Chúng tôi đến thăm gia đình chị Hàng Thị Pà ở bản Cư Nhà La đúng lúc chị đang hái ổi bán cho thương lái. Những cành ổi sai trĩu quả như minh chứng về thành quả lao động cần mẫn của gia chủ. Trong câu chuyện, chị cho biết, 6 năm trước, gia đình đã mua 60 cây ổi đào không hạt Đài Loan trồng xen chè. Sau 1 năm trồng, ổi bắt đầu bói quả; sang năm thứ 2 năng suất cao hơn, đạt 4 - 5 tạ quả/vụ. Mỗi năm thu 2 lứa quả vào tháng 8 và tháng 11. Vụ quả năm nay, đến thời điểm này, gia đình thu hơn 1 tấn, bán giá 30 nghìn đồng/kg.
Chị Pà chia sẻ: Trồng ổi xen canh chè giúp tiết kiệm quỹ đất và chi phí sản xuất, thêm thu nhập. Để ổi năng suất cao, gia đình tôi thường xuyên làm cỏ, bón phân hữu cơ. Tỉa bớt quả ở những chùm sai giúp cây tập trung nuôi trái và bọc lớp xốp mỏng bên trong, túi bóng bên ngoài tránh sự tấn công, châm chích của côn trùng. Công đoạn này làm thủ công nên tốn nhiều thời gian nhưng bù lại hạn chế được sâu bệnh. Đến kỳ thu hoạch, ổi có mẫu mã đẹp lại không trầy xước do tác động ngoại cảnh và trong quá trình thu hoạch, vận chuyển an toàn. Trung bình mỗi năm, gia đình tôi thu khoảng 30 triệu đồng từ bán ổi.

Trồng cây ổi đào không hạt giúp gia đình chị Tẩn Thị Di ở bản Sùng Chô tăng thu nhập.

Còn với gia đình chị Tẩn Thị Di ở bản Sùng Chô có diện tích đất nương khá rộng ngay trục đường 58m. Do thiếu nước, gia đình chỉ trồng một số loại cây hoa màu như: ngô, bí, rau xanh… hiệu quả kinh tế thấp. Năm 2017, tìm hiểu về cây ăn quả, chị quyết định trồng hơn 200 cây ổi ruột trắng và ổi đào không hạt; áp dụng khoa học kỹ thuật trong quá trình chăm sóc. Nhờ đó, trái ổi giòn, vị ngọt đậm. Chị Di tâm sự: Để trái ổi thơm, ngon ngọt, đậm vị, sau khi thu hoạch, gia đình thường cắt tỉa cành tạo khoảng trống để cây quang hợp tốt, cho tán rộng, quả to. Ổi ngon được khách hàng, tiểu thương đến nhà thu mua với giá 30 nghìn đồng/kg. Nhờ đó có điều kiện đầu tư vào sản xuất.
Những năm gần đây, cây ổi được người dân xã Sùng Phài đưa vào trồng nhiều trên diện tích đất nương, đất vườn và xen canh với cây trồng khác. Hiện, toàn xã có hơn 5ha ổi, trồng rải rác ở các bản: Gia Khâu 2, Sùng Chô, Cư Nhà La. Nói về cây ổi trên vùng đất này, bà Sùng Thị Dẻ - Chủ tịch UBND xã cho biết: Nhiều hộ dân đã mạnh dạn trồng xen canh và chuyển đổi những diện tích đất trồng cây kém hiệu quả sang trồng ổi không hạt góp phần nâng cao thu nhập. Đến nay, cây ổi không hạt Đài Loan khẳng định phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng của xã. Trồng ổi nhanh cho thu hoạch, giá bán cao, ổn định hơn so với nhiều loại cây ăn trái khác như: nhãn, vải, thanh long, xoài. Cây ổi cũng ít bị sâu bệnh. Tuy nhiên xã cũng tuyên truyền bà con thường xuyên theo dõi sự phát triển của cây trồng, kịp thời phát hiện các loại sâu, bệnh như: sâu đục quả, rệp phấn trắng, rệp sáp, bọ xít hại trái... để kịp thời phòng trừ.
Đúc kết kinh nghiệm, theo các hộ dân, so với một số cây trồng khác như: ngô, lúa, chè, trồng ổi không mất nhiều công chăm sóc, tận dụng phân hữu cơ, giảm chi phí sản xuất, cho sản phẩm sạch. Đây cũng là một trong những giải pháp cho các hộ dân có ý định cải tạo vườn tạp, đa dạng cây trồng để tăng thu nhập.