Phút giây lỡ lầm

Mùa dịch Covid-19, dường như mọi người giao tiếp với nhau khó khăn hơn. Với những lời tâm sự thật thà của phạm nhân Đèo Văn Trung - 1 trong 5 người được hưởng ân xá dịp Quốc khánh (2/9) năm nay. Trung sinh ra và lớn lên ở bản Nà Củng (xã Mường So, huyện Phong Thổ). Do bạn bè rủ rê, chơi bời nên Trung vướng vào nghiện ngập ma túy. Chiều tối tháng 7/2019, Trung cùng một người em đi từ trung tâm thị trấn Phong Thổ về nhà, trên đường gặp 2 em gái nhỏ đi xe máy điện, người ngồi phía sau cầm chiếc điện thoại di động. Một suy nghĩ lóe lên: “Hớ hênh thế này, cướp điện thoại xong bán cũng được chút tiền tiêu xài”. Không kìm nén được lòng tham, Trung giật chiếc điện thoại, vụt đi như cơn gió mặc cho 2 em gái la hét kêu cứu; người dân xung quanh cùng với lực lượng công an thị trấn huyện Phong Thổ biết tin đã truy đuổi, kết hợp với công an xã Mường So chốt chặn. Do lo sợ, Trung đã ném chiếc điện thoại vào lùm cây ven đường và tiếp tục chạy trốn ở nhiều ngõ ngách. Để tránh sự truy lùng, phát hiện của lực lượng công an, Trung còn thay bộ quần áo khác và tiếp tục lẩn trốn. Đến 23 giờ cùng ngày, lực lượng công an đã bắt được Trung. Sau khi xem xét các tình tiết phạm tội và giá trị tài sản, Trung bị tòa án Nhân dân kết án 3 năm 6 tháng tù. Đến nay, Trung đã thụ án đủ thời gian cũng như các điều kiện khác để được xét đặc xá.

Công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho các phạm nhân luôn được Trại tạm giam (Công an tỉnh) thực hiện thường xuyên.

Thời gian chấp hành hình phạt tù tại Trại tạm giam (Công an tỉnh) là những ngày tháng dài lê thê, đầy day dứt tội lỗi của Trung. Bố Trung vì ốm đau bệnh tật dài ngày, cộng với sự việc do Trung gây ra nên càng cảm thấy xấu hổ với anh em họ hàng, làng xóm láng giềng, bệnh càng nặng thêm, héo hon, mất ngủ triền miên. Căn bệnh xuất huyết dạ dày đã đưa ông đi xa mãi cùng với nỗi day dứt không nguôi của người con trai thứ là Trung.

Phía sau cánh cửa tự do ở Trại tạm giam Công an tỉnh, còn nhiều thân phận lâm vào những phút giây lầm lỡ như Trung. Có thể họ đã không từ chối được sự cám dỗ của đồng tiền; sự lôi kéo, rủ rê hay một áp lực đến từ ai đó; cũng có thể họ đã chọn sai con đường đi phía trước… nhưng hầu hết các đối tượng dù ít hay nhiều đều có nhận thức tốt về pháp luật. Có những người phạm tội trộm cắp, chiếm đoạt tài sản, khi vào đến đây cũng đều nhận thức được hậu quả do mình gây ra, có ý thức đền bù, khắc phục hậu quả. Và nhiều hoàn cảnh khác tương tự, họ cũng đã nhận ra lỗi lầm, nhưng “mọi tổ chức, cá nhân đều phải thượng tôn pháp luật”, làm sai sẽ phải chịu hình phạt thích đáng trước pháp luật. Dẫu có thế nào, sự biện hộ cũng đã quá muộn màng. Họ chấp hành hình phạt tù với ý thức cải tạo tốt; không có biểu hiện chống đối, tiêu cực hay trốn tránh hình phạt, mà đều ăn năn, hối lỗi, tích cực cải tạo mong sớm được trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội.

Đánh thức thiện lương

Đại úy Đào Xuân Đức - Trưởng phân trại quản lý phạm nhân (Trại tạm giam - Công an tỉnh) kể cho chúng tôi nghe về cách giáo dục phạm nhân tại trại. Anh cho rằng, có những tình huống phạm tội “lãng xẹt” để phải vào cải tạo tại đây, chỉ vì một phút nông nổi, không thể kiềm chế được lòng tham của chính mình, không đủ bản lĩnh để vượt qua sự cám dỗ vật chất đã khiến họ phạm tội chỉ trong chốc lát. Đó là những điều đáng tiếc nhất.

Bởi vì thế, hầu hết cán bộ, chiến sỹ thực thi nhiệm vụ tại trại dường như rất gần gũi với phạm nhân. Ngoài công tác giáo dục chung trong trại như: phổ biến văn bản, chế độ, chính sách mới; tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ, đường thủy; hướng dẫn sau khi phạm nhân được tự do trở về nơi cư trú, xóa án tích…, cán bộ trại còn có nhiều cách giáo dục riêng cho phạm nhân. Đây là một trong những hành động mang tính nhân văn nhằm cảm hóa, thuyết phục và đánh thức những giá trị thiện lương trong mỗi con người. Cán bộ quản giáo vừa nghiêm khắc trong công tác quản lý giáo dục nhưng cũng vừa tình cảm trong quá trình giao tiếp để từ đó có cách giáo dục hiệu quả hơn.

Đợt xét đặc xá diễn ra vào dịp Quốc khánh (2/9) năm nay, toàn tỉnh có 39 hồ sơ đề nghị xét, trong đó 30 hồ sơ đề xuất từ Trại tạm giam (Công an tỉnh) và các nhà tạm giữ của công an các huyện, thành phố; 9 hồ sơ đề xuất từ Tòa án Nhân dân các cấp. Năm 2021 là năm đầu tiên thực hiện công tác đặc xá theo Luật Đặc xá năm 2018, theo đó có một số điểm mới như: quy định rõ 16 tội không được đặc xá; chưa bồi thường thiệt hại xong, vẫn có thể được đặc xá và phải trình Chủ tịch nước ban hành quyết định về đặc xá trước 60 ngày.

Đại tá Phan Thành Bá - Phó Giám đốc Công an tỉnh cho biết: Để đảm bảo thực hiện công tác đặc xá năm 2021 được tiến hành đúng pháp luật, đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch và chặt chẽ, đúng đối tượng, điều kiện quy định, không để sai sót và tiêu cực xảy ra, Ban Giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo trại tạm giam, công an các huyện, thành phố rà soát phạm nhân đang chấp hành án đảm bảo khách quan, không để sai sót; thẩm định kỹ hồ sơ đề nghị xét đặc xá.

Các phạm nhân tích cực lao động cải tạo tại Trại tạm giam (Công an tỉnh).

Mục tiêu cuối cùng của công tác giáo dục phạm nhân chính là tạo động lực và định hướng con đường hoàn lương, hướng thiện cho họ, giúp những người phạm tội cải tạo tốt, sớm tái hòa nhập cộng đồng, trở thành những công dân có ích cho xã hội. Để đạt được mục tiêu này, đối với Trại tạm giam (Công an tỉnh), ngay từ khi tiếp nhận phạm nhân đã tập trung chỉ đạo đội giáo dục tập trung đánh giá phân loại phạm nhân, nắm bắt kịp thời mọi diễn biến tư tưởng, điều kiện hoàn cảnh cũng như nhận thức xã hội của từng người để từ đó có cách tiếp cận giáo dục phù hợp với từng đối tượng. Đối với công tác xét đặc xá, trên cơ sở hướng dẫn cơ quan thi hành án cấp tỉnh, Trại tạm giam đã tiến hành niêm yết quyết định, điều kiện tiêu chuẩn được xét đặc xá và bố trí ở các vị trí công khai để phạm nhận được nghiên cứu. Trên cơ sở xếp loại phạm nhân hàng tháng, quý, năm, đơn vị tổ chức họp toàn bộ các phạm nhận tại các phân trại, bình xét các phạm nhân đủ điều kiện đặc xá, đảm bảo sự công bằng, minh bạch và công khai.

Trong đợt đặc xá này, có 5 phạm nhân được hưởng sự khoan hồng của pháp luật, trong đó có 1 phạm nhân nữ. Đây là những phạm nhân đều có kết quả chấp hành hình phạt tù đạt khá, tốt và đáp ứng đủ các điều kiện xét đặc xá. Rồi đây họ sẽ sớm bỏ lại chiếc áo phạm nhân để tái hòa nhập cộng đồng; bỏ lại những năm tháng ăn năn, day dứt phía sau cánh cửa tự do như là một ký ức buồn để rồi tiếp tục bước những bước đi vững chãi trên con đường hoàn lương.