Khảo sát thực trạng văn hóa đọc tại 3 trường THCS và THPT trên địa bàn phường Tân Phong (THCS Tân Phong; THCS Đông Phong và THPT Chu Văn An) cho thấy, chỉ 25% học sinh yêu thích đọc sách, 11% duy trì thói quen đọc mỗi ngày, còn đa số đọc chủ yếu để phục vụ học tập. Nhận thức về các kỹ thuật đọc cũng còn hạn chế, chỉ 18% học sinh biết vận dụng nhiều kỹ thuật cùng lúc. Chính vì vậy, việc đưa các kỹ thuật đọc vào thực hành đã giúp học sinh thay đổi thói quen và thái độ đối với việc đọc.

Hai học sinh tham gia dự án là các em: Nguyễn Minh Phụng (lớp 12C6), Phạm Hoàng Kim Ngân (lớp 12C4) Trường THPT Chu Văn An chia sẻ: “Trước đây, em thường chỉ đọc sách giáo khoa, thấy việc đọc ngoài giờ học nhàm chán. Khi được hướng dẫn kỹ thuật Skimming, Scanning và tham gia các trò chơi đọc, em nhận ra đọc sách cũng có thể rất thú vị. Nhờ kỹ thuật đọc, em nắm thông tin nhanh hơn, hiểu sâu hơn và còn biết ghi chú, tóm tắt ý chính. Những hoạt động này giúp em tự tin hơn khi học, đồng thời, thấy việc đọc không còn là áp lực mà là niềm vui”.

Dự án không chỉ tập trung vào kỹ năng đọc, mà còn xây dựng mô hình Thư viện kết nối và Góc Văn hóa đọc trong trường, giúp học sinh tiếp cận sách phong phú và đa dạng. 361 đầu sách đã được luân chuyển từ Thư viện tỉnh đến 3 trường, 150 học sinh lập thẻ đọc và chủ động tham gia các hoạt động đọc ngoại khóa, câu lạc bộ sách. Các trò chơi kết hợp Skimming và Scanning tạo hứng thú, hình thành phản xạ đọc nhanh và kỹ năng chọn lọc thông tin hiệu quả. Ngoài ra, ứng dụng công nghệ số qua kênh TikTok, YouTube, podcast và nhật ký đọc trực tuyến cũng góp phần phổ biến kỹ thuật đọc, khuyến khích học sinh tự đánh giá tiến trình học tập, đồng thời, lan tỏa văn hóa đọc trong toàn trường.

Cô giáo Ngô Mai Phúc - Phó hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An đánh giá: “Dự án giúp học sinh thay đổi thói quen đọc, nâng cao kỹ năng đọc hiểu và ghi nhớ, đồng thời, tạo ra môi trường học tập năng động, sáng tạo. Các em trở nên chủ động hơn, biết vận dụng kỹ thuật đọc vào việc học, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài về năng lực học tập và tư duy độc lập”.

Phụ huynh học sinh cũng dánh giá dự án mang lại lợi ích thiết thực. Chị Hoàng Thị Hương Trang (phụ huynh học sinh lớp 12C4 Trương THPT Chu Văn An) nhận xét: “Nhờ dự án, con tôi không còn xem việc đọc là nhiệm vụ học tập áp lực. Các em chủ động đọc sách, biết đặt câu hỏi và ghi chú những điều quan trọng. Chúng tôi cũng thấy con tự tin hơn khi thảo luận bài học, kỹ năng viết và tư duy phản biện được cải thiện rõ rệt”.

Dự án cũng đề xuất các giải pháp áp dụng linh hoạt trong dạy học ngữ văn, hoạt động thư viện, sinh hoạt câu lạc bộ đọc sách và các trải nghiệm ngoài giờ học. Việc số hóa quá trình đọc giúp học sinh tiếp cận phong cách học hiện đại, vừa sáng tạo, vừa hiệu quả. Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh tham gia dự án tăng hứng thú đọc, năng lực ghi nhớ và khả năng tư duy phản biện. Những kết quả này khẳng định rằng việc phát triển văn hóa đọc gắn liền với kỹ thuật đọc hiện đại là hướng đi đúng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học vùng miền núi.

Hướng dẫn đề tài cô giáo Nguyễn Thị Hợp cho biết thêm: “Chúng tôi hi vọng mô hình này sẽ là nguồn tư liệu quý cho các giáo viên, nhà quản lý giáo dục và các nhà nghiên cứu, đồng thời, lan tỏa văn hóa đọc bền vững trong học sinh trung học, góp phần nâng cao tri thức, kỹ năng và nhân cách của thế hệ trẻ”.

Dự án “Giải pháp phát triển văn hóa đọc cho học sinh trung học nhờ kỹ thuật đọc” đã mở ra một hướng đi mới trong giáo dục vùng cao Lai Châu, kết hợp hiệu quả giữa đổi mới phương pháp và ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật. Việc vận dụng các kỹ thuật đọc hiện đại như Skimming, Scanning, SQ3R, Mind Mapping không chỉ nâng cao năng lực đọc hiểu, khả năng xử lý thông tin, mà còn hình thành thói quen tự học chủ động, phát triển tư duy phản biện và sáng tạo. Đây là minh chứng sống động cho việc kết hợp khoa học - kỹ thuật vào giáo dục, mang lại hiệu quả thiết thực, bền vững và truyền cảm hứng cho học sinh, giáo viên và toàn cộng đồng.