Hôm nay, gia đình anh Hảng A Chư ở bản Lao Tỷ Phùng, xã Nùng Nàng, huyện Tam Đường nhờ anh em họ hàng đến gặt giúp 3 mảnh ruộng để nhanh chóng tuốt, phơi và vận chuyển thóc về nhà. Dừng tay gặt lúa anh Hảng A Chu cho biết: “Vụ này gia đình tôi cấy giống lúa Tẻ râu và tẻ địa phương. Tẻ râu đã thu hoạch xong được 2,4 tấn (tăng hơn năm trước 400kg), giống tẻ địa phương dự kiến thu hoạch đạt 1,2 tấn như năm trước. Năm nay thời tiết không thuận lợi, đầu vụ thì hạn thiếu nước đến khi lúa trỗ bông thì mưa nhiều cũng làm ảnh hưởng đến năng suất lúa”.

Nông dân bản Lao Tỷ Phùng, xã Nùng Nàng, huyện Tam Đường thu hoạch lúa mùa. 

Xã Nùng Nàng, huyện Tam Đường gieo cấy 175ha lúa mùa diện tích 60ha với các giống lúa lai: Thục hưng, Nghi hương, LC25, 270); lúa thuần 65ha: Séng cù, Tẻ râu, Tẻ địa phương), lúa nếp 97 trồng 50ha. Trước thực trạng nhiều hộ dân phản ánh giống lúa thuần đạt năng suất thấp, chính quyền xã phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện đánh giá năng suất, sản lượng các loại gống lúa trên địa bàn. Qua đánh giá cho thấy giống Séng cù, Tẻ râu chỉ đạt năng suất 38,1 tạ/ha, trong khi giống lúa lai năng suất đạt 66 tạ/ha. Theo lãnh đạo xã Nùng Nàng nguyên nhân giống lúa thuần đạt năng suất thấp là do bà con tự để giống, cách thức bảo quản không đúng, thóc giống được bảo quản trên gác bếp (nhà nước hỗ trợ 253kg giống lúa Séng cù tương tương với trên 3,3ha diện tích). Nguyên do khác nữa là gieo mạ trên nương, đến thời điểm mạ đủ tuổi cấy thì nước ruộng không có (100% diện tích lúa mùa phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời) dẫn đến cấy mạ già, khi lúa đang trong giai đoạn phát triển bông trên địa bàn xã, lượng mưa nhiều gây ngập úng cục bộ làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng phát triển của lúa.

Đến thời điểm này nông dân trong xã đã gặt được trên 97% diện tích lúa vụ mùa, năng suất trung bình đạt 52 tạ/ha. Sản lượng 910 tấn (bằng sản lượng lúa mùa năm trước). Anh Phan Đức Phú – Phó Chủ tịch xã Nùng Nàng cho biết: Với quan điểm “xanh nhà hơn già đồng”, xã chỉ đạo các trưởng bản truyên truyền, vận động bà con tranh thủ thời tiết thuận lợi đẩy nhanh tiến độ thu hoạch lúa mùa. Nhìn chung lúa vụ mùa năm nay giống lúa thuần đạt năng suất thấp hơn năm trước, tuy nhiên dòng lúa lai lại được mùa nên sản lượng chung của xã vẫn được đảm bảo. Không vì giống lúa thuần năm nay đạt năng suất thấp, trong vụ mùa năm sau xã sẽ vẫn đưa giống lúa này vào cơ cấu thời vụ để đảm bảo tỷ lệ lúa chất lượng, đảm bảo cơ cấu giống, góp phần xóa đói giảm nghèo. Cùng với đó là tuyên truyền vận động bà con cách bảo quản giống, hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh, xử lý đất để đạt được năng suất cao hơn”.

Trên khắp các cánh đồng không khí lao động của bà con đang nhộn nhịp thu hoạch lúa mùa trà sớm, trà chính vụ với tổng diện tích hơn 15.000ha, trong đó thu hoạch xong gần 6.000ha, thành phố Lai Châu đã thu hoạch xong, huyện Tam Đường, Tân Uyên, Sìn Hồ thu hoạch được trên 1/3 diện tích. Ông Hà Quang Huy – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: “Sở chỉ đạo các phòng chuyên môn, cùng với các huyện chỉ đạo Nhân dân thực hiện phương châm lúa chín đến đâu gặt ngay đến đó. Đồng thời tuyên truyền vận động bà con gặt đến đâu tuốt lúa đến đó tránh việc phơi lúa tại ruộng, nhất là tại các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm đề phòng mưa dông bất chợt làm ảnh hưởng đến chất lượng lúa. Bên cạnh đó, chính quyền các huyện, thành phố sát sao trong chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, các xã tích cực thăm đồng, hướng dẫn Nhân dân chủ động trong khâu chăm sóc, phòng trừ đúng thời điểm nên năng suất bình quân của lúa vẫn đảm bảo. Theo ước tính của cơ quan chuyên môn năng suất lúa mùa năm nay ước đạt trên 45 tạ/ha”.

Vụ mùa này thời tiết diễn biến phức tạp, độ ẩm trong không khí cao cộng với mưa dông dẫn đến một số sâu bệnh gây hại phát triển mạnh, đặc biệt là rầy nâu và sâu đục thân trên cả 3 trà lúa. Đến thời điểm này trên trà muộn lúa đang trong giai đoạn trỗ, chín sữa, chín sáp, cơ quan chuyên môn vẫn ghi nhận có rất nhiều đối tượng sâu bệnh gây hại với tổng diện tích nhiễm hơn 1.000ha (tăng 485ha diện tích nhiễm so với cùng kỳ năm trước). Trong đó, diện tích nhiễm nặng 60,6ha tập trung ở các huyện: Tam Đường, Tân Uyên, Than Uyên, Phong Thổ. Đối với sâu bệnh cuối vụ, cuối tháng 9, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành công văn về việc tăng cường giám sát và phòng trừ rầy nâu, sâu đục thân cuối vụ và chú ý trong quá trình phun phải đảm bảo thời gian cách ly của từng loại thuốc với thời gian thu hoạch lúa. Với diện tích lúa đang trong giai đoạn chín sáp mà bị cháy rầy nâu không nên phun thuốc mà tiến hành gặt sớm để tránh cháy rầy trên diện rộng.

Trên diện tích lúa đã gặt xong, cấp ủy, chính quyền các địa phương tích cực vận động Nhân dân khẩn trương làm đất để gieo cấy ngô thu đông, cây rau màu vụ đông nhằm tăng hệ số sử dụng đất và thu nhập cho bà con.