Tìm hiểu chúng tôi được biết, những năm qua, công tác triển khai thực hiện Pháp lệnh CAX trên địa bàn tỉnh Lai Châu luôn được sự quan tâm đặc biệt của cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở. Lực lượng CAX ngày càng được củng cố, kiện toàn cả về số lượng và chất lượng. Toàn tỉnh hiện có trên 1.200 CAX. Trong đó, trưởng công an xã là 96 đồng chí; 95 phó CAX. Nét nổi bật là căn cứ vào tình hình thực tế tại các xã, Công an tỉnh đã bố trí được 8 đồng chí là công an chính quy, đảm nhận chức danh trưởng, phó CAX công tác tại 5 xã: Pu Sam cáp (Sìn Hồ); Tà Tổng (Mường Tè); Nậm Manh, Nậm Chà, Nậm Hàng (huyện Nậm Nhùn) theo tinh thần Đề án về bố trí Công an xã.

Để không ngừng nâng cao trình độ pháp luật, nghiệp vụ cho đội ngũ CAX đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Công an tỉnh phối hợp với Sở Nội vụ, Trường Trung học An ninh nhân dân I tổ chức lớp đào tạo trung cấp cho 96 trưởng, phó công an xã. Hàng năm còn tổ chức các lớp huấn luyện nghiệp vụ, tập trung phổ biến chuyên sâu về các nội dung cơ bản của Pháp lệnh, công tác nắm tình hình, xử lý, giải quyết các vụ việc có liên quan đến an ninh chính trị, chế độ thông tin báo cáo…

Công an xã Tả Lèng (huyện Tam Đường) tuần tra, bảo vệ an ninh trật tự ở địa phương.

Nhờ vậy, nhận thức về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng  CAX được nâng lên rõ rệt, cơ bản đáp ứng được các yêu cầu về chính trị, pháp luật và nghiệp vụ, cùng với công an chính quy, công an xã đã phát huy tốt vai trò là lực lượng nòng cốt trong công tác đấu tranh trấn áp tội phạm, bảo đảm ANTT, ATGT, tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật tại cơ sở. 

Trong quá trình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Nghị quyết của ngành Công an, lực lượng CAX đã chủ động xây dựng kế hoạch tham mưu cấp ủy, chính quyền cơ sở, phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể làm tốt công tác tuyên truyền giáp dục, vận động nhân dân nâng cao cảnh giác, không nghe, không tin, không theo luận điệu tuyên truyền của các thế lực thù địch và các phần tử xấu…Vì vậy đã huy động được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần đảm bảo an ninh chính trị trên địa bàn.

Cùng với đó, chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền cơ sở các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm, tệ nạn xã hội và các hành vi vi phạm pháp luật khác, thực hiện hiệu quả nội dung quy chế phối hợp đảm bảo về an ninh trật tự. Góp phần kiềm chế hoạt động tội phạm, tệ nạn xã hội, không để phát sinh các điểm nóng, tội phạm có tổ chức, tội phạm mang tính chất xã hội đen.

Thông qua đăng ký, quản lý tạm trú, tạm vắng, CAX đã làm tốt công tác nắm tình hình di biến động về nhân khẩu, hộ khẩu trên địa bàn phụ trách, phụ vụ tốt cho công tác nghiệp vụ của ngành Công an. Xây dựng các quy ước và phát động sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân thực hiện các quy định của pháp luật về phòng cháy chữa cháy, quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Chủ động tham mưu, đề xuất với cấp ủy, chính quyền củng cố lực lượng phòng cháy chữa cháy tại chỗ, quản lý tổ chức luyện tập, đảm bảo sẵn sàng đối phó với các tình huống và hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại khi cháy, nổ, xảy ra.

Công an xã Thân thuộc phối hợp với Công an huyện Tân Uyên vận động nhân dân giao nộp súng, vũ khí tự tạo.

Trong công tác giữ gìn trật tự an toàn giao thông, lực lượng CAX phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân tự giác chấp hành các quy định của pháp luật trong lĩnh vực này. Vì thế, tình hình trật tự an toàn giao thông trên địa bàn cơ sở đã có bước chuyển biến đáng kể, ý thức chấp hành pháp luật về giao thông của các tầng lớp nhân dân từng bước được nâng cao; tai nạn giao thông được kiềm chế, nhiều xã giảm cả số vụ, số người chết và bị thương. Ngoài ra, lực lượng này còn đóng góp một vị trí quan trọng trong công tác quản lý, giáo dục, cảm hóa người lầm lỗi.

Đồng chí Hảng A Lử – Trưởng Công an xã Tả Lèng (huyện Tam Đường) tâm sự: Nhận thức rằng, việc đảm bảo ANTT địa bàn chính là cơ sở để người dân yên tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế nên lực lượng CAX Tả Lèng luôn chủ động phối hợp với các ngành liên quan tuyên truyền, vận động nhân dân các bản chấp hành tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; nhắc nhở, hòa giải các vụ việc vi phạm, mâu thuẫn trong dân; tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm theo đúng quy định của pháp luật. Đồng thời động viên bà con kịp thời phát hiện các vụ việc vi phạm, báo cáo với chính quyền và cơ quan chức năng. Nhờ đó đã dần thay đổi được nhận thức của người dân trong tố giác tội phạm, nhân dân đã cung cấp nhiều nguồn tin có giá trị.  

Tuy nhiên, trong điều kiện của một tỉnh còn khó khăn như Lai Châu, trình độ dân trí chưa đồng đều giữa các vùng, giao thông đi lại khó khăn; trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động của CAX còn tạm bợ; đặc biệt là chế độ chính sách như tiền lương, phụ cấp cho CAX.. còn nhiều bất cập. Do vậy, thời gian tới các địa phương, đơn vị cần tiếp tục quan tâm, kiện toàn khung số lượng phó CAX, công an viên và tổ thường trực theo Pháp lệnh; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng về văn hóa, chuyên môn nghiệp vụ; bổ sung cơ sở vật chất; quan tâm thực hiện đảm bảo chế độ chính sách…để lực lượng CAX không ngừng trưởng thành về mọi mặt, xứng đáng là lực lượng nòng cốt trong công tác đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở cơ sở.