Theo tìm hiểu của chúng tôi, đến nay huyện Tân Uyên có 6/9 xã đạt tiêu chí về môi trường (Nậm Cần, Phúc Khoa, Pắc Ta, Thân Thuộc, Tà Mít, Trung Đồng). Tuy nhiên, việc duy trì tiêu chí môi trường ở các xã này cũng rất khó khăn do phong tục tập quán, thói quen sinh hoạt của người dân. Đơn cử như trong phát triển chăn nuôi vẫn còn tình trạng thả rông gia súc, một số hộ chăn nuôi dưới gầm sàn. Duy trì vệ sinh đường ngõ bản hàng tuần chưa thường xuyên.

Nhân dân bản Nậm Khăn (xã Tà Mít) dọn vệ sinh đường ngõ bản.

Riêng tiêu chí nước sinh hoạt, theo quy định của Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng NTM, 100% hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong đó 50% hộ dân được sử dụng nước sạch nhưng các công trình nước sinh hoạt trên địa bàn huyện được đầu tư đã lâu, chủ yếu tự chảy qua hệ thống bể lọc. Ảnh hưởng của mưa lũ khiến nhiều công trình nước sinh hoạt hư hỏng, ngừng hoạt động, ảnh hưởng đến tỷ lệ hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh và sử dụng nước sạch.

Hệ thống thu gom, xử lý chất thải rắn chưa đạt tiêu chuẩn, hiện nay, trên địa bàn huyện mới chỉ tập trung thu gom, vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải rắn sinh hoạt thông thường phát sinh tại một số tuyến đường, khu dân cư của thị trấn Tân Uyên. Đối với các xã chưa được thực hiện do nguồn kinh phí hạn hẹp, địa bàn rộng, điều kiện kinh tế của Nhân dân còn khó khăn, đặc biệt tại các xã vùng sâu, vùng xa. Trên địa bàn huyện có 1 bãi chôn lấp rác thải tại xã Trung Đồng; chưa có hệ thống lò đốt chất thải rắn sinh hoạt. Các hộ gia đình, cá nhân tại các xã tự xử lý chất thải rắn sinh hoạt ngay tại hộ gia đình.

Trước khó khăn đó, huyện chỉ đạo xã đạt chuẩn NTM tiếp tục vận động các bản thực hiện tốt chỉ tiêu môi trường. Đối với các công trình nước sạch cần thành lập tổ đội để thực hiện công tác quản lý, vận hành. Tuyên truyền, vận động các hộ di dời gia súc ra xa nhà ở, đầu tư xây dựng chuồng trại kiên cố. Riêng vấn đề xử lý rác thải, huyện vận động các xã xây dựng lò đốt rác mini, gia đình đào hố rác. Thường xuyên kiểm tra, yêu cầu 100% cơ sở kinh doanh xây dựng đầy đủ các biện pháp, hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường để thu gom, phân loại, lưu giữ, tái chế, thu hồi hoặc xử lý chất thải (nước thải, khí thải, chất thải rắn). Đồng thời, triển khai việc trồng cây xanh, tạo bóng mát ở các tuyến đường, khu công cộng. Tuyên truyền Nhân dân thực hiện việc mai táng phù hợp với phong tục, tập quán của địa phương, đảm bảo vệ sinh môi trường, phù hợp nếp sống văn minh.

Với cách làm này, huyện Tân Uyên đã nâng cấp, sửa chữa nhiều công trình nước sinh hoạt, duy trì trên 95% người dân trên địa bàn các xã được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Tỷ lệ hộ có nhà tiêu, nhà tắm, bể chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh và đảm bảo 3 sạch đạt 69,49%; hộ chăn nuôi có chuồng trại chăn nuôi đảm bảo vệ sinh môi trường đạt 75,22%.

Riêng năm 2018, huyện xây dựng 27 lò đốt rác tập trung (xã Trung Đồng); tổ chức 450 đợt tổng vệ sinh môi trường ở các xã với 28.309 lượt người tham gia, có 1.350 hộ gia đình tự đào hố rác gia đình, xây mới 355 nhà tiêu hợp vệ sinh, 170 chuồng trại chăn nuôi. Nhiều xã xây dựng mô hình hay, điển hình như Nậm Cần với mô hình bản làng xanh - sạch - đẹp tại 3 bản tái định cư: Phiêng Lúc, Phiêng Tòng, Bằng Mai. Các bản của xã kiện toàn tổ thu gom rác thải; yêu cầu thành viên trong tổ thực hiện tốt việc thu gom và xử lý rác thải đúng nơi quy định. Thực hiện phát dọn khơi thông mương rãnh, chăm sóc hoa bên đường, phát dọn đường liên bản 1 lần/tuần.

Trao đổi với chúng tôi, anh Ngọ Doãn Bình - Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tân Uyên cho biết: “Ngoài vận động các xã đạt chuẩn NTM duy trì và nâng cao chất lượng tiêu chí môi trường, năm nay huyện phấn đấu đưa xã Mường Khoa, Hố Mít về đích NTM. Vì vậy, ngay từ cuối năm 2018, huyện đã phân công các cơ quan, đoàn thể phụ trách một bản để hướng dẫn bà con thực hiện các tiêu chí trong xây dựng NTM, đặc biệt là tiêu chí môi trường. Xã Hố Mít do Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Phòng Văn hóa - Thông tin huyện phụ trách giúp đỡ. Với xã Mường Khoa chỉ đạo mỗi cơ quan giúp một bản thực hiện các tiêu chí từ hạ tầng, sản xuất, môi trường. Theo đó, hàng tuần các cơ quan cùng dân bản rà soát, đánh giá tiêu chí môi trường, từ đó xây dựng kế hoạch, tổ chức dọn vệ sinh vào thứ bảy hàng tuần”.

Đến xã Hố Mít, so với nhiều năm về trước, chúng tôi thấy diện mạo của xã đổi thay nhiều, đường bêtông sạch sẽ, nhà ở khang trang, cuộc sống bà con ấm no. Anh Bùi Văn Trung - Chủ tịch UBND xã Hố Mít nói: “Đến nay, xã đạt 12/19 tiêu chí NTM, chúng tôi xác định môi trường là tiêu chí khó đạt. Do đó, xã giao nhiệm vụ cho cán bộ, công chức xã, trạm y tế phối hợp với bản vận động bà con xây dựng chuồng trại, nhà tiêu hợp vệ sinh, nhà tắm, bể chứa nước sinh hoạt theo quy định. Đẩy mạnh và phát huy phong trào vệ sinh làng bản, khơi thông cống rãnh vào ngày thứ 7, chủ nhật hàng tuần, phấn đấu cuối năm đạt tiêu chí môi trường”.

Hy vọng, với những nỗ lực, quyết tâm triển khai nhiều giải pháp thiết thực, tiêu chí môi trường sẽ được các địa phương và Nhân dân thực hiện đảm bảo kế hoạch, tiến độ đề ra.