Sìn Hồ là huyện vùng cao có mật độ dân số thấp, đa số người dân làm nông nghiệp. Những năm gần đây, khoa học công nghệ phát triển thần tốc, điện thoại thông minh, internet, mạng xã hội... đã mang đến cho người dân vùng cao nhiều tiện ích trong cuộc sống. Đời sống tinh thần nhờ đó có nhiều thay đổi. Tuy nhiên bên cạnh những giá trị tốt đẹp mà công nghệ mang lại, cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người dân, đặc biệt là đồng bào vùng sâu, vùng xa, vốn thật thà chất phác, thiếu kỹ năng tự bảo vệ mình trước những mánh khóe của tội phạm mạng.

Thời gian qua, đã có nhiều người dân Sìn Hồ bị tội phạm mạng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản bằng nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, thường xuyên nhất là lừa bán hàng giả, lừa tặng quà, trúng các giải thưởng... Tất cả đều đánh trúng tâm lý ham rẻ, chủ quan và cả tin của người dân vùng cao. Từ năm 2019 đến nay, trên địa bàn huyện xảy ra nhiều vụ lừa đảo qua mạng xã hội, trong đó 3 vụ được trình báo, có vụ người dân bị lừa đảo chiếm đoạt gần 40 triệu đồng. Như ông Lò Văn K. (xã Noong Hẻo) bị kẻ gian lừa bằng hình thức trúng thưởng xe máy. Do nhẹ dạ cả tin, ông cùng vợ mua 4 triệu đồng tiền thẻ cào điện thoại nạp cho kẻ gian, tới khi hết tiền phải đi vay hàng xóm thì mới biết là bị lừa. Lúc đó ông mới báo chính quyền nhưng không thể lấy lại được tiền.

Cán bộ an ninh Công an huyện Sìn Hồ tuyên truyền kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân, tới người dân bản Noong Om (xã Noong Hẻo). Ảnh tư liệu

Có thể dễ dàng nhận thấy, việc phụ nữ và người lớn tuổi thường là những đối tượng bị lừa nhiều nhất. Do đây là những trường hợp thường để lộ nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội, vì không nhận thức rõ được hiểm họa từ không gian internet, mạng xã hội, những người này khi bị lừa nếu số tiền ít, họ thường ngại không báo với cơ quan chức năng.

Hiện tượng lừa đảo trên internet, mạng xã hội, bùng phát mạnh trong vài năm gần đây. Khi thời đại kỹ thuật số phát triển nhanh, người dân ở các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa, mới được tiếp cận một số lợi ích từ không gian mạng, họ không đủ kiến thức, kỹ năng để bảo vệ mình trước những rủi ro mà công nghệ số đem lại. Từ việc chia sẻ nhiều thông tin cá nhân, thiếu kiểm soát chắt lọc các thông tin khi tham gia mạng xã hội, các đối tượng xấu có cơ hội tìm hiểu và tiến hành các hoạt động lừa đảo. Khi người dân trở thành nạn nhân của việc lừa đảo qua mạng mới nhận thức được tác hại khi tham gia mạng xã hội và internet thiếu kiểm soát.

Thiếu tá Mùa Phương Nam – Đội trưởng Đội an ninh Công an huyện Sìn Hồ cho biết: Các đối tượng lừa đảo bằng nhiều thủ đoạn tinh vi đánh lừa người dân như: mạo danh các công ty có uy tín để trao thưởng, yêu cầu người dân chuyển một số tiền vào một tài khoản do các đối tượng này cung cấp để hoàn thiện hồ sơ trả thưởng, cùng nhiều hình thức khác... Qua công tác rà soát nắm tình hình trên địa bàn, Đội An ninh Công an huyện, Công an các xã đã thông báo, tuyên truyền tới các cơ quan, đơn vị, hộ gia đình và quần chúng Nhân dân về thủ đoạn, hành vi của bọn tội phạm. Từ đó, giúp người dân chủ động phòng ngừa, phát hiện tố giác với cơ quan công an những trường hợp nghi vấn phạm tội.

Ngoài ra, để phòng chống các hoạt động lừa đảo qua internet, các cơ quan chức năng của huyện tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo để Nhân dân nêu cao cảnh giác, không cung cấp thông tin cá nhân, số điện thoại, địa chỉ nhà ở… lên mạng xã hội, không chia sẻ những thông tin chưa kiểm chứng. Khi mua hàng qua mạng cần lựa chọn địa chỉ uy tín, hình thức thanh toán minh bạch. Thường xuyên kiểm tra và cập nhật các tính năng bảo mật tài khoản mạng xã hội. Không chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội.

Tuy vậy, tội phạm mạng ngày một tinh vi, hoạt động bài bản, có tổ chức. Đầu năm 2021, tại bản An Tần (xã Pa Tần) có một số trường hợp bị lừa bằng việc bị kẻ gian thả mồi nhử lấy niềm tin, người cả tin mắc bẫy sẽ khó nhận ra các hình thức lừa đảo, vì bị tội phạm nắm bắt diễn biến tâm lý.

Bà Lò Thị D. người dân bản An Tần cho biết: Vào khoảng giữa tháng 2 năm 2021, tôi được thầy phong thủy trên mạng xã hội tặng 1 chiếc vòng đá tốt cho sức khỏe, tôi đã nhận lời vì nghĩ đây là quà tặng. Tôi chỉ mất 40 nghìn đồng tiền cước cho nhân viên giao hàng. 1 tháng sau, tôi lại nhận được tin mình trúng thưởng chiếc xe máy SH, trị giá hơn 100 triệu đồng. Nhân viên tư vấn nói tôi có thể lựa chọn, nhận xe hoặc nhận tiền, nếu nhận tiền chỉ nhận được 50 triệu đồng, còn nếu lựa chọn nhận xe thì phải làm hồ sơ. Tôi đã chọn nhận xe và chuyển tiền làm thủ tục nhận thưởng. Theo hướng dẫn, tôi đã mua thẻ điện thoại và gửi mã số cho chúng. Khi nạp được hơn 7 triệu đồng theo yêu cầu, tôi gọi lại vào số điện thoại đó thì hoàn toàn không liên lạc được, mới biết mình đã mắc bẫy kẻ gian.

Có thể thấy các đối tượng lừa đảo khi đã có được thông tin của người dân thì chúng sẽ lợi dụng, dụ dỗ bằng nhiều thủ đoạn. Bà D. từ lúc được tặng quà đã bị kẻ gian lấy được niềm tin, từ đó kê khai thông tin cá nhân. Sau đó kẻ gian này lại dùng thông tin bà D. cung cấp tạo bằng chứng trúng thưởng, tới khi bị lừa trúng xe máy, thì toàn bộ diễn biến tâm lý của bà D. đã bị kẻ lừa đảo nắm bắt.

Hiện nay, trước tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, người dân thường xuyên sử dụng internet, mạng xã hội để cập nhật tin tức và thực hiện công việc cá nhân qua mạng. Là huyện miền núi đang trên đà phát triển, Sìn Hồ cũng không tránh được xu thế chung của hội nhập thông qua internet và mạng xã hội. Người dân cần đề cao cảnh giác trước những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng, quan tâm bảo vệ thông tin cá nhân, cảnh giác trước tin nhắn, cuộc gọi từ người lạ, tránh bị lợi dụng và trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo qua internet, mạng xã hội.