truyền vận động bà con bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, giữ gìn trật tự thôn bản đã không còn xa lạ với người dân vùng biên.

Cán bộ chiến sỹ Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải (huyện Phong Thổ) hướng dẫn bà con chăm sóc đậu tương.

Trong 10 năm (2012 – 2022), các cán bộ, chiến sỹ đồn biên phòng đã không quản ngại khó khăn, vất vả tự nguyện xuống các bản giúp bà con thu hoạch, chăm sóc cây màu với diện tích 198ha; trồng rừng, khai hoang diện tích trồng lúa 1.267ha; hỗ trợ giống, vốn sản xuất 22.103 triệu đồng. Điển hình như: Đồn Biên phòng Dào San (huyện Phong Thổ) hỗ trợ đưa giống dâu tây vào trồng; Đồn Biên phòng Huổi Luông (huyện Phong Thổ) thực hiện mô hình trồng chuối, nuôi lợn sinh sản; Đồn Biên phòng Pa Ủ (huyện Mường Tè) hỗ trợ người dân triển khai mô hình nuôi bò tập trung, hướng dẫn kỹ thuật trồng lúa nước 2 vụ/năm, trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao như thảo quả, sa nhân tím…

Chị Sùng Thị Sinh, bản Sân Bay, xã Sin Suối Hồ (huyện Phong Thổ) chia sẻ, gia đình chị trồng hơn 4.000 m2 chè cách đây gần 3 năm. Từ lúc trồng cho đến bây giờ, cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Sin Suối Hồ thường xuyên xuống hỗ trợ làm đất trồng chè, hướng dẫn cách chăm sóc, kỹ thuật hái chè để bán được giá cao.Trung bình một tháng, vợ chồng chị thu hoạch được gần 1 tạ búp chè tươi, mang xuống thành phố bán với giá 10 nghìn đồng/kg, cuộc sống ổn định hơn trước.

Bên cạnh đó, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh còn thực hiện hiệu quả mô hình làm nhà “Đại đoàn kết” cho đồng bào La Hủ ở các xã biên giới của huyện Mường Tè với 130 căn nhà đại đoàn kết tổng trị giá 3.635.000.000 đồng. Thực hiện Đề án 245 của UBND tỉnh Lai Châu về hỗ trợ hộ nghèo, khó khăn về nhà ở huyện Mường Tè, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh phụ trách hỗ trợ 2 xã Pa Vệ Sủ và Tá Bạ đã điều động tăng cường 65 đồng chí cho hai Đồn Biên phòng Pa Vệ Sủ và Ka Lăng tham gia thực hiện Đề án.

Sau 3 tháng thi công, cán bộ, chiến sỹ BĐBP tỉnh đã tham gia đóng góp 3.893 ngày công lao động và bàn giao 108 nhà (làm mới 81 nhà, sửa chữa 27 nhà). Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” giai đoạn 2021 – 2025 đã hỗ trợ xây dựng 14 mái ấm cho phụ nữ nghèo nơi biên giới giúp bà con “an cư lạc nghiệp”, tập trung phát triển kinh tế, nỗ lực vươn lên thoát nghèo. Ngoài ra, lực lượng BĐBP tỉnh còn thực hiện hiệu quả chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi đồn biên phòng” đã nhận đỡ đầu, chăm sóc  cho 98 học sinh nghèo vươn lên trong học tập.

Thực hiện Chỉ thị số 572 – CT/QUTW, ngày 5/10/2012 của Thường vụ Quân ủy Trung ương về “Quân đội thực hiện công tác dân tộc trong tình hình mới giai đoạn 2012-2022”, 10 năm qua, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh thường xuyên phối hợp với hệ thống chính trị ở địa phương tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số trên khu vực biên giới thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc. Tích cực đổi mới sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; thay đổi nhận thức, từ bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu, không phù hợp với nếp sống văn hóa mới.

Đến nay, các đồn biên phòng đã giới thiệu 108 đảng viên tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, bản biên giới; 298 đảng viên phụ trách 1.720 hộ gia đình, với 8.260 nhân khẩu ở khu vực biên giới; giới thiệu 4 đồng chí cán bộ đồn biên phòng tham gia cấp ủy cấp huyện và 20 đồng chí tham gia cấp ủy cấp xã nhằm xây dựng hệ thống cơ sở chính trị vững mạnh. Những việc làm này đã góp phần gắn bó chặt chẽ với đồng bào dân tộc thiểu số để bảo vệ biên giới, phát triển kinh tế-xã hội vùng biên.

Trao đổi với chúng tôi, Đại tá Lê Công Thành, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh cho biết: Với phương châm “3 bám, 4 cùng” Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP đã tăng cường chỉ đạo các đơn vị, cán bộ, chiến sỹ triển khai thực hiện có hiệu quả các dự án, chương trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Từ đó,  xây dựng các mô hình sản xuất, chăn nuôi hiệu quả giúp người dân nâng cao thu nhập, giảm tỷ lệ hộ nghèo. Đặc biệt, thông qua việc phân công đảng viên phụ trách hộ gia đình ở khu vực biên giới, các đơn vị đã kịp thời, chủ động nắm tình hình, phát hiện và xử lý kịp thời các vụ việc xảy ra, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện, tố giác, đấu tranh với các loại tội phạm trên địa bàn.

Đến nay, các xã biên giới đã thành lập và duy trì hoạt động hiệu quả 221 tổ tự quản an ninh trật tự bản; duy trì hoạt đông hiệu quả 52 nhóm hộ với 1.168 khẩu đăng ký tham gia tổ tự quản đường biên, cột mốc. Qua đó, góp phần quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.