Phát triển năng lượng tái tạo và hạ tầng năng lượng xanh tại Lai Châu

Ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup.

Lai Châu được đánh giá là địa phương có nhiều lợi thế để phát triển năng lượng tái tạo nhờ hệ thống sông, suối, hồ chứa dồi dào, địa hình núi cao và tiềm năng lớn về kinh tế xanh. Trong những năm qua, tỉnh đã khẳng định vai trò quan trọng trên bản đồ năng lượng quốc gia thông qua các công trình thủy điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, tăng thu ngân sách và tạo việc làm cho người dân.

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đó, Tập đoàn Vingroup đã đầu tư hai dự án điện mặt trời Bản Chát 1 (250MW) và Bản Chát 2 (300MW), với tổng vốn khoảng 13.000 tỷ đồng. Hiện các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và đang hoàn thiện thủ tục pháp lý, giải phóng mặt bằng để sớm triển khai xây dựng.

Theo định hướng phát triển của tỉnh, năng lượng trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng, phù hợp với Quy hoạch điện VIII, Quy hoạch tỉnh Lai Châu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đồng hành với định hướng này, Vingroup xác định hạ tầng, công nghệ, công nghiệp xanh và năng lượng tái tạo là các lĩnh vực đầu tư chiến lược. Thông qua Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo, tập đoàn sẽ tiếp tục nghiên cứu, phát triển các dự án năng lượng sạch theo hướng hiện đại, hiệu quả và đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Kết quả khảo sát ban đầu cho thấy Lai Châu có điều kiện thuận lợi để phát triển điện mặt trời, đặc biệt là mô hình điện mặt trời nổi trên các hồ thủy điện. Giải pháp này giúp tận dụng mặt nước, giảm áp lực sử dụng đất và khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có. Trong khuôn khổ hội nghị, Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu và VinEnergo sẽ ký Biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư, làm cơ sở nghiên cứu các dự án năng lượng tái tạo với tổng công suất dự kiến khoảng 1.000MW. Các dự án kỳ vọng sẽ tạo động lực tăng trưởng mới, bổ sung nguồn điện sạch, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, giảm phát thải và nâng cao đời sống người dân, đưa Lai Châu trở thành điểm sáng về năng lượng xanh ở Tây Bắc.

Phát triển chuỗi giá trị dược liệu – công nghệ sinh học tại Lai Châu

Ông Ngô Minh Hải - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TH.

Lai Châu sở hữu nhiều lợi thế nổi bật để phát triển các ngành kinh tế xanh và có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là dược liệu, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái. Với hệ sinh thái đa dạng, diện tích rừng lớn, điều kiện khí hậu đặc thù cùng bản sắc văn hóa của 20 dân tộc anh em, địa phương có tiềm năng phát triển nhiều loại dược liệu quý, trong đó Sâm Lai Châu được xem là sản phẩm đặc hữu có giá trị cao và có thể trở thành ngành hàng chiến lược của tỉnh.

Phát huy lợi thế này, từ năm 2013, Tập đoàn TH đã phát triển mô hình kinh tế dưới tán rừng theo hướng bảo tồn và phát triển dược liệu bền vững. Doanh nghiệp áp dụng quy trình khép kín từ chọn giống, canh tác hữu cơ, bảo tồn nguồn gen, thu hoạch, chế biến, chiết xuất hoạt chất đến phân phối sản phẩm, góp phần nâng cao giá trị dược liệu và bảo vệ tài nguyên rừng. Mô hình đã được triển khai hiệu quả tại Nghệ An và đang tiếp tục mở rộng sang khu vực Tây Bắc, Tây Nguyên.

Đến cuối năm 2025, vùng dược liệu của TH tại Nghệ An đạt khoảng 350ha, trong đó nhiều diện tích đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế. Doanh nghiệp đã bảo tồn thành công 75 loài dược liệu quý, bao gồm: tam thất, đương quy, thất diệp nhất chi hoa, lan thạch hộc tía, sâm Puxailaileng và sâm Lai Châu.

Từ những kết quả thực tiễn, TH đánh giá Lai Châu có đủ điều kiện để trở thành trung tâm dược liệu công nghệ cao của Việt Nam. Tập đoàn đề xuất phát triển vùng dược liệu quy mô lớn gắn với ứng dụng công nghệ sinh học, hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng chuỗi giá trị có sự tham gia của người dân và đẩy mạnh truyền thông về y tế dự phòng. TH kỳ vọng sẽ đồng hành cùng tỉnh khai thác hiệu quả tiềm năng dược liệu, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo sinh kế bền vững cho người dân và đưa dược liệu Lai Châu vươn ra thị trường quốc tế.

Khai thác bền vững nguồn tài nguyên dược liệu

Tiến sĩ Trần Minh Ngọc - Viện trưởng Viện Dược liệu - Bộ Y tế.

Trên cơ sở tiềm năng đặc biệt về đa dạng sinh học và nguồn dược liệu quý của Lai Châu, Viện Dược liệu nhận định địa phương có nhiều điều kiện để trở thành trung tâm phát triển dược liệu và công nghiệp dược liệu của cả nước. Tuy nhiên, để biến lợi thế tài nguyên thành giá trị kinh tế bền vững, cần phát triển chuỗi giá trị hoàn chỉnh, kết hợp giữa bảo tồn nguồn gen, nghiên cứu khoa học, tiêu chuẩn hóa và chế biến sâu.

Từ kinh nghiệm nghiên cứu và thực tiễn triển khai, Viện Dược liệu đề xuất các nhóm giải pháp như đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuẩn hóa giống và quy trình sản xuất, xây dựng tiêu chuẩn quốc gia và chuyên luận dược điển cho các loài dược liệu đặc hữu, đặc biệt là Sâm Lai Châu. Đồng thời, chú trọng bảo tồn và phát triển nguồn gen, tạo nền tảng cho vùng nguyên liệu chất lượng cao. Bên cạnh đó, cần thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, sản xuất dược phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và mỹ phẩm từ dược liệu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. Song song với đó là đầu tư hạ tầng khoa học, phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn quốc tế và chuyển đổi số trong quản lý, phát triển ngành dược liệu.

Với hơn 65 năm kinh nghiệm, đội ngũ chuyên gia giàu năng lực cùng hệ thống nghiên cứu hiện đại, Viện Dược liệu cam kết đồng hành cùng tỉnh Lai Châu và cộng đồng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình, từ bảo tồn nguồn gen, nghiên cứu giống, xây dựng tiêu chuẩn, kiểm nghiệm chất lượng đến phát triển sản phẩm và thương hiệu. Nếu được đầu tư đúng hướng, Lai Châu sẽ không chỉ bảo tồn hiệu quả nguồn tài nguyên dược liệu quý mà còn trở thành trung tâm dược liệu công nghệ cao, đưa Sâm Lai Châu và các dược liệu đặc hữu vươn ra thị trường trong nước và quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Xây dựng Lai Châu trở thành điểm đến du lịch đặc sắc của vùng Tây Bắc

Ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Cục du lịch Quốc gia Việt Nam.

Trong bối cảnh du lịch đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, Lai Châu là địa phương có nhiều lợi thế để thu hút đầu tư và phát triển các sản phẩm du lịch chất lượng cao. Với hệ sinh thái tự nhiên còn nguyên sơ, cảnh quan hùng vĩ, khí hậu trong lành cùng bản sắc văn hóa đặc sắc của 20 dân tộc anh em, tỉnh có điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng, chăm sóc sức khỏe, thể thao mạo hiểm và khám phá thiên nhiên.

Những năm gần đây, kết cấu hạ tầng và khả năng kết nối của Lai Châu không ngừng được cải thiện thông qua các dự án giao thông trọng điểm như tuyến cao tốc Bảo Hà – Lai Châu, hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên và cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Đến nay, Lai Châu đã hình thành hai khu du lịch cấp tỉnh, 23 điểm du lịch được công nhận cùng nhiều sản phẩm đặc trưng như Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải, Lao Chải I, Cầu Kính Rồng Mây và các cung trekking chinh phục những đỉnh núi cao. Năm 2025, tỉnh đón khoảng 1,475 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 1.200 tỷ đồng, khẳng định sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến.

Trong giai đoạn tới, tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư vào năm lĩnh vực trọng tâm gồm: du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng; du lịch thể thao, mạo hiểm; du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa; du lịch nông nghiệp gắn với các sản phẩm đặc hữu như sâm, chè và dược liệu; cùng du lịch biên giới kết hợp logistics và liên kết vùng. Lai Châu mong muốn thu hút các nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, mang đến nguồn lực, công nghệ và phương thức quản trị hiện đại để cùng xây dựng những sản phẩm du lịch có bản sắc, chất lượng và sức cạnh tranh. Với tiềm năng sẵn có, định hướng phát triển rõ ràng và môi trường đầu tư ngày càng thuận lợi, Lai Châu được kỳ vọng trở thành điểm đến du lịch xanh và cực tăng trưởng mới của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn

Ông David Whitehead – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Mavin.

Tập đoàn Mavin là doanh nghiệp nông nghiệp, thực phẩm hoạt động theo mô hình chuỗi giá trị khép kín “Từ Nông trại tới Bàn ăn”, với các lĩnh vực từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, con giống, thú y, chăn nuôi đến chế biến thực phẩm. Qua quá trình khảo sát, Mavin đánh giá Lai Châu có nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhờ quỹ đất rộng, điều kiện tự nhiên thuận lợi, nguồn nguyên liệu dồi dào và định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của địa phương. Đặc biệt, sự quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư và đồng hành cùng doanh nghiệp của lãnh đạo tỉnh đã tạo thêm niềm tin để Mavin lựa chọn Lai Châu là điểm đến đầu tư dài hạn.

Trên cơ sở đó, Mavin dự kiến đầu tư tổ hợp dự án nông nghiệp, chăn nuôi tại xã Mường Kim và xã Mường Than với tổng vốn trên 580 tỷ đồng. Dự án bao gồm nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi, nhà máy chế biến nông sản, các trung tâm sản xuất giống lợn và gia cầm công nghệ cao cùng nhà máy sản xuất phân hữu cơ từ chất thải chăn nuôi. Mô hình được xây dựng theo hướng kinh tế tuần hoàn, trong đó nông sản địa phương được chế biến làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi; chất thải sau chăn nuôi được xử lý thành phân hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp, góp phần giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao giá trị gia tăng.

Theo Mavin, việc phát triển chuỗi giá trị khép kín không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, gia tăng giá trị cho nông sản địa phương và tạo đầu ra ổn định cho người dân. Khi đi vào hoạt động, dự án dự kiến tạo việc làm cho hàng trăm lao động, đóng góp đáng kể cho ngân sách và góp phần phát triển kinh tế nông thôn.

Mavin tin tưởng Lai Châu có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm phát triển nông nghiệp công nghệ cao của khu vực Tây Bắc và cam kết đồng hành cùng tỉnh trong phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại, bền vững, góp phần thu hút thêm các nhà đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp địa phương.

Ngân hàng Phát triển Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp

Ông Lê Văn Nam - Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, việc huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của từng địa phương. Với vị trí chiến lược, tiềm năng lớn về thủy điện, năng lượng tái tạo, du lịch và kinh tế xanh, Lai Châu đang trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều nhà đầu tư.

Trong hơn 20 năm hoạt động, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đã tài trợ nhiều công trình trọng điểm quốc gia. Riêng tại Lai Châu, ngân hàng đã giải ngân hơn 12.500 tỷ đồng cho các dự án thủy điện lớn như Sơn La, Lai Châu, Huội Quảng, Bản Chát và nhiều dự án khác. Sau khi Nghị định số 78/2023/NĐ-CP có hiệu lực, Chi nhánh VDB Điện Biên - Lai Châu tiếp tục ký kết tín dụng cho 10 dự án thủy điện với tổng cam kết hơn 3.600 tỷ đồng, đồng thời đang thu xếp nguồn vốn khoảng 6.000 tỷ đồng cho các dự án năng lượng và du lịch trên địa bàn.

Trong thời gian tới, VDB cam kết tiếp tục đồng hành cùng tỉnh và cộng đồng doanh nghiệp, ưu tiên nguồn vốn cho các dự án năng lượng, hạ tầng, du lịch và các lĩnh vực có tác động lan tỏa cao. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, nhà đầu tư và các tổ chức tài chính, VDB tin tưởng Lai Châu sẽ tiếp tục thu hút mạnh mẽ các nguồn lực phát triển, từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, bền vững và trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn của khu vực Tây Bắc.