Những câu chuyện về việc bản này có nhiều hộ dân vươn lên no đủ từ tham gia mô hình trồng cây ăn quả ôn đới (đào chín sớm, lê). Hay ở bản kia của xã, bà con mạnh dạn chuyển đổi hoặc cho thuê đất ruộng để cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã trồng hoa, trồng cây màu giá trị kinh tế cao không quá hiếm.

Bà con bản Mào Phô (xã Giang Ma, huyện Tam Đường) làm đất trồng bí đao xanh.

Cho thuê đất không có nghĩa là bỏ cơ hội làm giàu mà là cách để đồng bào của Giang Ma làm kinh tế hiệu quả hơn. Bởi, họ có thể tiếp cận trực tiếp và học cách làm nông nghiệp theo hướng hàng hóa, áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Và, đó chính là lí do cây bí đao xanh được bén rễ trên đất chuyên màu ở nơi đây.

Khoảng 2 năm nay, những mảnh ruộng trồng 1 vụ lúa trước đây của bà con bản Mào Phô nằm ven quốc lộ 4D (khu vực đèo Giang Ma) được thay thế cây hoa hồng và bí đao xanh. Hình ảnh cây bí xanh cho những mùa vụ thắng lợi khiến người đi đường dễ dàng bắt gặp và không khỏi xuýt xoa.

Tìm hiểu chúng tôi được biết, nhận thấy thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp, anh Nguyễn Văn Hường ở Mê Linh, Hà Nội lên thuê 2ha đất trồng lúa 1 vụ của người dân bản Mào Phô trồng bí đao xanh. Theo anh Hường, cây bí đao xanh có ưu điểm là chịu rét tốt, ít sâu bệnh; thời gian sinh trưởng ngắn, tỷ lệ đậu quả cao. Sau khi cho thu hoạch quả, năng suất, chất lượng và mẫu mã đều hơn địa phương khác. Đặc biệt, thời gian thu hoạch được 4 tháng/vụ. Nếu chăm sóc tốt, bí cho thu mỗi tháng 4 lứa quả, mỗi lứa đạt từ 40 - 45 tấn/ha, giá bán bình quân từ 3.000 - 5.000 đồng/kg, cao điểm từ 8.000 - 10.000 đồng/kg. Theo tính toán của nhà vườn, thu nhập bình quân 1ha bí đao xanh đạt từ 200 - 250 triệu đồng/ha, trừ chi phí đạt khoảng 150 - 180 triệu đồng.

Người dân bản Sin Chải (xã Giang Ma, huyện Tam Đường) chăm sóc bí đao xanh.

Năng suất, hiệu quả kinh tế của cây bí đao xanh trên đồng đất Giang Ma thể hiện ở những con số khá ấn tượng. Tuy nhiên, bài toàn “được mùa - mất giá” trong nông nghiệp thời gian qua, có lặp lại với loại cây trồng mới này không? Băn khoăn ấy của chúng tôi được anh Hường lí giải: Trước hết phải nói về hiệu quả kinh tế, cây bí đao xanh có thể khẳng định cao hơn trồng lúa, ngô nhiều lần. Còn về thị trường đầu ra rất thuận lợi. Bởi, với những ưu điểm vượt trội thì bí đao xanh trồng ở đây được khách hàng miền xuôi ưa chuộng. Toàn bộ sản phẩm tôi đều xuất về Hà Nội với giá thành khá ổn định. Tôi cũng đã chuyển giao kỹ thuật cho một số hộ dân trong xã và bao tiêu luôn sản phẩm khi được thu hoạch. Vậy nên bà con cũng yên tâm chuyển đổi cây trồng trên đất ruộng để có thu nhập cao hơn.

Sau khi đến tham quan và được anh Hường hướng dẫn kỹ thuật, gia đình chị Phàn Thị Luận ở bản Sin Chải (xã Giang Ma) mạnh dạn trồng 1ha bí đao xanh. Chị Luận chia sẻ: Trước đây, trên diện tích đất này tôi chủ yếu trồng lúa 1 vụ. Thu hoạch cũng được 60 - 70 bao thóc/năm. Đầu năm 2022, gia đình chuyển đổi sang trồng bí đao xanh, đến nay đã cắt được 1 lứa quả thu trên 3 tấn, thu về khoảng 10 triệu đồng. Tôi mừng lắm, chỉ mong thời tiết thuận lợi để thời gian tới, gia đình được thu thêm nhiều lứa quả.

Tính đến nay, trên địa bàn xã Giang Ma có gần 4ha bí đao xanh và cũng đã có thêm Hợp tác xã Giang Ma ký kết bao tiêu sản phẩm cho các hộ dân sở tại. Thời gian tới, chính quyền xã sẽ tiếp tục tìm kiếm các tổ chức, cá nhân triển khai liên kết với người dân để mở rộng diện tích trồng bí đao xanh và thí điểm một số cây trồng khác có giá trị kinh tế cao. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động bà con thay đổi tư duy, hướng tới sản xuất hàng hóa, góp phần thực hiện hiệu quả tiêu chí thu nhập, hộ nghèo trong xây dựng nông thôn mới.